mánadagur 8. januar 2018síða 10

Mánadagur 8. januar 2018 · Nr. 3 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Kjak Djóni Nolsøe Joensen Løg­tings­ mað­ur Dag og dagliga hoyra vit pol­it­ikkarar bæði úr sam­ gongu og úr andstøðu siga, at sjálvandi skulu náms­ frøð­ing­arnir fáa ta løn, ið hesi hava uppiborið. Náms­ frøð­ing­arnir, sum taka sær av okkara børnum, og sum lyfta uppgávuna at hava umsorgan fyri teim­um mongu í okkara sam­fel­ag, sum ikki megna tað sjálvi, mugu nú fáa ta við­ur­kenn­ ing, sum tey hava uppi­borið, verður sagt. Eis­ini verður sagt, at tað er ikki annað enn rímiligt, at hes­in afturúrsigldi starvs­ fólka­bólk­ur fær sín part av stóra vøkstrinum, sum okkara bú­skap­ur hevur havt seinnu ár­ini. Men so hendir ikki meira. Vøkur orð, men tey muna ikki, fyrr enn tey verða víst í verki. Pedagogfelagið er eitt av okk­ara yngstu fakfeløgum. Fel­agið varð stovnað í 1982 í kjalarvørrinum av stóru samfelagsligu broyt­ing­u­ num, sum vóru farnar fram árini frammanundan. Gong­din hevði eina tíð ver­ið, at føroyski a­r­beiðs­ markn­að­ur­in hevði boð eft­ ir øllum góðum kreftum, og kvinn­ur í hópatali gjørd­ust virkin partur av ar­beiðs­ markn­að­i­num. Hetta var neyðugt, skuldu vit halda fast um vøkst­ur í búskapinum, og skuld­u vit vera kappingarfør við okk­ ara grannalond. Í dag hava vit, hó­ast nógv fleiri fólk á ar­beiðs­ markn­að­inum, eitt ar­beiðs­ loysi upp á 2%, og bú­skap­ ur­in er fleirfaldaður, síð­ani bygnaðarligu broyt­ing­ar­nar fyri hálvari øld síð­ani. Og ongantíð meira enn nú, hevur samfelagið brúk fyri øllum, sum kunnu taka eina hond í. Hetta ger seg galdandi innan øll størv í samfelagnum heilt frá ófaklærdum til størv, ið krevja drúgva útbúgving. Men skulu vit halda fast um hesa góðu gongd, og tað ynskja vit øll, so mugu vit geva fólki møgu­leikan at vera virkin á ar­beiðs­ markn­að­i­num. Hetta setur samfelagnum ser­ligt krav um, at børnini fáa tilboð um pláss á vøggu­stov­um, barnagørðum, frí­tíð­ar­ skúlum og ung­dóms­klubb­ um, har børnini umframt at verða ansaði eisini fáa tað neyðugu stimbranina til eina góða og positiva menn­ing. Hesa nýggju upp­gávu­na í samfelagnum, hava náms­ frøð­ing­arnir tik­ið sær av. Umframt at náms­frøð­ing­ar­ nir ansa børnunum, so hava hesi uppgávuna at menna og menta børnini, fylgja við teimum og seta neyð­ug tiltøk í verk, tá tað gerst neyðugt. Her er ikki tal­an um park­ering av børnum í ar­ beiðs­tím­unum, men her er tal­an um eygleiðing og menn­ing av besta til­feingi, okkara land eigur, nevn­iliga komandi ættarliði. Hetta krevur veruligt náms­frøð­i­ ligt medvit. Umsorganarmedvitið hjá náms­frøðingum hevur síð­an ført við sær, at hesin starvs­bólk­ur er vorðin ein krumm­tappur í okkara al­ manna­verki. Boð varð eftir náms­frøð­ingum til at hava um­sorgan við teimum av okk­ara medborgarum, sum hava tørv á umsorgan. Tískil eru rætt­iliga nógvir limir í Peda­gog­felagnum vorðnir álitið, tá tað kemur til at reka mongu stovnarnar og bú­fel­ags­skapirnar, har fólk við ser­ligum av­bjóð­ing­ um eru og búgva. Umframt holla útbúgving, so setur hetta eisini krøv til serlig evni og áhuga, har tann góði náms­frøð­ing­urin má geva nakað frá sær, um ar­beiðið skal eydn­ast. Tað finnast ivaleyst nógv­ ir hættir til tess at máta, hvussu gott eitt samfelag er. Men givið er, at eitt sam­ felag, sum tekur sær væl av sín­um børnum og teimum borg­ar­um, sum hava dagliga um­sorgan fyri neyðuni, tað er eitt gott samfelag. Eitt slíkt samfelag hava vit, men enn liggur á láni, at mynd­ug­leik­ar­nir, sum varða av øllum hes­um, seta veru­lig­ an prís á hetta. Eitt annað, sum fellur í eyg­uni á mongum, er, at fak­ feløg, har stóri meirilutin er kvinn­ur, eru afturúrsigld, tá tað kemur til løn. Hetta kom týðiliga fram og varð mang­an havt á orðið, nú sjúkr­arøkt­ ar­ar­nir vóru í samráðingum, og vit síggja tað eins týðiligt í dag, nú námsfrøðingar eru í so­kall­að­um samráðingum. Men hvussu kann eitt fram­komið land loyva sær at vera meira pír­ið við at geva fak­fel­øgum við nógvum kvinnum rím­i­liga løn enn feløgum, har hitt kynið hevur stóran meiri­luta. Og hetta hendir her hjá okk­um, samstundis sum grann­ar okkara vestan hav, hava samtykt lóg, sum sig­ur, at eingin lønarmunur skal gerast á kvinnum og monn­ um. Lønarkravið, sum Ped­a­ gog­fel­agið hevur sett fram mót­veg­is mótpartinum, sigst vera smáar 8 mió. kr. Tá hugs­að verður um, hvussu skjótt og snikkaleyst slíkar upp­hæddir, mangan verða av­greiddar í løgtinginum og stóru kommununum, so kann tað ikki annað enn tykj­ ast heilt óskiljandi, at hetta ikki skal bera til, tá talan er um starvfólk, sum hava ein so týðandi leiklut í nútíðar sam­felagnum. Felagið vísti annars stóra sam­fel­agsábyrgd aftur í 1992, tá limir felagsins fóru á leið 8,5% niður í løn, tá stóra bú­ skaparkreppan rakti okk­um. Hetta varð gjørt, tí fel­ agið kendi sína á­byrgd í sam­felagnum, men eis­ini tí, at myndugleikarnir søgdu, at hetta skuldi koma uppáftur lønina, tá bú­skap­ur­in aft­ur vendi. Men nú góða fjórð­ingsøld seinni ligg­ur hetta enn á láni, og vit hava søguligan stóran b­ú­skap­ar­vøkst­ur. Hendir tað ikki nú, so er tor­ført at í­mynda sær, nær tað so skal henda. Skulu vit hava dygd og góðsku í samfelagnum, so fáa vit hana ikki ókeypis. Tíð­in er komin, har landsins mynd­ug­leikar veruliga seta prís á góða námsfrøðiliga góðsku. Men hesin boð­ skap­ur hevur eftir øllum at døma ikki enn funnið veg­in inn til Lønardeildina í Fíggj­ ar­málaráðnum ella inn til Komm­unala Ar­beiðs­gev­ar­a­ fel­ag­ið. Tað er ikki longur nóg mikið, at leiðandi fólk inn­an hesar stovnar siga seg skilja støðuna og vilja tað besta. Nú er at vísa tað í verki. So er at vísa tað í verki Myndir: Álvur Haraldsen