týsdagur 30. januar 2018síða 6

Mikudagur 31.januar 2017 · Nr. 13 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Írland til fólkaatkvøðu um fosturtøku í mai – Fosturtøkulógin í Írlandi er mill­um tær strangastu í Ev­ropa. Nú skulu írar atkvøða um at slaka strongu lógina Eirikur Lindenskov Írska stjórnin hevur gjørt av at halda fólkaatkvøðu um, hvussu beinleiðis bannið í­móti forsturtøku kann ný­ skip­ast. Fólkaatkvøðan skal gera av, um ein grund­lóg­ar­broyt­ ing frá 1983 sum »viðurkennir ó­fødda barnsins rætt til lív«, skal takast av. Tað upplýsti írski for­sæt­ is­ráð­harr­in, Leo Varadkar, á tíð­indafundi mána­kvøldið. Fólkaatkvøðan skal hald­ ast síðst í maimánaði. Írskar kvinnur í tús­unda­ t­ali ferðast til Onglands og Wal­es at fremja fosturtøku. – Hesar ferðir eru ó­neyð­ ug­ar. Vit kunnu broyta hetta, og avgerðin er í okkara hond­ um, segði Leo Varadkar sam­ bært BBC og legði dent á, at hann vil stríðast fyri eini hóv­ligari lóg á økinum. Longu í fjør heyst boð­ aði írska stjórnin frá, at hon hevði sett á skrá eina fólka­ at­kvøðu um fosturtøku í mai ella juni 2018. Írska grundlógin varð broytt í 1983 til eina av teim­ um strangastu í Evropa, tá tað snýr seg um fosturtøku. Mynd­ug­leik­ar­nir ábyrgjast fyri at taka atlit til eitt óføtt barn í sama mun sum til mamm­una. Harvið er fosturtøka bert loyvd, tá lívið hjá kvinnuni er í vanda. Men ikki tá til dømis talan er um neyðtøku, blóðskemd ella eitt fostur, sum ikki fer at megna at liva. Tað skriv­ar tíðindastovan AFP. Seinastu árini hava mein­ ing­a­kann­ingar bent á, at fost­ur­tøka hevur vaksandi und­ir­tøku ella í øllum førum til eina meiri varliga lóggávu á øki­num. Í 2013 atkvøddi ein greið­ur meiriluti í írska tjóð­ar­ting­ inum ja til eina um­strídda nýggja lóg. Fyri fyrstu ferð loyvdu pol­it­ik­ar­ar­nir fost­ur­ tøku, um barns­burð­ur­in setti lívið hjá kvinnuni í vanda. Árið fyri vendi allur heim­ ur­in eyguni ímóti fost­ur­tøk­ u­lóg­ini í Írlandi eft­ir eitt kensluborið kjak, tá tann 31 ára gamla ind­iska kvinnan, Sa­v­ita Halappanavar, doyði á ein­um sjúkrahúsið í Galway. Halappanavar hevði søkt um barns­burðarslit, tí hon hevði fingið boð um, at fostr­ið ikki fór at kunna liva. Men um­sókn­in var avvíst, tí lív henn­ara ikki var í vanda. Hon doyði av blóðeitran fáar dag­ar eftir at hava mist fostr­ið spontant. Ein planløgd forsturtøka hevði eftir øllum at døma bjarg­að lívið hennara. Mál­ið skapti vreiði, og fleiri pol­it­ ik­ar­ar kallaðu andlátið fyri eina »skomm«. At Halappanavar doyði førdi til lógina um at verja lív­ið hjá mammuni und­ ir barns­burði. Hon loyvir fost­ur­tøku í um­støð­um, har lækn­ar siga, at veruligur vandi eg fyri lívinum hjá mamm­uni, skrivar AFP. /ritzau/ Írska grundlógin varð broytt í 1983 til eina av teim­um strangastu í Ev­ropa, tá tað snýr seg um fosturtøku. Mynd­ug­ leik­ar­nir ábyrgjast fyri fostri­num í sama mun sum mammuni Írska sjórnin vil nú slaka sera strongu lógina, sum noktar kvinnum at taka fosturtøku. Fólkaatkvøða verður um lógina seinast í maimánaði Møguleiki hjá írskum kvinnum at fáa fosturtøku: Kvinnur í stranga katólska landinum hava bert møguleika at fáa fosturtøku í heilt serligum førum. Írski forsætisráðharrin, Leo Varadkar, upplýsti fyrrakvøldið, at írska stjórnin hevur gjørt av at halda fólkaatkvøðu um eina møguliga slaking av landsins fosturtøkulóg síðst í mai. Her eru nøkur fakta um strongu fosturtøkulógina í Írlandi: – Millum 1980 og 2012 ferðaðust fleiri enn 150.000 írskar kvinn­ur til Onglands og Wales fyri at fremja fosturtøku. Tað vísa tøl frá brestka heilsumálaráðnum. – Hægstirættur í Írlandi tók í 1992 eina prinsippavgerð um, at kvinnur, hvørs lív er í vanda vegna barnsburð, kunnu fáa fost­ur­ tøku framda, men eingin lóg kom, sum stuðlaði avgerðini. – Í 2010 gjørdi Evropiski Mannarættindadómstóruin av, at Írland ikki hevði løgfrøðiliga grundarlagið upp á pláss, so kvinnur við barn í lívsvanda kunnu fáa fosturtøku framda. FAKTA: Írsku myndugleikarnir noktaðu indisku Sa­v­ita Halappanavar at fáa fosturtøkur, hóast fostrið ikki kundi liva. Hon doyði av hesi orsøk, og tað skapti heimsumfatandi vreiði Mynd: Ritzau/Scanpix Leo Varadkar, forsætisráðharri í Írlandi