hósdagur 8. februar 2018síða 8

FRÍGGJADAGUR 9. FEBRUAR 2018 SOSIALURIN 17 8 PERSÓNSSØGA: Alvi Joensen av orsøkunum til, at hon tá valdi Sjálvstýrisflokkin. Ein onnur stór orsøk var, at hon – og fleiri onnur við – sóu, at gongdin í búskapinum beint fyri kreppuna gekk skeiva leið. Tí valdi hon at brúka ein pall, har hon hoyrdist. –Eg hevði hug til at blanda meg uppí, og eg helt, at tað var rætt at stilla upp fyri ein flokk, sum vildi verja føroysk mál og føroyska ment­an, sigur Helena Dam á Neysta­bø. Hon avnoktar ikki, at Javnaðar­ flokk­urin tó hevði verið eitt natúr­ ligari fyrsta val hjá henni, og hevði hon fingið eina áheitan frá Javnaðar­flokkinum til at stilla upp tá, so hevði hon møguliga eisini gjørt tað. –Eg varð so vald á ting, og tað hevði eg kanska ikki roknað við, tí tað var fyrstu ferð, at eg stillaði upp, sigur hon. Fíggjarkreppan í nítiárunum fylti nógv tey fyrstu árini Helena var í politikki. Tvey ár eftir, at Helena var vald á ting, fóru allir bankar­nir á húsagang. –Kreppan var beint framman­ fyri okkum, hóast fleiri hildu, at tað gekk ófatiliga væl í samfelagnum, sigur hon. –Eg skilji væl, at tað eru fleiri, ið hava somu hugsan í dag og sum stúra fyri, at vit aftur enda í eini kreppu. Hetta skulu vit sjálvsagt ansa ómetaliga væl eftir, hóast vit hava rættað nógvar skeivleikar, sum gjørdu kreppuna ógvusliga tá, sigur Helena Dam á Neystabø. –Vit eru framvegis eitt sárbært sam­felag. Og vit skulu framvegis menna okkara vælferðarskipanir, so at eingin skal detta niður ímillum. Og tað er ein uppgáva sum eg røki best í Javnaðarflokkinum, sigur hon. Hon greiðir frá, at hon eftir kreppuna hugsaði, at man fór at finna loysnina til sjálvstýrismálið, sum í meir enn eina øld hevur lagt fót fyri nógvum politiskum sam­størvum – bæði heima og við onnur lond. Loysnin er tó ikki funnin enn, og kjakið fyllir enn nógv innanhýsis í før­oyskum politikki og í almenna rúminum. –Eg trúgvi at hetta verður eitt kjak, sum kemur at liva í Føroyum í fleiri ár, og tað er eisini í ordan, heldur hon. Helena meldaði seg úr Sjálv­ stýris­flokkinum og í Javnað­ar­ flokkin í 2001, tí tað vóru fleiri ting, sum hon vildi stríðast fyri, men sum hon ikki helt, at áhugi var fyri í Sjálvstýrisflokkinum. –Kanska var tað serliga hetta, sum vit í dag rópa etisk virði, sum skildi okkum. Eg kundi til dømis ikki liva við, at fólk hildu, at eg ikki kundi rúma samkyndum. Tí helt eg, at tað var rætt at fara, sigur hon. –Eg smekkaði ikki við hurðu­ num, men eg flutti meg onkurs­ vegna sjálv, sigur hon. Tjóðskaparkenslan hjá Helenu livur tó enn, men hon leggur dent á, at samleiki okkara liggur í, at vit standa saman um føroyskt mál og mentan. –Míni hjartamál hava altíð verið, at vit saman skulu lyfta tey, sum av ymsum ávum hava tørv á tí. Tí var tað fantastiskt, at eg sum landsstýriskvinna í al­manna­mál­ um í 2000 fekk tað ígjøgnum, at fólka­pensjónin hækkaði munandi, sigur hon. –Eg haldi, at vit sum land fram­ haldandi skulu flyta okkum og taka størri ábyrgd. Vit skulu stremba eftir at standa á egnum beinum fíggjarliga og politiskt. Men fyri meg er loysing ikki eitt endamál, leggur hon afturat. Býráðspolitikkur Í 2012 stillaði Helena Dam á Neystabø upp til býráðsval. Hon greiðir frá, at hon valdi at stilla upp, tí hon saknaði tað politiska arbeiði. –Eg eri eitt politiskt menniskja, sum hevur hug til at arbeiða við politikki, har sum politikkur er. Eg varð ikki vald í løgtingið tá, og saknaði politikk. Tá man hevur verið í politikki í so mong ár, so er tað politikkur, sum man dugir og brennur fyri. Og tað eru altíð stór mál, sum neyðugt er at tríva í, staðfestir hon. Tey fyrstu fýra árini í kommunal­politikki lýsir hon sum eina spennandi tíð. Tá vóru allir 13 býráðs­limirnir ein samgonga og arbeiddu saman. Nú situr Helena og Javnaðarflokkurin í andstøðu, og hon heldur, at tey í alt ov lítlan mun verða tikin uppí tað politiska arbeiði, og tað heldur hon tykist mein­ingsleyst. Hon viðurkennir tó, at soleiðis er luturin, tá tú ert í politikki – til tíðir ert tú í samgongu og hevur ávirkan, og til aðrar tíðir situr tú í andstøðu, og tá fært tú ikki gjørt so nógv. Kommunaltpolitiskt arbeiði er spenn­andi heldur hon. Løgtingið hevur flutt stór vælferðarøki - so sum eldraøkið - til kommunurnar at umsita, og ein avbjóðing er, at fáa tað hanga saman fíggjarliga. –Men tað er spennandi, at tryggja borgarunum eina betri tænas­tu. Sum javnaðarfólk eru tað jú vælferðarøkini, sum eru míni hjarta­mál, og sum eg vil berjast fyri, sigur hon. –Tað er trupult, at fáa fólk at hugsa um verri tíðir, tá tað gong­ur gott í landinum. Tað er menni­skja­ ligt at halda, at trøini vaksa inn í Himmalin. Men tað gera tey ikki, stað­festir hon. Í Havn skulu hurðar standa opnar fyri teimum, sum flyta til land­ið og til Havnar. Tað er ein av skyldunum, sum kommunan hevur, heldur hon. Stóra avbjóðingin er tó at finna bústaðir til tey, ið ynskja at búgva í Havnini, og hesa uppgávu vil hon leggja stóra orku í at loysa. Hendan avbjóðingin hevur tó vaksið seg frá at vera ein kommunalpolitisk avbjóðing til at verða ein landspolitisk avbjóðing, tí í dag er torført at finna bústað um alt landið. –Tað er jú fantastiskt, at so nógv velja Føroyar nú – serliga tey ungu. Tað er krúnan á verkið, heldur hon. Komið inn í dystin Hon saknar, at fólk sum síggja okkurt, sum tey hava meining um, koma inn í dystin, luttaka í al­menna kjakinum og vilja flyta mørk. –Eg vóni, at tað verða fleiri, ið gera tað. Bæði í kommunal- og lands­politikki, sigur hon. Ofta verður sagt, at føroyskar kvinnur eru trekar, at fáa upp í bæði politikk og orðaskifti. Helena heldur tó ikki, at tað er so einfalt. –Tað eru ein rúgva av fatanum, van­um og mentanum, sum forma og stýra, hvar man endar – eisi­ni í politikki. Tað vísir seg, at fáar kvinnur enda heilt uppi á toppinum. Tað kunnu vit velja at arbeiða við, men tað er eisini um­ ráðandi at rekruttera so nógvar sum gjørligt, og so kemur tað til síðst, sigur hon. –Kvinnur og menn hava ymisk virðir, sum kemur natúrliga av tí lívs­ringrásini, sum man skal ígjøg­ num. Og tað er eisini í lagi, sigur hon. Tað er umráðandi, at summi virði ikki detta ímillum bara tí, at kvinn­ur vilja náa sama sum menn, heldur hon. Men tað er sanniliga eisini umráðandi, at kvinnur vilja og kunnu sita í øllum størvum. Hon heldur ikki, at tað eru nóg nógv, sum blanda seg uppí, hóast nógv gongur fyri seg á sosialu miðlun­um. – Júst á sosialu miðlunum má eg sjálv fara at vera nógv meira íðin. Har havi eg onga ommu, sum hevur sett meg niður og sagt at hetta mást tú læra, flennir hon. Virði Helena og Kristian eiga trý børn, og í samrøðuni nevnir hon tey javn­ an. Tað er eyðsýnt, at familjan fyllir nógv í lívi hennara. Nú eru børnini vaksin, og tey bæði eiga eisini átta ommu- og abbabørn. Helena greiðir frá, at henni dámar væl at vera har fyri tey, tá tørvur er á tí. – Famijan hevur alt at siga fyri meg, og hon kemur fram um alt ann­að, sigur hon, tá verður spurd um tey virði, ið liggja henni nær. FAKTA Fødd: 10.12.55 í Keymnannahavn Foreldur: Ása Hátún og Atli P. Dam Hon er útbúgvin cand. mag í donskum og týskum og Master of public managment Gift Kristjan á Neystabø Tey eiga børnini Dánjal, Katrin og Ásu og átta ommu og abbabørn Stillaði upp fyri fyrstu ferð í 1990 Helena var stjóri á Føroya Handilsskúla áðrenn samanleggingina í Glasir, og er nú í farloyvi Eg var heppin, at tað ikki var fatalt. Eg fari at koma á føtur aftur, og eg kempi, soleiðis, at eg aftur sleppi út millum manna. Tað havi eg ikki verið seinastu tíðina, og tað er sjáldsamt fyri meg