hósdagur 8. februar 2018síða 17

FRÍGGJADAGUR 9. FEBRUAR 2018 SOSIALURIN 17 17 TUNLAR ÁKI BERTHOLDSEN T að er bráðneyðugt at fáa nýggjar tunlar Norður um Fjall og tískil ber tað ikki til at bíða eftir at tað al­menna fer at gera teir. Tað halda níggju løgtinglimir úr trim­um ymsum flokkum. Tískil hava teir lagt eitt uppskot fyri Løgtingið um at fara undir tunlar­nar beinanvegin. Og í hesum uppskotinum royna tey at snúgva sær fyri og hava lagt eitt heldur óvanligt uppskot fyri Løg­tingið. Tey siga nevniliga, at tað skal ikki vera Landsverk, sum skal standa fyri arbeiðnum. Tvørtur ímóti halda tey, at tað skal verða felagið, sum eigur og rek­ur Norðoyatunnilin, sum skal standa fyri arbeiðnum. Sostatt skulu tunlarnir Norður um Fjall verða eitt framhald av Norðoya­tunlinum, siga tey. Kunnu bíða við pengunum Í hesum sambandi vilja tey hava Løgtingið at samtykkja, at Norð­ oya­tunnilin skal fyrireika og for­ prokjektera tunlarnar Norður um fjall og teir vegir, sum skulu gerast í tí sambandi. Talan er um veg­ir og tunnil ímillum Klaksvík og Árna­fjørð og ímillum Árnafjørð og Norð­toftir. Men hinvegin skal Landsverk góð­kenna ætlanina fyri at tryggja, at øll krøv verða gingin á møti.
 Landsverk hevur gjørt yms­ar kanningar í sambandi við tunlar­ nar Norður um fjall, men løgtings­ fólk­ini, sum hava lagt uppskotið fram, vilja eisini hava Løgtingið at sam­tykkja, at Landsverk skal lata felag­num, sum rekur Norð­oya­ tunnilin, alt tilfarið fyri einki. Tey vísa á, at tá ið Landið ger tunlar, verður peningurin játtað­ur samstundis, sum arbeiðið verð­ur gjørt. Men tá ið eitt alment parta­ felag ger arbeiðið, er ikki neyðugt at peningurin verður játtaður sam­ stundis sum arbeiðið verður gjørt. Tey vísa á, at Norðoyatunnilin fekk sína fyrstu almennu peninga­ játtan í 2002, og seinasta játtanin varð latin á fíggjarlógini í 2009. Annars varð tunnilin tikin í nýtslu í 2006. – Játtanin til Norðoyatunnilin var sostatt latin yvir átta ár, men ar­beiðið at gera hann tók bara tvey og eitt hálvt ár, siga tey. – Kann Norðoyatunnilin fíggja ein part av tunlunum Norður um Fjall, kann játtanin á fíggjarlógini strekkja seg yvir fleiri ár, og so­statt slepst undan at spreingja íløgu­ ætlanina hjá Landinum, siga teir níggju løgtingslimirnir. Byrja at kalla beinanvegin Tey níggju Løgtingsfólkini vísa á, at Norðoyatunnilin er um at vera goldin, og sambært fíggjarætlanini hjá felagnum, hevur hann eitt avlop upp á umleið 10 milliónir krón­ur, áðrenn rentur, skatt og av­ skriv­ingar. Tað er sostatt avlopið, felag­ið hevur at forrenta seg við. – Norðoyatunnilin er eitt stórt virð­ið at seta í veð fyri arbeiðið at gera tunlarnar Norður um Fjall, siga tey níggju løgtingsfólkini. Samstundis er rentan so lág, at tey vænta, at tað ber til at fáa byggi­lán til tunlarnar Norður um Fjall fyri eina rentu upp á eini tvey pro­sent um árið. Kann Norðoyatunnilin stendur sum byggiharri fyri tunlarnar Norð­ur um Fjall”, kann arbeiðið byrja at kalla beinanvegin, siga teir níggju løgtingslimirnar. Sostatt kunnu tunlarnir Norður um Fjall fram­skundast eini trý ella fýra ár, leggja tey afturat. Bummgjaldið halda fram Annars hevur tað verið eitt hjarta­mál hjá fleiri av hesum politikarunum at bummgjaldið í tunli­num skal strikast tá ið hann er goldin. Men tey siga nú, at tey eru sinn­ að at sleppa hesum kravi fyri at Norð­oya­tunnilin skal kunna fíggja ein part av tunlunum Norður um Fjall. Men samstundis verður eisini neyðugt hjá landinum, at hækka parta­peninginin í Norð­oya­tunli­ num 280 milliónir krónur. Men tað kann gerast við at hækka partapeningin 70 milliónir krónur um árið frá 2021 til 2024, og tað sam­svarar rættiliga væl við tað lang­tíðarætlan, Landið annars hevði lagt. Annars fer alt arbeiðið at gera tunlarnar Norður um Fjall at kosta 360 milliónir krónur. Ongin vandi Løgtingsfólkini, sum hava lagt hetta fram, ásanna eisini, at virk­ semið í landinum er nógv í løtuni, og at vandi tískil kann vera fyri, at bú­skapurin gerst ov heitur. –  Í slíkum tíðum kann vera neyðugt at tálma virksemið, siga tey. Men tey halda kortini ikki, at tað er nakar vansi at gera tunlar, tí tað krevur ikki so nógv fólk, men maskin­ur, og sostatt eru lønar­ útreiðsl­urnar ikki so høgar. Tey, sum hava lagt uppskotið fyri Løgtingið, eru Jákup Mikkelsen, Joen Magnus Rasmussen, Jacob Vestergaard og Elsebeth Mer­ce­dis Gunnleygsdóttur úr Fólka­flokki­ num, Bill Justinussen og Jenis av Rana úr Miðflokkinum og sambandsmenninir, Bárður Niel­ sen, Helgi Abrahamsen og Magnus Ras­mussen. ALMENT FELAG SKAL GERA TUNLAR Í NORÐOYGGJUM Løgtingslimir royna at snúgva sær fyri at fáa gongd á arbeiðið at gera nýggjar tunlar Norður um Fjall. Afturfyri hava teir slept ætlanini um at strika bummgjaldið í Norðoyatunlinum ÁKI BERTHOLDSEN Politikarar kunnu bara takka sær sjálvum fyri, at tey ikki langt síðani hava fingið nýggjar tunlar Norður um fjall. Tí høvdu teir fylgt einum tilmæli frá Landsverki, varð longu farið undir at gera nýggjar tunlar Norður um Fjall í 2013, og so var væl og virðiliga koyr­andi nú. Í samferðsluætlanini, Lands­ verk gjørdi í 2012, varð mælt til, at tunlarnir Norður um Fjall skuldi vera teir fyrstu, sum skuldi gerast. Farast skuldi undir teir longu í 2013 og teir skuldu verða liðugir í fjør. Síðani skuldi nýgg jur Hvalbiar­tunnil gerast, og hann skuldi vera liðugur í 2020 og at enda skuldi tunnil til Viðareiðis gerast, og hann skuldi vera liðug­ur í 2023.   Men politikararnir tóku Lands­verk av ræði gjørdu held­ ur eina semju um at byggja tunlar­nar í øvugtari raðfylgju. Sostatt varð fyrst farið undir Viðar­eiðistunnilin, og hann er nú liðugur. Síðani skuldi farast undir Hvalbiartunnilin, og tað verður um ársskiftið í ár, og at enda skuldi so loksins farast undir tunlarnar Norður um Fjall, og teir skuldu so verða liðug­ir í 2024. Tað er sostatt ein beinleiðis politisk orsøk til, at tunlarnir Norð­ur um Fjall endaðu aftast í røð­ini, har Landsverk annars vildi hava teir fremst í røðina. Politikarar úr Norðoyggjum hava roynt ymsar snildir fyri at broyta hesa raðfylgjuna eina ferð afturat. Eitt nú hava teir ført fram, at projektið at gera tunlarnar Norður um Fjall, hevur verið liðugt leingi, so tað var eingin grund at útseta arbeiðið. Hin­ vegin varð einki projekt um nakran Hvalbiartunnil, so tað slapst ikki ígongd við hann kort­ini. Men meirilutin í Løg­tingi­ num hevur hildið fast um, at nú skuldi semjan, sum varð gjørd eftir at Landsverk varð tiki av ræði, haldast, og at tinglimir úr Norðoyggjum skuldu ikki trumfa Hvalbiartunnilin aft­ ur um, eftir at teir fyrst høvdu fingið skúgvað Viðar­eiðis­ tunnil­in fremst. Kundu longu havt fingið nýggjar tunlar Við hesi ætlanini kann arbeiðið at gera nýggjar tunlar Norður um Fjall, framskundast trý ella fýra ár