hósdagur 15. februar 2018síða 26

FRÍGGJADAGUR 16. FEBRUAR 2018 SOSIALURIN 20 26 Óli Jacobsen Siðsøga Óli Jacobsen 2. partur T að er áhugavert at kunna lýsa tey fólk, sum stóðu fyri ungmanna­fel­agn­ um Merkið, tí hesi fólk eru ikki so kend í dag. Ein tann fremsti í felagnum fyrstu ár­ini var Jacob Jacobsen, vanliga kall­ að­ur Sjabokk. Jacob var abbasonur Jacob Jacob­sen á Kamarinum, vanliga kallaður Koppa Jákup, sum var stjúkpápi D.J. Danielsen, kendur frá Congosøguni. Jacob var føddur í 1920 og var tískil 20 ára gamal, tá ið Merkið varð sett á stovn. Hann var javngamal við Willi­ am Heinesen. William helt Sjab­ okk hava góðar gávur og hevði spurt hann, um hann ikki eins og javn­aldrarnir Jørgen Frants Jacob­sen og Christian Matras fór niður at lesa. Nei, hann skuldi vera prentari eins og abbin. Hann gjørd­ist eisini heilt ungur stjóri á prent­smiðjuni Fram, sum m.a. prent­aði Tingakross. Men av onkrari orsøk fór hann hað­ani miðskeiðis í tjúgunum, og hann flutti til Noregs at arbeiða. Í Noregi bleiv hann giftur og bleiv verandi í Noregi. Saman við Sverre Stove, kendur blað­maður og politikari, sum hevði føroyskar røtur, gav hann í 1944 út frálíku frásagnarbókina Fær­øyane. Hann skrivaði eisini greinir í Varðanum, sum skjótt er tøkur hjá øllum, nú Varðin verður talgildur. Hann var eina ferð spurdur, um hann átti nógvar bøkur, “Nei, ein­ar 14-1500.” Tað helt hann ikki vera nógv! Hann eigur eisini part í søguni um føroysku Bíbliuna, sum var týdd av Victor Danielsen. Henda Bíblian skuldi prentast í Noregi í 1940. Sum føroyingur í Noregi var ætlanin, at Sjabokk skuldi rættlesa endaliga tekstin. Men hetta gjørdist av ongum, tá ið Týskland hersetti Noreg í 1940. Í 1949 varð Bíblian loksins prentað í Før­oyum. Sjabokk doyði í 1984, 84 ár gamal. Hann og konan vóru barn­ leys. Fundaðust á háskúlanum Tey fyrstu árini hevði Merkið sín­ ar fundir á Háskúlanum. Hetta vóru rík ár, merkt av mentan og fram­burði. Tá vóru háskúlafólkini og næm­ingarnir vanliga við og fund­irnir vóru hugnaligir og há­ tíð­arligir. Og limatalið øktist. Her skulu nevnast nøkur av teim­um evnum, sum vóru frammi á fund­um í Merkinum. Hetta sigur nakað um, hvat ið fólk høvdu á lofti í Havn fyri út móti 100 árum síð­ani Skrivimálið Á fundi 3. juli 1920 hevði Jacob Jacob­sen eina stutta frágreiðing um skrivimál okkara. Hann helt, at vit áttu at broytt tað eftir teim reglum og á tann hátt, sum Dr. Jacobsen og aðrir høvdu ásett í teirri kommissión, sum í 1893 varð sett viðvíkjandi hesum máli. Men hesum fekk hann ikki viðhald í. Tað undrar eisini, at hetta mál verður tikið upp nú. Tað hevði fleiri ár frammanundan syndrað Før­oyingafelagið. Seinni varð skipað fyri einum skeiði í móðurmálinum. Tað skuldi verða hildið av M.A. Jacobsen. 14 fel­agar teknaðu seg. Spiritistiskir leikir Á fundi 17. Juli 1920 las Jákup av Skarði upp sjónleikin Høvdingar hittast, sum var skrivaður av Ras­ mus Rasmussen, á Háskúl­an­um. “Hesin óføra vakri sjónleikur greiðir frá bardaganum millum Trónd í Gøtu og Sigmund Brestis­ son, millum gamla sið forfedranna og nýggja “kulturin”. T.v.s. gongdin frá gomlu norrønu gudalæruna og til kristindómin. Teir kvinnuligu felagarnir vóru so hugtiknir av hesum undur­ vakra sjónleiki, ið er væl fyltur av gandi og tílíkum, at tær aftaná upp­lesturin fóru at spæla ymsar “spiritist­iskar” leikir.” Ein kann undra seg yvir, hvat ið liggur í hesum seinasta. Mótin á skránni Á fundi 28. september 1920 legði Johan E. Mikkelsen fram eitt upp­ legg um “Siðir”. Hann fór illa við konu­fólka­ mót­um. Genturnar svaraðu aftur og fleiri mannfólk løgdu upp í, so kjakið var rættiliga lívligt. Mest sum allir óvanar vóru havdir á lofti, so sum smøl skjúrt, hatta­ nálir, skógvar við høgum hælum og slipsanálir. Tá ið kjakið var liðugt, greiddi formaðurin frá, at felagið hevði sent ein krans á grøvina hjá Jens Oliver Lisberg, ið var deyður stutt frammanundan. Til henda krans hevði stjórnin latið gjørt eitt hvítt, reytt og blátt band, litirnar á Merkinum, har tað var prentað á Stokkut var starv títt Stórur var missur Vær skulu varðveita vinar minni Ungir alvar Føroyalands Seinni fekk felagið eitt takkarkort, sum ljóðaði so: Hjertelig tak for udvist Deltagelse ved vor kære Søns Begravelse. H.O. Lisberg og Hustru. Tað var Jens Oliver Lisberg sum sam­an við Janus Øssurson og Paula Dahl skaptu Merkið. Ófrættakendur sjónleikur og yrking Á fundi 27. oktober 1920 las Hans Andreas Djurhuus upp ymiskt, sum hann hevði skrivað. Fyrst kom sjónleikurin “Eitt ódnarkvøld”, sum var ein tungur og myrkur sorgarleikur, har ein gomul kona sær ymsar menn sjólátast og ganga aftur. Fleiri av teimum, sum lurt­aðu eftir upplestrinum, sótu við gráti í hálsinum av ræðslu. Fyri at minka eitt sindur um hesa ræðslu las skaldið aftaná nakr­ar óføra stuttligar yrkingar. Á fyrsta fundinum í 1921 las Símun av Skarði yrkingina Terje Vigen. Henda óføra vakra yrking greiðir frá tíðini um 1800, tá ið bar­dagi var millum Ongland og Danmark. Allir limir vóru hug­ tikn­ir av hesi yrking, ið var væl upp­lisin. Men hetta var nú eisini ein syrgi­lig søga um hungursneyð í Noregi. Um gudalæru og Finnland Tann 5. mars 1921 helt próst Dahl eina góða og læruríka røðu fyri okkum, mest um teir gomlu for­ fedr­ar okkara og teirri gomlu guda­læruna. Hann greiddi frá hugs­unarhátti forfedranna og for­taldi mangt og hvat frá teirri gomlu tíðini. Hann endaði røðuna við, at hann helt at henda hugsan for­fedra okkara var verd at fylgja enn á døgum. Tann 10. mai 1921 greiddi Hans Tað er áhugavert, hvat ið upptók fólk í Havn fyrst í tjúgunum. Hetta sæst í gerðabókini hjá Merkinum. KONUFÓLKAMÓTI VAR EISINI Á SKRÁNNI Ungmannafelagið Merkið: Jacob Jacobsen, Sjabokk, 1900-1984 Sjabokk og Jens Hansen á útferð í Nólsoy við Merkinum.