hósdagur 4. november 2004síða 2

2 Nr. 211 - 4. november 2004 Nr. 211 - 4. november 2004 3 – Forsetavalið í USA ávirkar marknaðirnar í eina stutta tíð, men í longdini verða tað aftur tey meira grundleggjandi bú- skaparligu viður- skiftini, sum koma at stýra marknaðinum, sigur Jan Otto S. Holm, íløgustjóri hjá Kaupthing í Føroy- um. Heimsmarknað- urin tók væl ímóti tíðindunum í gjár um, at Bush helst var afturvaldur BÚSKAPUR Eyðun Klakstein Amerikanska forsetavalið í gjár var fylgt við stórum spenningi kring heimin. Eisini vinnulívsfólk hildu eitt vakið eygað við gongd- ini, og eftir at greiðar ábendingar í gjár vóru um, at George W. Bush fór at vinna valið, komu fyrstu reaktiónirnar á marknaðun- um. Renturnar á partabrøvum á marknaðunum í Europa, Asia og Danmark fóru upp, og tað sama fór væntandi at henda, tá ið amerikanska marknaðurin lat upp eftir evstamark her á blaðnum. Dollarnir tóktist styrktur, og oljuprísurin hækkaði eitt vet. – Tað er vanligt, at tað kemur ein reaktión eftir eitt forsetaval, men sjálvt valið ávirkar bara marknaðirnar í eina stutta tíð. Sum frálíður eru tað aftur tey meira grundleggjandi búskapar- ligu viðurskiftini, sum aftur fara at stýra gongdini, sigur Jan Otto S. Holm, sum er íløgustjóri hjá Kaupthing í Føroyum. – Tað er umráðandi fyri marknaðin at fáa ein avgerð á forsetavalinum, og óan- sæð hvør vinnur, so kemur tað ein reaktión. Men helst er vøksturin í rentuni størri, um Bush vinnur, tí hann førir ein sera liberalan politikk, sum kemur vinnu- lívinum væl við. Avmarkað ávirkan í Føroyum Amerikanska forsetavalið hevur lítla beinleiðis ávirk- an á føroyska búskapin, tí samvinnan millum Føroyar og USA er so lítil. Føroy- ingar útflyta mest til europeiska marknaðin, men tann marknaðurin verður vanliga ávirkaður av gongdini í USA, og harvið er eisini ein óbeinleiðis samanhangur millum før- oyska og amerikanska bú- skapin. Útflutningur hevur sera stóran týdning fyri europe- iska búskapin, og tí ávirkar búskaparstøðan í USA eis- ini Europa. – Tað hevur fyrr víst seg, at gongur tað illa búskap- arliga í USA, so ávirkar tað europeiska marknaðin, tí útflutningur til USA hevur so stóran týdning, sigur Jan Otto S. Holm. Ein ábending um, hvat europeiskt vinnulív helt um amerikanska forsetavalið kom undan valinum, tá ið fleiri týðandi leiðarar í donskum vinnulívi søgdu seg vóna, at Bush fór at vinna valið. Hetta vónaðu teir, tí Bush førir ein sera liberalan politikk, har vinnulívið hevur leysar teymar, og marknaðartreyt- irnar í stóran mun sleppa at ráða. Hetta dámar vinnu- lívinum væl. Oljuprísurin hækkar Oljuprísurin á heims- marknaðinum ávirkar skjótt búskapirnar kring heimin – eisini tann før- oyska búskapin – og líkt er til, at oljuprísurin fer at hækka við Bush sum for- seta næstu fýra árini. Gongdini hevur seinastu tíðina annar verið, at olju- prísurin er lækkaður. Tá ið prísurin var hægstur tann 26. oktober, kostaði ein tunna av tí sonevndu Brent- oljuni 52 dollarar. Nú er prísurin eini 12 prosent lægri – ella um 46 dollarar. – Tað eru fleiri viður- skifti sum gera, at oljuprís- urin er lækkaður. Eitt er at goymslurnar í USA eru stórar, Kina hevur sett rent- una upp, og harvið verður væntað at minni eftirspurn- ingur verður eftir olju næstu tíðina, sigur Jan Otto S. Holm. Men Bush forseti kann fáa oljuprísirnar at hækka aftur. Orsøkin til tað er, at hann vil fylla amerikansku goymslurnar enn meira, og harvið verður eftirspurn- ingurin øktur. Harafturat kann kríggið ímóti yvir- gangi ávirka prísirnar, og so kann tann heimligi polit- ikkurin í USA eisini økja um eftirspurningin eftir olju. At oljuprísurin hækkar fær skjóta ávirkan í Føroy- um eisini, og til dømis kann ein avleiðing verða, at tað fer at kosta meira at ferðast millum Føroyar og útlond- ini, tí flogferðslan verður so nógv ávirka á prísinum á brennievni. Eisini fiski- vinnan kann skjótt koma at líða undir høgum oljuprís- um. Men Kaupthing í Føroy- um heldur, at sjálvt forseta- valið í USA ávirkar bara marknaðin í eina stutta tíð, og sum frálíður verða tað aftur meira vanlig og grundleggjandi búskaparlig viðurskifti, sum koma at stýra búskapinum. David Findleton, bil- førari á Tvøroyri, er misnøgdur við fram- ferðina hjá kommun- uni viðvíkjandi skúla- barnakoyringini. Hóast eitt ár er liðið, síðani koyringin var boðin út, og royndar- árið og avmarkaðað sáttmálaskeiðið harvið er úti, so er ikki boðið út av nýggjum. Hetta, og onnur viðurskifti, órógva David, men Kristin Michelsen, borgarstjóri, sigur onki óvanligt vera í framferðarháttinum og Innlendismála- ráðið metir eisini, at neyðugt er ikki at bjóða útaftur SKÚLABARNA- KOYRING Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Fyri einum ári síðani lýsti Tvøroyrar kommuna skúla- barnakoyringina leysa, so áhugað kundu geva boð inn. Sáttmálaskeiðið var avmarkað til eitt ár og gekk út í juni í ár. David Findleton, bilfør- ari, gjørdist orsakað av ymsum viðurskiftum ein dag ov seinur at geva tilboð inn tá og kom tí ikki við í kappingina um at koyra skúlabørnini. Hetta skilir hann væl, hóast fleiri, eisini komm- unupolitikarar, heittu á hann um at geva sítt tilboð hóast alt, tí hóast freistin var farin, so var enn nakað, til fundur bleiv um málið. Men hann fekk at vita, eins og aðrir bilførarar, at koyringin var eitt royndar- ár, sum lýsingin eisini bendi á, tí sáttmálaskeiðið var frá august 2003 til juni 2004. Sostatt væntaði David Findleton, at koyr- ingin aftur bleiv boðin út, tá skeiðið rann út. – Men onki er hent. Sagt verður, at tað er alla tíðina royndarár og ger hetta eis- ini, at bilførarar kunnu ikki keypa bil tl endamálið. Eg keypi tó ein hóskandi bil hóast hetta, ætlaður til aðra koyring eisini, sigur David, ið hevur hóskandi bil frammanundan. Tóku ikki lægsta tilboð Innan skúlin byrjaði aftur, var David Findleton á fundi við borgarstjóran, Kristin Michelsen, og fekk har at vita, at koyringin bleiv ikki boðin útaftur, tí kommunan er nøgd við koyringina og tann, ið røkir starvið. – Tann, ið fekk koyring- ina, hevði ikki lægsta til- boðið, sigur David, ið hevði lægsta tilboðið, sum tó sum sagt kom ein dag ov seint, tá bjóðað varð. – Munurin á lægsta til- boð, og tilboðnum, sum tik- ið varð av, er eini 75.000 krónur, vísur David á og hann vísir á, at hann torir at standa fram og vísa á hesi viðurskifti, tí hann hevur onki at missa, tí farna árið hevur hann nærum onga koyring havt fyri komm- ununa, mótvegis mongum túri frammanundan. – Við hesum kann við- komandi, sum hevur koyr- ingina, eisini hækka prísin, sum honum lystir, tí ongin kapping er, og vit eru fleiri bilførarar, ið eru áhugaðir at bjóða, so her er góður møguleiki at spara, sigur David Findleton. Innlit David Findleton hevur bið- ið um alment innlit í málið, men tað fær hann ikki, sigur hann. Eisini hevur hann biðið Innlendismála- ráðið kanna málið, men har verður sagt, at neyðugt er ikki hjá kommununi at bjóða útaftur av nýggjum og meiria kann ráðið ikki gera við málið. – Hinvegin sigur ráðið, at biður persónur un innlit, so eigur hann at fáa tað, sigur David Findleton, sum hev- ur sett seg í samband við løgfrøðing, tí hann metir ikki alt rugga rætt í hesum málinum. Fær innlit, um hann biður um tað Kristin Michelsen, borgar- stjóri, sigur tað vera rætt, at David Findleton hevur bið- ið um innlit. – Hann hevur fingið svar og tilsøgn um, at biður hann skrivliga um innlit, so fær hann tað, tí hetta er vanlig mannagongd, sigur Kristin Michelsen. – David Findleton var ov seinur at geva tilboð, tá boðið var út, sigur Krisitin Michelsen. Men hví verður ikki boð- ið út aftur? – Tað er púra vanligt, at eftir eitt royndarár, so verð- ur mett um, og er ein nøgd- ur við tann, ið røkir starvið, so verður hildið fram og viðkomandi fær starvið, vísir borgarstjórin á. Men kommunan tók ikki lægsta tilboðið? – Tað er nú altíð upp til kommununa at gera av, hvat tilboð mett verður best at taka av, sigur Krisitin Michelsen, ið minnir á, at eisini Innlendismálaráðið hevur víst á, at neyðugt er ikki at bjóða út aftur. – Biður hann um innlit skrivliga, so fær hann tað, tí tað er vanliga manna- gongdin, og annars er onki óvanligt ella óregluligt far- ið fram, so her er okkurt, ið hann hevur misskilt, sigur Kristin Michelsen, og sigur seg ivast í, um hetta ikki okkurt, sum onkur vil fram við, nú tað av álvara stund- ar til kommunuval. Misnøgdur við skúlabarnakoyring á Tvøroyri Forsetavalið lítla ávirkan á føroyskan búskap David Findleton, bilførari, er misnøgdur við framferðarháttin viðvíkjandi skúlabarnakoyringini á Tvøroyri, men borgarstjór- in vísir á, at onki óvanligt ella óregluligt er farið fram (Mynd: D. Olsen) – Tað er vanligt, at tað kemur ein reaktión eftir eitt forsetaval, men sjálvt valið ávirkar bara marknaðirnar í eina stutta tíð. Sum frálíður eru tað aftur tey meira grundleggjandi búskaparligu viðurskiftini, sum aftur fara at stýra gongdini, sigur Jan Otto S. Holm, sum er íløgustjóri hjá Kaupthing í Føroyum Nú fram er komið, at sumbingar sleppa væntandi at atkvøða um spurningin um Suðuroynna sum eina kommunu, ger uttan- flokkalistin í Vági vart við, at listin hevur heitt á býráð og borgarstjóra um fólkaatkvøðu um sama spurning FÓLKAATKVØÐA Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Bygdaráðið í Sumba ætlar, at sumbingar skulu siga sína hugsan um Suður- oynna sum ein kommuna á eini fólkaatkvøðu. Uttanflokkalistin í Vági ger í hesum sambandi vart við, at tann 14. oktober sendi listin bræv til Býráið og borgarstjóra um, at ynskiligt hevði verið við slíkari fólkaatkvøðu í Vági. Spurningurin til vágbingar skuldi verið hin sami; Skal Suðuroyggin vera ein kommuna. Og svarast skal ja ella nei. Uttanflokkalistin er í dag umboðaður við tveimum umboðum í Vágs Býráð, og eru metingarnar í flokkin- um annars helst líka ójavn- ar, sum millum fólk flest til henda spurning, siga um- boð floksins, men mett verður, at rættast er at fáa greiðu á, hvat vágbingar meta um henda spurning. Ynskja eisini fólkaatkvøðu um Suðuroynna sum eina kommunu C M Y K 3 2 WOMANMAN GIRL BOY TIL HENNARA jakki 329,95 buksur 299,95 toppur 119,95 skógvar 399,95 jakki 1399,95 skjúrta 499,95 buksur 599,95 skógvar 599,95 blusa 129,95 buksur 149,95 skógvar 229,95 blusa 149,95 buksur 149,95 fleecejakki 229,95 TIL HANSARA TIL DRONG TIL GENTU 2-8 ár 2-8 ár Made by you Fríggjadagin 5.november kl. 13-18 og leygardagin 6. november kl. 10-17 vitjar ein serfrøðingur frá Montana Idé Møblar á Hálsi. Kom og fá góð ráð og vegleiðing um innrætting við Montana. Levering innan jóla skal bíleggjast innan 6. november kl. 17 Montana er ein skipan, ein fræls skipan, sum tú frítt kanst dusa tær innanfyri. Útgangsstøðið er einfalt, men rúmar óendaligar møguleikar. Lat hugflogið reika við sniði, litum og virkni. Dyrka frælsið og tak fólk á bóli við sansaligum skapanarhugi og opnum sinni fyri nýggjum møguleikum. Og vís hvør tú ert gjøgnum títt rúm. Tí bara tú merkir, nær tú stendur í tínum rúmi. Uppi á Hálsi Tel 35 46 80