hósdagur 4. november 2004síða 13

24 Nr. 211 - 4. november 2004 Nr. 211 - 4. november 2004 25 Í dag kunnu vit heilt greitt staðfesta, at tað var skeivt at alarar skúgvaðu kanningina hjá Akvaplan-Niva til viks, sigur leiðarin á umhvørvisdeildini á Heilsufrøðiligu Starvsstovuni FRAMTÍÐARALING Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Skal aling hava eina framtíð í Føroyum, má vinnan byrja at taka um- hvørvið í álvara. – Og tað skal bera til at taka aliloyvi frá teimum, sum ikki halda seg til regl- arnar. So greiður og ítøkiligur er Jákup Pauli Joensen, leiðari á umhvørvisdeildini hjá Heilsufrøðiligu Starvs- sstovuni. Í hesum liggur eisini, at eftir hansara tykki hava alarar higartil ikki tikið umhvørvið í nóg stórum álvara – Tað er rætt, sum alarar siga, at øll alibrúk eru um- hvørvisgóðkend. Men hann sigur, at alarar vildu ikki góðtaka at Heilsufrøðiliga Starvsstov- an slapp at brúka tað mest týdningarmesta amboðið av øllum. Og tað er at áseta, hvussu nógv fóður, ella biomassi, kann koyrast út á tey ein- støku aliøkini. Ella sagt við øðrum orð- um heldur Jákup Pauli Joensen, at tað týdningar- mesta er at tað verður rokn- að út, hvussu nógv hvørt aliøki tolir. Men vit hava havt ov lítla vitan um, hvussu stórt árin, alingin hevur havt á ali- økini og firðirnar, sum heild. Eitt heilt greitt mistak Í hesum sambandi vísur hann á, at vinnan vildi als ikki góðtaka metingin, sum Akvaplan-Niva, APN, hevði um, hvat økini bóru av aling. Og í hesum sambandi tekur hann heilt greitt undir við Búskaparráðnum, sum vísur á tær óhepnu avleið- ingarnar av, at APN-frá- greiðingin ikki varð tikin til eftirtektar. – Ídag kunnu vit heilt greitt siga at tað var skeivt, at Akvaplan-Niva kanning- in ikki varð tikin til eftir- tektar. – Tað ber sjálvsagt ikki til at siga um APN-frágreið- ingin kundi havt fyribyrgt tí vánaligu støðuni sum ali- vinnan er í dag, men hetta var ein ógvuliga ítøkilig og góð frágreiðing. Men hann vísur á, at ongin vildi kennast við hana, tí hon hevði avmark- að vøksturin í alivinnuni í eini tíð tá prísurin var høgur. APN frágreiðingin vísti á tvær alneyðugar reguler- ingar: Brakklegging av ali- økjum og áseting av hvussu nógv hvørt aliøki kundi bera. Alararnir valdu heldur ein aðra loysn, har teir sjálvir skuldu syrgja fyri at at fáa eitt góðkent kanning- arfelag, so sum Biofar í Kaldbak, at kanna botnin undir alistøðunum og ali- fjørðin sum heild. Hetta skuldi gerast á sumri, tá árinið frá alingini er mest. Er umhvørvið verri dálkað enn reglurnar hjá Heilsufrøðiligu Starvs- stovuni siga, verður alarin biðin um at steðga við alingini, til øll tekin um dálking eru burtur aftur. Jákup Pauli Joensen sig- ur, at hetta er tað sama sum at bíða til dálkingin er hend. – Hetta er ein óheppin reguleringsháttur tí hann fyribyrgjur ikki nóg væl ov nógvari dálking. Hann ger eisini at vit kunnu missa møguleikan fyri at nýta fleiri økir í nógv ár og vit vita ikki hvussu nógv tann dálkingin, sum verður loyvd á økjunum køvur lívið á firðunum annars. – Tí er tað mest ynskiligt at vit finna eina javnvág har tað, sum kemur undan ali- brúkunum, ikki legst sum evja ella sum kemiskar broytingar á botnin, men verður upptikið av fauna’ini á staðnum ella ført til havs við rákinum. Hann sigur, at avleiðing- in av tí skipan, vit hava í dag, er, at nú eru átta aliøki niðurløgd og tey eru sostatt mist til dálkingin er burtur aftur. Við APN-modeillinum varð endamálið at sleppa undan so nógvari aling í einum øki, at tað varð ov illa dálkað. Við APN- modellinum varð lagt upp fyri at finna eina javnvág, so at varandi aling á einum passaligum støði kundi vera á einum øki. – Men tíverri máttu vit leggja APN frágreiðingina til síðis og finna ein heilt annan leist at regulera dálkingina frá vinnuni við. Politimál fær ongar avleiðingar Annars heldur hann, at bæði vinnan og fíggjar- stovnarnir áttu at fingið sær umhvørvisfakliga ráðgev- ing, nú teir fara undir at byggja alivinnuna upp aftur. – Hetta kann verða við til at tryggja bæði ein betri marknað og ein tryggari langtíðar rakstur. Og hann sigur enntá, at tað er ein stórur spurningur um tað er nøkur meining í at byrja aling aftur uttan at hædd verður tikin fyri um- hvørvisviðurskiftum. Somuleiðis Annars vísir umhvøvisleiðarin á Heilsu- frøðiligu Starvsstovuni á, at tey hava fleiri ferðir sett ali- brúkum avmarkingar. Upp ígjøgnum 90’ini er umhvørviseftirlitið hjá Heilsufrøðiligu Starvsstov- uni ofta enda við politimál- um. – Men áðrenn nakar dómur verður sagdur so er felagið niðurlagt. – Soleiðis ber ikki til at føra eftirlit og tí er tað eis- ini neyðugt at hyggja eftir, hvussu hetta kann gerast øðrvísi. Hann sigur, at tað er onki so orkukrevjandi og lítið uppbyggjandi sum at liggja og berjast í rættinum-og tað mangan til lítla onga nyttu heldur. Tað, sum aloftast hendur, er, at feløgini fáa eina bót, men so eru tey vekk, tí feløg skifta nøvn í heilum. Hann sigur, at her má ein meiri framrættað loysn finnast, so at tað ber til at føra eitt effektivt eftirlit, sum steðgar einum felagið beinanvegin, sum fer útum sínar karmar, sigur Jákup Pauli Joensen. Uttan strangari eftirlit verður ongin aling aftur Treytir fyri aling í framtíðini Í sambandi við metingarnar hjá búskaparráðnum um alivinnuna í Føroyum, heldur umhvørvisdeildin hjá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni at: – Skal alivinnan hava nakra framtið má vinnan byrja at taka umhvørvið í álvara – Øll aliøki mugu metast eftir hvussu nógv tey bera av alifiski. – Tað má bera til at taka aliloyvi frá teimum sum misrøkja síni øki ella á annan hátt seta alla vinnuna í vanda – Í dag kunnu vit heilt greitt siga, at tað var skeivt at skúgva Akvaplan-Niva alikanningina til viks, sigur Jákup Pauli Joensen, leiðari á umhvørvisdeildini á Heilsufrøðiligu Starvsstovuni Móta- sýning á Plat- form fríggja- kvøldið Fríggjakvøldið fáa tey ungu ein møguleika at síggja tann nýggjasta mótan á Platform í Havn. Handlarnir Bonnie & Clyde, Trend- floor, Basic, Diva og Deres fara at sýna fram tað nýggjasta nýggja, sum handlarnir hava at bjóða. Atgongumerkini til mótasýningina kosta 30 krónur, og tá fáa tey vitjandi ein vælkomst- drykk, fruktbuffet og ókeypis atgongd til dansin "Girl´z night" við Elini í Stórustovu. Atgongumerkini eru at fáa í luttakandi handlum og í Kunningarstovuni í Havn. Hetta er ikki fyrstu ferð, at Platform skipar fyri mótasýning, og til- takið er vanliga væl vitj- að. Fyrireikararnar biðja tí fólk, ið ætlar sær at til mótaframsýningina at keypa atgongumerki í forsølu. -phj C M Y K 25 24