mikudagur 4. apríl 2018síða 10

Mikudagur 4. arpíl 2018 · Nr. 38 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Byggingin við Jónas Broncks er Meiningar og kjak – Lat okkum siga, at tað um 10 ár fer at bera til at fáa 1.000 fólk ella kanska fleiri at búgva í Bronx og Havnargøtu. Hetta hevði væl borið til við øktum trivnaði sum fylgju, um fíggjarfyritøkur tóku seg saman, um økiseigarar í øki­num tóku seg saman, um ein góð ætlan var løgd fyri byggifyrireiking og bygging - og um arbeiði varð gjørt sam­an við íbúgvum og fyritøkum í økinum, skrivar Høgni Rasmussen, sum býr á Frúutrøð, í dagsins tíðargrein Høgni Rasmussen Frúutrøð 14 Hvussu skal Tórshavnar kommuna handla, tá byggjast skal nýtt í mið­ bý­num? Skal kommunan einans síggja til, at bygt verður á egnum økj­um, og síðani lata privat um at byggja á sínum økjum uttan at gera eina ætlan fyri miðbýin? Hvussu skapar Tórshavnar komm­una trivnað í býnum undir skip­að­um viðurskiftum? Hvussu skal Tórs­havnar kommuna taka sær av ferðslu og parkering í hart ferðslu­rakt­um økjum? Hvussu skapar Tórshavnar kom­m­una øki, har íbúgvar, vinn­u­ lív, kafeir og restauratiónir ganga hond í hond fyri at skapa bý­ling­ ar við hægsta trivnaði við grøn­um økjum, tryggum gongu- og súkklu­ breyt­um, samstundis sum at nógv fleiri fólk koma at búgva á sama øki? Hvussu skapar Tórshavnar komm­una eina skipaða loysn fyri eitt stórt øki við nógvum aktørum, so øll fáa nakað burturúr? Hetta eru alt spurningar, sum Bronx kann geva svar uppá, og sum Bronx kundi verið eitt dømi um. Einki øki í Havnini ella í Føroyum er so væl egnað til at vísa, hvussu tú skapar broyting frá einum tilv­ild­ar­ liga hart sperdum øki til eitt skipað øki við hægsta trivnaði. Í Jónas Broncks koyra ikki minni enn 10.000 bilar um dagin við høgari ferð hálvan annan metur frá út­hurð­ini hjá fólki. Hetta er væl meira enn dupult so nógv, sum fara at koyra á Villingardalsvegnum, sum er ein ferðslutrygg gøta. Við Vill­ing­ar­dalsvegin er ætlanin at gera ein tunnil fyri yvir hundrað milli­ónir. Bronx er økið frá Glaðsheyggi om­an á Skansan. Her liggja komm­ un­al øki og privat øki hvørt um ann­að. Kommunan ætlar at byggja á park­eri­ngs­økinum á Frúutrøð utt­an at draga onnur øki við í ætl­ an­ina, sjálvt um byggingin vil fáa víð­fevndar avleiðingar, sum hond átti at verði tikin um, samstundis ella áðr­enn bygt verður, um trivn­ að­ur­in skal havast í huga. Vóru íbúgvar og vinnulív drigin við í eina langtíðarætlan bygda á fak­liga væl tilrættislagt arbeiði, so kundi Bronx og Havnargøta bliv­ið heim­ið hjá nógva ferðir fleiri fólk­ um og bústaðurin hjá nógv fleiri virkjum, samstundis sum trivn­að­ ur­in í økinum vaks. Verða, fyri Føroyar, slóðbrótandi loysn­ir funnar við samstarvi mill­ um íbúgvar, kommunu, fígg­j­ar­ fyr­i­tøk­ur og byggifyritøkur, so ber til at skapa fordømi fyri best møguligu loysn­ini. Tað hevur ikki verið vanligt at inn­draga íbúgvar og vinnulív í økju­num, har ætlanin hevur verið at byggja. Vanligt hevur verið, sum í hes­um máli, einans at kunna fyri síðani at skunda sær at byggja, áðr­enn fólk gera mótstøðu. Men eg eri sannførdur um, at tað er við at draga borgaran við, at vit koma longst. Vit hava nógv ræðudømi um verk­ætl­anir sum ganga galið, tí før­ oy­ing­ar ikki hava samstarvað, ella at fígg­ing­in ikki hevur verið nóg væl skip­að. Taka vit tildømis dangurnar, sum vóru keyptar eftir kríggið, so vóru hesi vánaligu skip keypt, tí fígg­ar­við­ur­skiftini í Føroyum ikki vóru nóg væl skipað. Avleiðingin var, at føroysk reiðarí ikki høvdu ráð til at keypa tíðarhóskandi skip við eft­ir­fylgjandi kreppu í føroyska sam­fe­l­agnum sum fylgju. Vit kunnu væl hugsað okkum, at á leið tað sama kann fara at gera seg gald­andi fyri Havnina sum bý. Taka vit Bronx, so kann roknast við, at samlaði privati kostnaðurin fyri bygging í økinum væl kann koma upp í eina milliard yvir eini 10 ár (tað er nú bara 100 milliónir um árið). Harafturat koma nakrar tíggj­u­tals milliónir í útreiðslum hjá Tórs­havnar kommunu til vegir, ferðsl­u­við­urskifti, grøn øki og trivn­að­arøki. Ein milliard kann ljóða sum nógv­ir pengar, men í løtuni verður bygt fyri um 200 milliónir um árið. 50 bygg­i­loyvi verða givin um árið, og kostn­að­urin fyri eini sethús upp á 180 til 200 m2 er um 4 milliónir við øll­um. Í 80unum vóru upp í 120 bygg­i­loyvi givin um árið. Tað vil siga, at ein skipað íbúðarbygging fer at minka um ótíðarhóskandi set­hús­a­byggingina og enntá køla bú­skap­in, tí sethúsabyggingin fer at minka tilsvarandi. Skipa vit ikki okkara tankar, so kann avleiðingin væl verða álv­ ars­ligari enn við dangunum: Ein ótíðarhóskandi, óskipaður og ó­áhu­ g­averdur býur, sum eingin tímir at búgva í. Lat okkum tí taka okkum saman! Lat okkum siga, at tað um 10 ár fer at bera til at fáa 1.000 fólk ella kanska fleiri at búgva í Bronx og Havnargøtu. Hetta hevði væl bor­ið til við øktum trivnaði sum fylgju, um fíggjarfyritøkur tóku seg saman, um økiseigarar í økinum tóku seg saman, um ein góð ætlan var løgd fyri byggifyrireiking og bygg­ing - og um arbeiði varð gjørt saman við íbúgvum og fyritøkum í økinum. Alt hetta hevði borið væl til, um ein kerlig hond var tikin um íbúgv­ar í Bronx og um samtakið, sum skal at standa fyri byggingini, keypti neyðugu bygningarnar frá priv­at­fólki fyri ein rímiligan penga, til dømis okkara hús, aftur fyri at vit fingu eina íbúð í nýggja byggj­ ar­í­num. Kommunan eigur eisini at hava í huga, at um bygt verður til 1.000 fólk (300 - 400 íbúðir) í Bronx og Havn­ar­gøtu, so høvdu hesi fólkini gold­ið um 25 - 30 milliónir í skatti um árið longu um 10 ár. So tað er møg­u­ligt, at kommunan skal leggja nakr­ar tíggjutals milliónir út, men peng­arnir høvdu komið inn aftur eftir sera fáum árum. Býráðið hevur nú møguleika fyri at skapa fordømi fyri, hvussu eitt slíkt mál verður loyst á besta hátt. Kommnan eigur at gera eina ætl­an fyri býlingin. Fáa ser­kunn­ leik­an at vísa á, hvar byggjast kann, hvar grøn øki skulu vera, hvussu vegaføringar skulu verða og so fram­vegis. Kommunan eigur at lata síni øki ókeypis í puljuna. Ein loysn eigur at verða funnin, har priv­atu eigararnir í økinum ganga inn í ætlanina. Hjá privatu økis­eig­ ar­u­num við vinningi fyri eyga (her hugsi eg serliga um familjurnar Breck­man og Dam, sum eru stór­øk­i­ s­eig­ar­ar í Bronx). Onkur má duga at hugsa eitt samtak og eina verkloysn sum hóskar seg til endurnýggjan av økj­um í miðbýnum. Á grundini hjá polistøðini hevði Økið, sum í minsta lagi eigur at verið tikið við í ætlaninar hjá býráðnum fyri at gera Bronx til ein býling við trivnaði