týsdagur 10. apríl 2018síða 15

15 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 11. apríl 2018 · Nr. 41 NØVN Minnist at Ólavur Michelsen, blað­ stjóri á 14. september, í einari hug­ fars­ligari grein tók til: At nú vóru teir ungu politikarar floksins ikki longur so ungir. Hetta var um tað leitið, táið Erlendur, D.P., Sigurð, Karsten o. a. riðu um sítt hálv­ aldar­skifti. Hetta rann fram fyri meg, nú eg las greinina hjá Christiani Andreasen um Óla Breckmann, sum tann 30. mars hevði føð­ingar­ dag og legði sítt sjeyti ára hvarv aftan tvørs – men sum tó tykist líka so braneggjaður, sum hann var í ungdómsins morgunlandi. Býarmyndin Ja, hvør kennir ikki hesa lands- og býar­myndina av stavna­manni­ num – prúður, skálkaliga brosandi í serbretskum tweed-jakka við Havan­na-cigarini í kinnklovanum og firvalda-propellini tætt undir barka­kýlinum. Alsamt meiri átøk­ ur abbanum, tí orðfima og blíða, Gunnari Dahl-Olsen. Men hvat nú? Ber yvirhøvur til at skriva eina hissini objektiva grein um Óla Breckmann? Ja, okey, vit gera eina roynd her - og helst uttan at koma í fløkju við ná­greini­ligu og góðu grein Chris­ tians. Hitti Óla fyrstu ferð á skriv­ stovuni hjá Peturi W. Háberg í Kross­líð seint í 1960’unum. Óli las tá mál og søgu í Bretlandi, og hann hevði tá borið Peturi eitt kær­komið klípið, ið var hentað úr kenda klettinum, har ið Augustus Toplady (1740-1778) fjaldi seg í ódn í 1776. Og har fekk hugskotið til klassikaran: “Rock of Ages, cleft for me, let me hide myself in Thee” (“Klettur, klovin fyri meg”), og sum er týddur til føroyskt av bæði Victori Danielsen og Jákupi Dahl, langabbi Óla. Vinalag Petur og Ludvík, pápi Óla, vóru vin­menn frá ungum av og fyri lívið, evnaríkir eygleiðarar og frá­líkir frásøgumenn báðir - og megin­skemtarar, ikki minst. Vina­ bond teirra renna enn í ættunum. Og Óli skrivaði seinni tær tríggjar bøkur­nar um faðirloysingin Eiler Jacobsen úr Niðara gerði í Søldarfirði, og sum um sín upp­ vøkstur í Skálavík, bleiv fremsti “Silda­kongur” landsins. Eisini skrivaði Óli bók um Hans Paula Johannesen úr Hvanna­ sundi, sum úr gjóstrinum norðuri í Sundi gjørdist úrmælingur um høv fyri sín fiskiskap, kendur um land­ið fyri áræði og síni hittinorð. So væl skrivað er bókin, at tann sum kendi Hans Paula, hoyrir hann væl fyri sær “from the horse’s mouth” undir lestrinum av bókini: “Jól á Halanum”. Petur Háberg helt nógv av Óla, og hann helt fyri við Ludvík, táið Óli 26 ára gamal stillaði upp og varð valdur inn í løgtingið: “ Eg haldi, at sonur tín er ov gávuríkur til at brúka lív sítt í politikki”. Politikkur Men so varð ikki. Politikkur varð og er lív hansara. Vit skulu her bara hespa nøkur orð saman - hetta uttan at taka støðu til hans­ ara politisku áskoðan um land og heim­in allan. Hetta fyribrigdið man hann sjálvur hava borið farm á torg til fulnar í bløðum og út­varpi. So sera lættan penn, sum hann hevur, og telist enn millum bestu røðarar í báðum tingum ríki­ sins. Umframt at vera floksins stavna­maður og títtur viðmerkjari á tingi. hevði hann áræði at gerast blað­stjóri eisini. Eitt starv sum nokk man teljast millum landsins mest ótakksomu uppdrøg. Her á landi, har øll kenna hvør annan, og tí ikki slepst undan at særa onkr­ an - meiri og minni. Í “Dagblaðnum” var Óli B. støðugt í hvassari andstøðu í andgletti og í stronginum mót­ vegis tí vinstrahalla politiska mann­garðinum tá á døgum. Og hann hevði helst her sína ávirkan kring landið. Óli helt við síni atkvøðu á fólka­tingi lív í stjórnini hjá Poul Schlüter, og at TV 2 sá dagsins ljós var hansara einu atkvøðu fyri at takka. Nakað sum danir enn fegnast um. Og man tíðin nú vera komin, at vit eisini fáa eitt heim­ ligt TV 2? Mentanarrák Nú um dagarnar eru sendingar í út­varpinum um, hvussu ungir før­ oy­ingar upplivdu byltingarárini frá 1968 og frameftir – tann mar­ kanta studentauppreisturin í Latínar­kvarteri­num í París - sum breid­di seg sum heiðabrandur um lond við mótmælum móti myndugleikum við friðargongum og sangi við rúsandi evnum og heilt til avgudadyrkan av Guru- mensk­um úr fjara Indialandi til eystur­halla Kina-veldið Mao’s. Hetta tíðarhvarvið er søguliga áhugavert, og tað er tí vitiliga í lagi, at vit frætta meiri frá hesum um­fari – eisini úr heimligum horni. Vær tøkkum. Men hevði tað ikki eisini ver­ ið vert at hækka flogið eitt vet og tikið við eina meiri seriøsa søgu­liga viðgerð av hesi lagnu­ kvid­nu søgugongd. Tí hvat hendi politiskt her um leiðir? Og hvussu skarst, rætt ella skeivt? So sum táið “summi sóu reytt” og táið “diktaturur proletaranna” skolaði søgusveiptur inn yvir vestur­heim­ in sum ein “endur­kveik­jandi” vár­ flóð ? Men ikki at gloyma - eisini sum eitt mótmæli móti ønskriliga stríði vestanmanna í Vietnam - skal eisini viðmerkjast her. Og hvussu hevði sæð út, um Óli ikki tá var á varðhaldi? Hevði tað havt nakra ávirkan? Og hvar blivu nú hinir sannførdu garparnir hjá “maoistisku” vekingarrørsluni av? Hesir, nú so fittir menn at hitta, sum eg kenni, og mær dámar væl at skifta orð við. Sum nú fjálga um sína grein og fáligir ganga aftan á konuni við vogninum í FK og lagghallir bera plastposan fyri frúu­na í SMS um dagarnar (!). Og søgu-, lógar-, litteratur- og samfelagsfrøðingar eiga vit í hópatali, sum liva undir hvørj­ a­ri tilju – men mest í al­menn­ um størvum í lands- ella kom­ munalum høpi. Hví tiga og himprast hesir? Vit hoyra hin­ vegin munandi til “vísindaliga” granskan um søguligar skølingar, sokka­bond og pjøkar upp á kropp­ in, pottaplantur, matvanar, putur­ sukur, knettir, sirop ella mottu­etið skerpi­kjøt. Og um Gabel I og II. Upp í saman....(!?). Orð fáa fylgjur Einaferð varð Óli samfelt sak­ søkt­ur av teim vinstrahallu fyri at brúka heldur niðrandi munn um sínar andstøðumenn og fólk annars. Ein gitin, megin-Moskva- trúgv­ur danskur lands­rættar­ sak­førari, Jørgen Jacobsen (1919- 2016), varð fluttur til landið fyri at jarðleggja Óla og “Dagblaðið” við alla. Christian møtti sum verji fyri Óla í rættinum. Men gakk. Hin høgi rættur fann kærur and­ støðu­manna móti penni og “gáki” Óla Breckmanns - als ikki at vera revsi­verdar, yvirhøvur (!). Og nú er Óli aftur meldaður fyri sítt illavorðna mussaskøði til sýslumannin (u-ha, hetta sum navni hansara í Áarstovu ræddist sum pestina). Og Óli B. fer kanska í Skansan fyri hetta áhaldsið. Og tá man vinur og lagsmaður hansara, Virgar Dalsgaard, ikki vera langt frá landi (kanska við “fót­leinkju”?). Og so Óli P. helst eisini, sum mangan skálkaliga teknar Tobba við osandi Samson- stúvi og glísunum á skák! Ja, hví ikki? Setið tit bara teir tríggjar garparnar inn í Portugálið, so kunnu vit onnur valfarta fram­ við tí opna vindeyganum, meðan látur­in innanveggja - teirra mill­ um - helst onki mark man kenna (!). Grón og undirhald “Breyð og cirkus” vildu rómverjar hava í forum. Og kanska vit eisini enn. Og kundi tað tí helst verið eitt hugskot, fyri at lýsa hetta tíðar­ skeiðið betur, at latið Óla og onkr­ an annan kendan garp fingið høvi til í KVF at greiða nakað nærri frá um síni kveikjandi ungdómsár. Set­ið eini tveir saman. Tað hevði iva­leyst verið bæði læruríkt og skemti­ligt. Um tey í KVF yvirhøvur tora hetta. Tí hvørja ferð Óli og eini tveir aðrir politiskir gubbar vitja á glugganum, tá er orðstýrarin so al­tráur (og hinir við) at taka orðið av Óla. Og hví tað? Hesin Óli, sum búnaðist til mans og lærdi at “brúka seg” undir bretsk­um umhvørvi hjá Edward Heath og komandi “djúp-bláa” anda Margaret Thatchers – with stiff upper lip – sum Óli eisini dug­ir so sera væl at gera gjøldur burtur­úr (!). Og kanska eitt nú skemtar­an og meginskaldið Carl Jóhan Jensen (60 ár – bæði roman­ ir og rímur), sum ungur alloðin píla­grímur vitjaði sítt “Eden” í Al­baniu, men sum bleiv rakaður um bollan og síðani hevur hildið albanska hármótan viðlíka – glitr­ andi um sín imperiala skalla (sum hann í móðurætt ikki hevur frá fremm­andum, forrestin). TAÐ hevði verið nakað. Bæði við­komandi vitan og skemt! Jú, hví ikki? Eg meini tað. Nær bindur Óli frið? Ja, tað veit eg als ikki, tí um­ framt at vera í fullsving á R7 gav hann eina bók út í fjør og eina fyrrárið. Tó hinvegin minnist vit, at miðbýarins Kondittarí hjá tí hug­farsliga Egili Restorff var fyrr ein ressandi oasa fyri Óla og mong onnur. Støðugt at rógva afturá. Leygarmorgnar. Uttast við hurð­ina sótu m.a. Lava- og Káka­ menn og purraðu góðsliga hvør annan, og innast við vindeygað sat tað meiri seriøsa “lítla býráðið” og sam­skiftu: Petur F., “Lill”, “Kissa”, Ivan í svimjihøllini o.a. Meðan nak­að miðskips “til høgru” sótu Óli og Christian o. fl., meðan Óli undir­helt við søgum og skemti - og ofta hevði hann eini 2-3 børn við í varð­veitslu, sum vitiliga hugnaðu sær við – ja, kanska í so væl, meinti Óli - sjokulátu frá Cadbury. Óli minnist sera væl; men tykist hin­vegin ikki at vera illmintur. Ein vinstra­hallur studentaskúlalærari bað hann koma í tíman og greiða teim ungu nærri frá bókini um Hans Paula úr Hvannasundi, og sein­ni at skriva ein inngang til bók sína um føroyskt mál “á manna mun­ni”. Tá var Óli straks fúsur til hetta - áðrenn hálvtalað var orðið. Nú, henda roynd mín til eina føð­ing­ardagstuggu bleiv meiri til eitt polemiskt hoyggj. Men, kanska anga-hoyggj fyri onkran. So lat tað fara. Og haldi mær til góð­ar. Eg vildi bara festa nøkur orð á blað og ynskja Óla B. til luk­ku við degnum... Arnstein Niclasen Óli Breckmann farin um 70 ára hvarvið