mánadagur 16. apríl 2018síða 3

3 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 16. apríl 2018 · Nr. 43 Onkuntíð er tað gott at fáa eitt óvæntað úrslit KANNING Nú hevði tað eisini verið áhugavert at kanna, hvussu strongdar sjómannskonur eru, sigur Pál Weihe Áki Bertholdsen Viðhvørt er tað forvitnisligt at fáa eitt óvæntað úrslit burtur úr eini kanning, tí tað kann elva til enn fleiri kanningar. Tað sigur Pál Weihe, granskari á Deildini fyri Arbeiðs- og Almanna­ heilsu. Tey hava staðið fyri eini kanning, har endamálið var eitt vita, hvussu strongdir føroyskir trol­aramenn, eru. Pál Weihe sigur, at í hesum sam­bandi hava tey kannað fimm trol­aramanningar, sum fóru í Bar­ ents­havinum beint eftir árs­skiftið í 2004.   – Endamálið var at finna út av, um tveir, tríggjar mánaðirnir uppi í myrkrinum, við vanligum trol­ara­ arbeiði, elvdi til strongd, ella ikki. Beint øvugt Pál Weihe sigur, at tey ivaðust ikki í, at úrslitið fór at vera, at slíkar ar­ beiðs­umstøður vóru streingjandi fyri trol­aramenninar. Men tað heilt óvæntaða úrs­litið av kanningini var beint tvørt­ur ímóti, tí tað vísir seg, at tað elvir ikki til strongd at verða før­oyskur trolaramaður í Bar­ents­havinum. Tað er heldur hin­vegin, at lívið umborð á ein­um bar­ents­havs­ trolara, er av­streingj­andi fyri fiski­ menn­inar. Kanningin varð gjørd soleiðis, at land og spýtt frá monnunum, varð kannað, áðrenn teir fóru til skips og harafturat varð tað kannað tríggjar ferðir á sjálvum túrinum. Harumframt var tað so loksins kannað eina ferð afturat, beint eftir at teir vóru komnir heim aftur. Trolaramenninir svaraðu teir spurna­bløðum, umframt at blóð­ trýstið varð kannað.  Pál Weihe sigur, at niðurstøðan er óvæntað, tí úrslitið er nevniliga, at trolararamenninir vórðu ikki strongd­ir á túrinum. Tað var held­ur tvørtur ímóti, tí nøgdin av strongd­ ar­hormonum fall so hvørt túrurin leið, men so hækkaði tað aftur, tá teir komu heim.  Regluligt lív  Pál Weihe heldur, at tað er ein áhuga­verdur spurningur at vita, hví tað er so, tí vanliga verður sagt, at tað elvir til strongd at arbeiða í skiftisvaktum og á náttarvaktum. Men hann heldur at kanska er tað við til at fyribyrgja strongd, at teir hava fastar vaktir umborð, hvør ein­stakur kennur sínar arbeiðs­upp­ gávur og kosturin er regluligur.  –  Ein forkláring kann vera, at er veðrið hampiligt, og er tað ikki sovorðið rokfiskarí, at menn verða noyddir at bróta vakt, er lívið um­ boð so trygt og regluligt, at tað er av­streingj­andi fyri teir. Ein trol­ari í Barentshavinum er sostatt eitt vart umhvørvið aftur ímóti at vera heima, har tað eru túsund viður­ skifti at taka støðu til alla tíðina, og har tað aldrin er friður, heldur Pál Weihe. Hinvegin er hugsandi, at í dag eru samskiftismøguleikarnir so góð­ir, at teir kunnu hava samband heim hvønn dag. Sostatt eru trol­ ara­menn ikki so vardir umborð í dag, sum teir vóru fyrr, og tað átti so at drigið øvugtan veg í kann­ing­ ini, heldur hann. Kanna konurnar Pál Weihe leggur kortini afturat, at eitt er lívið umborð á teimum stóru trolarunum í Barentshavinum, men vit hava eisini onnur fiskiskip, og tað er væl trúligt, at støðan hevði verið heilt øðrvísi, hevði manningin á einum línubáti ella ísfiskatrolara undir Føroyum, verðið kannað. Umborð á teimum skipunum er tilveran alt annað enn regluligt, tí mangan er tað buldrasligt og har­ afturat eru tað fáir menn við, so tað hevði verið áhugarvert at kanna støðuna hjá teimum eisini. Men í hesum sambandi Pál Weihe eisini, at tað hevði verið áhuga­vert at kanna støðuna hjá kon­um teirra, sum fiska í Barents­ hav­inum fyri at vita um støðan hjá teimum er tann sama sum hjá monn­unum, nevniliga at tær eru minni strongdar, tá ið maðurin er burt­ur enn tær eru, tá ið hann er heima. Pál Weihe heldur, at ein forkláring kann vera, at ein trolari í Barentshavinum er eitt vart umhvørvið, har lívið er so trygt og regluligt, at tað er avstreingjandi fyri fiskimenninar Kanna hvussu nógv dømikraftin versnar Nú skal greiða fáast á, hvussu tað ávirkar føroyskar fiskimenn, at teir hava langar arbeiðsdagar, og fáa ov lítið av svøvni. Tað er Annbjørg Abrhamsen, sum er PhD lesandi á Deild­ini fyri Arbeiðs- og Almanna­heilsu, sum stendur fyri kann­ingini. Endamálið við henni er ikki at vita, hvussu strongd­ir teir menninir eru, soleiðis sum enda­ málið var, tá ið trolara­mann­ing­ ar­nar í Bar­ents­hav­inum vórðu kann­aðar. Pál Weihe sigur, at endamálið við hesari kanningini er at vita, hvussu langar vaktir ávirka teirra árvakni og evnini til at taka rættar avgerðir. Hann sig­ur, at aðrar kanningar vísa nevni­ liga, at fólk, ið hava verið vakin í eitt samdøgur, er so dølsk, at tað svar­ar til, at tey hava eitt pro­ millu av alkoholi í blóðinum. – So nógv minkar dømikraftin og evnini at taka avgerðir hjá ein­ um, sum hevur verið uppi í eitt sam­døgur, sigur hann.