mánadagur 30. apríl 2018síða 6

Mánadagur 30. apríl 2018 · Nr. 48 6 Sosialurin HITLER DOYÐI FYRI EGNARI HOND Hendan dagin í 1945 beindi týski diktarourin Adolf Hitler og unn­usta hans­ara, sum júst var vorðin kona hansara, Eva Braun, fyri sær. Stutt framm­an­und­an vóru tey gift. Tey beindu fyri sær við eit­uri, sum Hitlar fyrst kanna við hund­i­n­um Blondi. STANLEY SEKSTISJEY Stanley Samuelsen er føddur 30. apríl í 1951 og fer í dag um pen­ sjóns­aldur. Hann er kendur tónleikari, tónaskald, sangari og gitt­ar­ spæl­ari. Poul Stanley Lindenskov Samuelsen er fødd­ur í Fuglafirði. Hann er yngsti sonur Steingrim og Rachel Mal­enu Samuelsen – abb­a­sonur Føroya fyrsta løgmann, Andr­ass Samuelsen úr Vík, sum var giftur Beate Emilie Lindenskov úr Havn. Aqua á Summ­ ar Festi­valinum Bar­bie-girl á Vágsbø Heimskendi hitbólkurin fer at framføra á Vágsbø. Nú kemur heims­ kendi hitbólkurin Aq­ua fyri fyrstu ferð til Før­oya at framføra. Bólk­ur­in, sum í 1996 fekk rung­andi altjóða gjøgn­um­brot við sang­i­num Barbie Girl, fer at fram­føra øll síni altjóða hitt á Summ­ar Festivalinum í august. Tað var í 1994, at tónleikararnir í Aqua fyrstu ferð funnu saman, og tvey ár seinni kendi allur heim­urin bólkin. Fyrsta risa­hittið hjá Aqua var Barbie Girl, og so var leiðin slóðað inn á hit­ listarnar, har eisini sangir sum My Oh My, Doctor Jones, Turn Back Time, Cartoon Heroes, Around The World og aðrir sangir klatraðu upp á tindarnar. Nú er tíð­in komin, at Aqua kemur til Før­oya við øllum teirra stóru hitt­um og fer at geva føroyingum árs­ins festligastu konsert á Vágs­bø. Lene Nystrøm, René Dif og Søren Ra­sted eru høv­uðs­fólk í Aqua, og aft­ ur­at sær hava tey ein knív­ hvassan tónleikabólk, sum lyft­ir løttu poppsangirnar hjá Aqua upp á ein høgt tón­leikastig á pallinum. Smokie á Tórsfest »Living Next Door To Alice« á Vaglinum í Havn Tað verður lagt upp til tað heilt stóra brakið á Okkara Tórsfest 2018, leyg­ ar­kvøldið 21. juli. Í dag kunngjørdu fyri­ skipararnir, at væl­um­tókti enski bólk­ur­in Smokie eisini verð­ur millum mongu nøvn­ini, sum fara á pall á Vagl­inum í summar. Lí­ka síðani Smokie fyri fyrstu ferð vitjaðu í Føroyum fyri mongum ár­um síðani, hava teir fylt hall­ir og festivaløki, har øll hava sungið við. Og tað verður uttan iva aft­ur sungið væl við, tá Smokie fara á pall á Okk­ ara Tórsfest 2018. Flestu føroyingar kenna risa­ hittini sum t.d. Lay Back in the Arms of Som­eone, I’ll Meet You at Mid­night, Oh Carol, Mexican Girl, Needels and Pins, Arms of Mary og fyri ikki at gloyma Living Next Door To Alice. Smokie verður mann­ að av Mike Craft (sangari og gitt­ar­spælari), Mick Mc­Con­nell (gittar og kór), Terry Uttley (bass og kór), Steve Pinnell (trummur) og Martin Bull­ard (ljómborð). Nú verður so aftur møg­u­leiki at hoyra væl­ umtókt bólkin á Vagl­i­num í Havn leyg­ar­kvøld­ið fyri ólavsøku. 20 ár síðani Høgni og 10 onnur vórðu vald á ting Í dag eru 30 ár síðani Høgni Hoydal gjørdist politikari. Tað broytti politiska landslagið og mundi ført til loysing frá Danmark Eirikur Lindenskov Í dag eru 30 ár síðani syst­ em­skift­ið mikla, tá alt samfelagið stóð á einum enda, tí nú skuldu Føroyar loysa frá Danmark. Tað er helst tað nærm­ asta, vit hava verið loys­ing­ ini síðani 1946, tá Tjóð­veld­ is­flokkurin fyri fyrstu ferð gjørdist størsti flokk­ur í Føroyum og tví­fald­aði ting­ fólka­tal­ið á løgtingsvalinum 30. jan­uar 1998. Kós varð sett, tá sjón­ varps­maðurin Høgni Hoydal boð­aði frá, at hann segði starv sítt sum tíðindamaður í Sjón­varpi Føroya upp fyri at stilla upp til løgtingsvalið í 1998. Hann broytti gomlu og heldur harðrendu slagorðini hjá Tjóð­veld­is­flokk­i­num um loys­ing til tað bleytara »skip­ aða loys­ing«. Nú skuldi málið røkk­ast um at skipa Føroyar sum fullveldi. Sambandsflokkurin og Javn­að­ar­flokkurin vórðu sett­ir uttan fyri ávirkan, sjálvt um Javn­að­ar­flokk­ur­in peik­aði á Høgna Hoydal sum sam­ráð­ing­ar­leiðara eftir løg­ tings­val­ið. Tjóðveldisflokkurin vildi held­ur hava Fólkaflokkin í stjórn, og tí kastaðu teir báðir flokk­ar­nir saman og skipaðu full­veld­is­lands­ stýrið sana við Sjálv­stýr­ is­flokk­inum. Nú var loys­ ing­ing veru­liga í eygsjón. Fólka­atkvøða um loysing varð sett at vera 26. mai í 2001, og við 12 ára skift­is­tíð, har danir fram­veg­is rindaðu Før­oyum blokk­stuð­ul, so skuldu Føroyar vera sjálv­ støð­ug­ur statur í 2013. Men tað gekk ikki sum prest­ur prædikaði. Fólka­ flokk­ur­in var ikki eins heit­ ur fyri loys­ing­ini sum Tjóð­ veld­is­flokk­ur­in. Kynk­ur kom í samstarvið, og flokk­ arnir funnu sær ann­að at klandrast um. Tá An­finn Kallsberg av­lýsti fólka­at­ kvøð­una, var tað helst ov­boð­ ið hjá Tjóð­veldisflokkinum. Eftir at Øssur Winthereig og Græ­k­aris Magnussen skivaðu bókina »Skjót journ­ al­ist­in«, har Anfinn Kalls­berg varð lagdur undir fíggj­ar­ und­an­drátt, segði Tjóð­veld­ is­flokkurin seg ikki hava á­lit á løgmanni. Tað end­aði við, at løgmaður ein des­em­ber­ dag í 2003 sendi øll tjóð­veld­ is­lands­s­týr­is­fólkini til hús og skrivaði út nýval at vera 20. januar í 2004, og har end­aði leiðin ímóti full­veld­i­ num – í øllum førum fyribils. Hetta løgtingsvalið í 1998 broytti sam­an­set­ingina á tingi munandi. Gamaní fór Javnað­ar­flokkurin í knús á val­i­num í 1998, tá hann mink­ aði úr 10 tingfólkum niður í 5. Fólka­flokkurin misti eisini nógv, og Tjóðveldisflokkurin minkaði niður á 4 tingfólk longu í 1990. Í 1998 hevði Tjóð­veld­ is­flokkurin størstu fram­ gongd­ina. Hann gekk 10,1 pro­sent­stig fram og økti ting­fólka­talið úr 4 upp í 8. Javnaðarflokkurin hevði eis­ini stóra framgongd, 6,6 pro­sent­stig og vaks úr 5 ting­ fólk­um upp í 7. Fólka­flokk­ urin hevði 5,3 prosenstig fram­gongd og vaks úr 6 upp í 8 ting­fólk – hó­ast hann fekk 175 atkøvður færri enn Javn­ að­a­r­flokkurin. Sambandsflokkurin hevði stóra afturgongd, 5,4 pro­ sentstig og fór úr 8 ting­fólk­ um niður í 6. Tey nýggju fólkini, sum vórðu vald á ting í 1998 vóru hesi: 1. Alfred Olsen fyri Sam­ bands­flokkin 2. Sám­al P. í Grund fyri Sjálv­ stýr­is­flokkin 3. Dan Reinert Petersen fyri Javn­að­ar­flokkin 4. Katrin Dahl Jacobsen fyri Javnað­a­r­flokkin 5. Anita á Fríðriksmørk fyri Tjóð­veldisflokkin 6. Høgni Hoydal fyri Tjóð­ veld­is­flokkin 7. Heðin Mortensen fyri Sam­bands­flokkin 8. Marjus Dam fyri Sam­ bands­flokkin 9. Páll á Reynatúgvu fyri Tjóð­veldisflokkin 10. Jákup Suni Joensen fyri Fólka­flokkin 11. Hans Pauli Strøm fyri Javn­að­arflokkin Av hesum 11 fólkinum er tað bara Høgni Hoydal, sum er afturvaldur á øll­ um tei­mum fimm løg­tings­ val­u­num, sum hava verið síð­a­ni. Men trý onnur eru eisini á tingi í dag. Tey eru Páll á Reynatúgvu, Annita á Fríðriksmørk og Heðin Mortesen, sum eru fallin á vali, men vald aftur seinni. Hans Pauli Strøm Dan R. Petersen Annita á Fríðriksmørk Alfred Olsen Katrin Dahl Jakobsen Jákup Suni Joensen Høgni Hoydal Heðin Mortensen Sámal Petur í Grund Páll á Reynatúgvu Marjus Dam