mikudagur 9. mai 2018síða 15

FRÍGGJADAGUR 11. MAI 2018 SOSIALURIN 53 15 hvønn týdning broytingarnar í arkt­iska økinum væntandi fáa fyri Føroyar. Útgreiningin fekk heitið “Føroyar – eitt land í Arktis. Møgu­ leik­ar og avbjóðingar” og var hon liðug á vári 2013. Ein teirra, ið sat í serfrøð­inga­ bólk­inum, ið veitti aðalráðnum ráð­ gev­ing og leiðbeining í sambandi við útgreiningina, var Marita Ras­ mus­sen, stjóri í Vinnuhúsinum. Sum forkvinna í Vinnuhúsinum er hennara hugsan ikki broytt tey síðstu árini. Møguleikarnir fyri før­oyska vinnuna í sambandi við nýggju siglingarleiðirnar eru stór­ ar. - Tær broytingarnar, ið man sær í Arktis og tær, man væntar fara at koma, fara sannlíkt at hava ser­liga stórar broytingar fyri flutn­ ingsmynstrið í heims­høpi. Broyt­ ingarnar í flutnings­mynstr­in­um koma at skapa nakrar møgu­leik­ ar fyri serliga maritimu tæn­astu­ vinnurnar at bjóða seg fram, ið aft­ ur fara at geva eitt stórt spinoff til restina av føroysku tænastu­vinn­ uni, sigur Marita Rasmussen. Tænastudepil Tað er serliga økta skipaferðslan fram­við og nærhendis Føroyum, ið stjórin í Vinnuhúsinum sær vinnuligar møguleikar í. Føroyar skal vera ein Service hub ella tæn­ astu­depil fyri útlendsku skipa­ ferðsl­una, ið fer framvið Føroyum. - Tað er serliga maritima vinnan og tær vinnurnar, knýttar at henni, ið fara at fáa vinning burtur úr broyt­ingunum í Arktis. Tað, sum man arbeiðir við í vinnuni, er at bjóða seg fram sum ein Service hub. Tá koma allar møguligar vinnu­greinar inn í spæl. Ikki bara tað maritima men allar veit­ing­ arvinnur, sum í dag liggja und­ir ali- og fiskivinnuni. Tær verða eftirspurdar í sambandi við ym­ isk­ar tænastur til hendan part­in av skipaferðsluni, sigur Marita Ras­mus­sen og remsar nakrar teirra upp. - Her er talan um skipasmiðjur, byggi- og handverksvinnu av ym­ isku slagi, handilsvinnu, veiting av provianti, flutningsvinnu av fólki til og frá landi, ferðavinnu, nýggj­ar útbúgvingar o.s.fr. Ein slík­ur tæn­ astu­depil er sum ringar í vatn­in­um og smittar av á aðrar vinnur, sigur Marita Rasmussen. Harumframt hava føroyskir sjó­menn ríkar royndir frá teimum far­leiðum, ið fleiri feløg nú ynskja at sigla á. - Eins og okkara grannalond, so hava vit førleikarnar at reka vinnu í truplum umstøðum. Vit hava roynd­ir at føra skip í avbjóðandi veður­umstøðum. Tað verður ein eftir­spurdur førleiki í framtíðini, so har eru nakrir møguleikar, ið vit kunna gagnnýta, sigur stjórin í Vinnuhúsinum. Er longu til staðar Eitt av tí, ið talar fyri, at føroyska sam­felagið megnar at lofta hesari upp­gávu, er, at allar umstøðurnar eru longu til staðar. Tær tænastur, ið eru í einum slíkum tænastudepli, veita longu tænastur til fiski- og ali­vinnuna. - Tá ið man tosar um menning av vinnulívi, so er tað ein øgiliga stór­ur fyrimunur, um man kann byggja á okkurt, ið longu er har, ella halda fram við at menna eina tænastu, ið man mentanarliga ella vinnu­liga hevur fingist við øgiliga leingi. Tá hevur man longu nakrar før­leikar innbygdar í fólkinum, og vinn­an skilir, hvat krevst av henni, sigur Marita Rasmussen. Marita Rasmussen vísir á før­ oysk­ar fyritøkur, ið arbeiða innan olju­vinnuna, sum eitt dømi um, at tað er eingin orsøk at bíða við at koma í gongd. - Um vinnan klárar at bjóða seg fram, so fer hon alla tíðina at vaksa. Vit síggja tað viðvíkjandi føroysku olju­vinnuni. Tá føroyingar í níti­ár­ un­um fóru at tosa um olju, mentist ein veitingarvinna til oljuvinnuna, hó­ast vit ikki útvinna olju. Ein vinna, ið klárar seg í dag. Tað er ikki klassiskt búskaparligt ástøði, ið sigur, at tað ber til. Hon sigur, at tað er út frá tí, man hevur, at man mennir seg. Her hava vit klárað at ment eina vinnu, uttan at høvuðs­ vinn­an yvirhøvur er virk­in í Før­oy­ um, sigur Marita Ras­mus­sen. Muga bjóða okkum fram Um tað skal eydnast føroysku vinn­uni at gera seg galdandi í teim­ um nýggju møguleikunum, ið arkt­ iska økið hevur at bjóða, so muga før­oyskir politikarar, vinnulívsfólk og onnur verða klár at taka av møgu­leikanum og bjóða seg fram. - Um vit ikki halda okkum fram­ at, um man politiskt ikki luttekur á røttu støðum, og um vinnan ikki bjóðar seg fram, so er møguleiki fyri, at hesin møguleikin gleppur okk­um úr hondum. Men um vit politiskt og vinnuligt eru klár at átaka okkum hesar avbjóðingar, so eru vit á rættari kós. Føroyskt vinnu­lív er tiltikið fyri at vera fleksibult og duga at gagnnýta møgu­leikar, so eg vænti at før­ oyska vinnulívið skal klára tað. Tað sigur Marita Rasmussen, stjóri í Vinnu­húsinum, um nýggju vinnu­ ligu møguleikarnar í Arktis. Marita Rasmussen vísir á, at før­oyska vinnulívið longu hevur klárað fyrstu royndina og prógva, at hon er før fyri at veita teir før­ leikar og tænastur, ið altjóða fyri­ tøk­ur krevja. Tað gjørdi hon, tá olju­pallurin West Hercules var á Skála­fjørðinum til umvælingar. - Vinnulívið prógvaði, at tað er klárt, tá tað megnaði uppgávurnar í sambandi við umvælingarnar av West Hercules. Tað eydnaðist ómeta­liga væl og vóru tað ein ør­ grynna av fyritøkum kring alt landið, ið luttóku í verkætlanini, sig­ur Marita Rasmussen. Viðvíkjandi tí politiska arbeið­ inum, so letur stjórin í Vinnu­ húsinum eisini væl at tí, ið starvs­fólkini í Vinnu- og Uttan­ ríkis­ráðnum gera. - Tað hevur týdning, at man fylg­ir væl við í gongdini, so man veit hvat gongur fyri seg. Tað er mín fatan av støðuni, at tað gera starvs­fólkini í Uttanríkis- og Vinnu­málaráðnum. Tey fylgja væl við og tað er ráðstevnan í vikuni eitt gott dømi um, sigur Marita Ras­ mus­sen. Tilbúgvingin er avbjóðingin Meðan stjórin í Vinnuhúsinum sær stórar møguleikar í at menna ver­ andi vinnur í Føroyum í sam­bandi við øktu skipaferðsluna, so er hon eisini varug við, at økta skipa­ferðsl­ an setur nøkur eyka krøv til før­ oysku tilbúgvingina. - Tað er ein avbjóðing hjá okkum, men tað er sanniliga eisini ein av­ bjóð­ing hjá grannalondunum. Tað verð­ur nógv kjakast og arbeitt við tí millum londini í Arktis. Tað er ein sannroynd, at tað er neyðugt við eini góðari tilbúgving bæði her á landi og í grannalondunum, tí um ein vanlukka hendir, so muga vit vera før fyri at handfara tað skila­ gott, so bæði náttúran og fram­ leiðsl­an hjá okkum ikki kemur í vanda, sigur Marita Rasmussen. Men aftur her metir Marita Ras­ mus­sen, at politiski myndugleikin tekur uppgávuna í álvara og ger sítt til at fyrireika føroyska samfelagið til øktu skipaferðsluna. - Vit hava eina ávísa til­búgv­ing í Føroyum, og í fjør setti Fíggjar­ mála­ráðið ein til­búgv­ingarleiðara í starv. Har­umframt hava vit tyrlu­tænastuna og bjargingar­ skip­ini, men avbjóðingin er at fáa skip­anirnar at tosa saman, so tær er klárar, um okkurt gongur galið, sigur Marita Rasmussen. - Tá ið man tosar um menning av vinnulívið, so er tað ein øgiliga stórur fyrimunur, um man kann byggja á okkurt, ið longu er har, ella halda fram við at menna eina tænastu, ið man mentanarliga ella vinnuliga hevur fingist við øgiliga leingi. - Vinnulívið prógvaði, at tað er klárt, tá tað megnaði uppgávurnar í samband við umvælingarnar av West Hercules. Tað eydnaðist ómetaliga væl og vóru tað ein ørgrynna av fyritøkum kring alt landið, ið luttóku í verkætlanini NNAN ER KLÁR