mikudagur 9. mai 2018síða 17

FRÍGGJADAGUR 11. MAI 2018 SOSIALURIN 53 17 Føroyar eru portrið til Arktis - Vit hava eina langa siðvenju at vera í hesum økinum og hava troytt høvini í tí arktiska økinum, áðrenn nakar annar gjørdi tað. So eitt natúrligt tilknýti hava vit, sjálvt um vit liggja í útjaðaranum av arktiska økinum, og ikki kunnu kalla okkum arktisk á sama hátt sum Grønland og Kanada. Tað sigur Poul Michelsen, landsstýrismaður í uttanríkis- og vinnumálum HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO P oul Michelsen, lands­ stýris­maður í uttan­ríkis- og vinnu­málum, var sam­an við fyrrverandi ís­ lendska forsetanum Ólafur Ragn­ ar Grímsson, ið nú virkar sum for­ mað­ur fyri Arctic Circle, vertur fyri stóru Arctic Hubs ráðstevnuni í Norð­urlandahúsinum, har yvir 100 útlendskir gestir vóru savnaðir at viðgera evnir, ið eru viðkomandi fyri londini í arktiska økinum. Hóast Føroyar ikki hava eitt eins sterkt tilknýti til Arktis, sum til dømis Grønland hevur, so vísir lands­stýrismaðurin á, at Føroyar hava eitt natúrligt tilknýti til hend­ an partin av heiminum. - Vit hava eina langa siðvenju at vera í hesum økinum og hava troytt høvini í tí arktiska økinum, áðrenn nakar annar gjørdi tað. So eitt natúrligt tilknýti hava vit, sjálvt um vit liggja í útjaðaranum av arktiska økinum, og ikki kunnu kalla okkum arktisk á sama hátt sum Grønland og Kanada. Tey hava eina aðra støðu, men vit liggja á kantinum og eru portrið til Arktis, sigur Poul Michelsen. Eins og Marita Rasmussen, stjóri í Vinnuhúsinum, vísir á aðra­ staðni í blaðnum, so metir lands­ stýris­maðurin, at tað serliga er økta skipaferðslan í norðurhøvum, ið eru viðkomandi fyri Føroyar. - Um man hyggur eftir skipa­ ferðsl­uni, og hvussu hon fer at mennast í framtíðini, so er eingin ivi um, at vit í framtíðini kunna fáa gagn av tí tænastustigiði, sum vit sum samfelag eru før fyri at veita. Vit koma at liggja væl fyri, óan­sæð um man siglir eystanfyri Grøn­land niður gjøgnum sundið ella vestanfyri norðurum Kanada, sigur Poul Michelsen. Muga taka fyrilit Hóast broyttu umstøðurnar í Arktis lata dyrnar upp fyri fleiri møgu­leikum, so ávarar Poul Michel­sen eisini um, at tað eisini hevur við sær nakrar vandar, ið arkt­isku londini muga taka í álvara. - Vit muga vera vakin og ansin við tí búskapi, sum fer at virka her í framtíðini við fleiri ymiskum akt­ørum og londum, ið gera íløgur. Tað er eisini ein javnvág millum at ásanna, at tað eru møguleikar til nýtt virksemi, men samstundis við­urkenna, at vit eru uppi ímóti stór­um náttúruavbjóðingum við teimum avleiðingum, ið ísbráðn­ ing­in hevur. Vit fylgja væl við tí og veita okkara íkast til gransking inn­an tað, sigur Poul Michelsen. Tað, at altjóða fyritøkur og onn­ ur lond hava stóran áhuga í at gera íløg­ur í arktiska økinum, er eisini nakað, ið vit muga vera ansin við, met­ir landsstýrismaðurin. - Vit muga tryggja, at vit sum búgva í Arktis fáa eitt fram­tíðar­ sam­felag, ið verður merkt av virð­ ing fyri tí at búgva her, og at vit ansa eftir, at vit ikki liggja eftirá av øðr­um stórveldum, ið kanska hava minni atlit til okkum, ið búgva her, greið­ir landsstýrismaður frá. Ávirkar ikki ríkisfelagsskapin Stórur altjóða áhugi hevur seinni árini verið við Grønland og tí natúrliga ríkidøminum, ið finst í undirgrundini, eftir at ís­ur­in er byrjaður at bráðna og hev­ur gjørt tað lættari at virka í Grøn­landi. Men hóast stórveldir og al­tjóða fyritøkur nú venda eyg­uni móti norðasta partinum av ríkis­felags­ skap­inum, so metir Poul Michel­ sen ikki, at nýggja støðan hjá Grøn­landi og Føroyum í arktiska øk­inum leggur meira trýst á ríkis­ felags­skapin. - Vit hava trý trin í hasum. Grøn­land er mitt í øllum og er av náttúru­grundum arktiskt. Tey føla, at tað eru tey, ið eiga røddina og rættin at vera umboðað. So eru tað vit, sum eru í útjaðarunum av øk­in­um, og eisini meta vit hava rætt at vera við. Og so hevur man dan­ir, ið lítið og einki tilknýti hava til Arktis, lýsir Poul Michelsen støð­una, áðrenn hann heldur fram. - So har er eitt sindur av spenn­ ingi, tí grønlendingar síggja seg eitt sindur kroystar afturúr, tí Dan­mark umboðar okkum. Tað er ikki nøktandi, men um tað set­ur størri trýst á samstarvið í ríkis­ felags­skapinum ivist eg í. Eg havi eina grundleggjandi meining um, at tað ger tað alla tíðina, tá vit ikki sleppa at umboða okkum sjálvi og hava førleikarnar til tað, men í hes­ um samanhangi havi eg ikki upp­ livað nakað serligt. - Vit koma at liggja væl fyri, óansæð um man siglir eystanfyri Grønland niður gjøgnum sundi ella vestanfyri norðurum Kanada - Vit muga tryggja, at vit sum búgva í Arktis fáa eitt framtíðar samfelag, ið verður merkt av virðing fyri tí at búgva her og at vit ansa eftir, at vit ikki liggja eftirá av øðrum stórveldum, ið kanska hava minni atlit til okkum, ið búgva her