týsdagur 15. mai 2018síða 10

Mikudagur 16. mai 2018 · Nr. 55 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eftir uppskoti at broyta eina bygg­i­ samtykt í høv­uðs­ stað­num skulu ald­ar­gomlu bónd­ a­hús­ini á Hús­a­ garði og grøna øk­ið millum R. C. Eff­ers­ø­es­gtu og Okna­vegin lúta Jóhann Mortensen Yvirskriftin ljóðar útlendskt, men so er ikki. Hon er um eini hús í Gundadali. Bónda­hús­ini á Eystara Húsagarði. Havnar býráð hevur sam­ tykt at broyta byggi­sam­tykt­ ina fyri eitt grønt øki fram við R. C. Effersøesgøtu. Í hes­ um lendi liggur eisini eitt av teimum heilt gomlu hús­u­num í høvuðsstaðnum. Tann eldri parturin av bónda­hús­u­num. Orsøkin er, at Smyril Line ætl­ar at byggja eitt hotel. Í dag er hetta stykkið bæði set­húsa- og miðstaðarøki. Hetta skal broytast, so alt lendið verð­ur miðstaðarøki. Fluttur út um býin Húsagarður lá í øldir á Húsa­ brúgv. Men í tríatiárunum var ov­boðið hjá havnarfólki. Tað var ikki hóskiligt, at garð­ ur við fjósi og køsti lá mið­ skeið­is í Havnini. Tað lukt­ aði. Bónda­húsini hjá Júst á Hús­um vórðu tí flutt niðan í Gund­a­dal í 1939. Har varð eis­ini, eftir tátíðarmeti, bygt nú­tím­ans fjós. Í Gundadali og har um vegir var jørð, sum lá til festið eins og ognarjørð. Gund­a­dalur var tá langt om­an fyri Havnarbý. Húsagarður var upp­runa­ liga eitt festi, men í 1674 varð garð­ur­in býttur í Eystara- og Vest­ara- Húsagarðsfesti. Í frálíku Havnar Søgu eftir Jens Paula Nolsøe og Kára Jesp­e­r­sen verður Húsagarður um­rødd­ur í 1. bindi á síðunum 157 til 163. Gudrun Rubeksen, sum var bónd­a­dótt­ir á Hús­a­garði, segði mær einferð, at so vítt hon visti, var tann eldri part­ ur­in av bónda­hús­u­num smíð­ að­ur í 1600-árunum. Seinri er bygt upp í sethúsini á Húsa­ garði, sum hevði stór­an týdn­ ing tann tíð tað var. Talað varð um Havnina og Húsa­ garð. Bringsnagøta var mark suðureftir og fýra markn­a­ steinar ásettu, hvussu langt garð­ur­in rakk. Summi minnast óivað eina hend­ing um ein marknastein. Hes­in stóð, so vítt eg minnist, í Skans­a­brekkuni, men mátti lúta fyri vegagerð. Tá tók bý­ ráðs­lim­urin, Kjartan Mohr, mál­ið í egnar hendur. Hann flutti markn­asteinin. Vist heim til sín sjálvs. Haldi, at nakr­ar reglur vórðu yrkt­ar um hend­ ing­ina – ”Vit eiga øll ein markn­ a­stein, tjinge­ling­e­ling­e­ling….” Fornfrøðiligt ella søguligt virði? Um eldri parturin á set­húsu­ num á Húsagarði í Gundadali hev­ur fornfrøðilig virði, veit eg ikki. Leik og lærd, eg havi um­røtt málið við, halda, at garð­ur­in hevur søgulig virði. Forn­frøðingur hevur upp­lýst mær, at garðurin er ikki frið­ að­ur. Tað ber heldur ikki til at varð­veita alt. Men. Einaferð í fjørutiárunum ætl­að­u menn at leggja veg úr Vágs­botni, runt Tinganes, og heima á Kongabrúnna. Hús­ ini úti í Havn og kroysurnar á Reynið skuldu lúta fyri menn­ ing­ini. Høghús úr betongi skuldu byggjast í staðin. Ætlanin varð ikki framd. Og tá komið var í sektiárini, skrivaði býráðið út eina ar­ ktekt­a­kapping um gamla bý­ ar­part­in. Vinnari var Gunnar Hoy­dal saman við tveimum ark­itekt­um. Nøkurlunda eft­ ir tí leisti, hesir arkitektar stungu út í kortið, er Gamla Havn­in skipað. Gamla Havnin stórt virði So seint sum fríggjakvøldið var eg leið­søgumaður fyri nakrar ís­lendingar í Tinga­nesi, úti í Havn, á Reynagarði, Dokt­ ar­a­grund, Bakkahellu, Undir Kletti, í Gongini, á Húsa­brúgv og Bryggjubakka. Áðr­enn ein góðan bjór í kjall­ar­a­num í Dandastovu og ein góðan bita í tí hugnaligu mat­stov­uni í Bartskerastovu. Íslendingarnir vóru ov­farn­ ir. Hildu tað vera fant­ast­iskt, at havnarfólk hava megn­að at varðveita gamla bý­ar­part­in so væl. Eisini høvdu tey fyrr um dagin bit­ið merki í, at Havnin hevði varð­veitt fleiri grøn stykki og geir­ar. Gunnar var býararkitektur í 25 ár. Eg tori at siga, at hann fekk skil á Havnina. Hann stýrdi væl eftir býarskipanini frá 1972. Dugdi at síggja, hvussu býurin kundi byggjast út á skilagóðan hátt, soleiðis at røttu funksjónirnar lógu á røtt­um stað. Tilvildin ræður Tað sama tykist ikki galda í dag. Nú virkar sum um, at tað verð­ur drigið lut. Hava vit ein grøn­an blett her ella har, skal hann ikki liggja í friði. Men hvat skal so liggja har: banki, skúli, hotell, savn, lækna­ miðstøð, matstova, leikhús, poli­tistøð ella kanska Setrið? Spurningurin er bara: Hvør er hepni vinnarin? Ein grønan geira er eydnast at hava í friði – frá stykkinum hjá garð­yrkismannnum, Tor­ valdi á Steinum, við Trapp­u­ trøðna, og niðan til Húsagarð. Men ikki leingi aftrat. Havn­arfólk yppa øksl. – Tað kann ikki passa, at Me­x­ico og hasin grøni teig­ur­ i­n eisini fer. Tú hevur mis­tik­ ið teg. Útvarpið segði eitt øki við Oknaveg. Ikki R.C. Eff­ers­ øesgøtu, hevur meira enn ein sagt. Snilt. Oknavegur er ó­ kendi vegurin niðan til bank­ an, ið fyrr nevndist Føroya Banki. Fólk vita ikki rættiliga, hvat mál­ið snýr seg um. Heldur ikki all­ir býráðslimirnir. Uppskotið um at broyta byggisamtyktina lá frammi til 7. mai. Til henda dag bar eisini til at kæra. Men fólk tykjast líkasæl í politisku til­gongdini. Bara fá seta seg inn í slík viðurskifti. Og eru fólk líka­sæl, kann mangt henda. Eingin søgulig lýsing Kenni enn ikki máls­við­gerð­ ina, og hvussu væl mál­ið er lýst. Men eg loyvi mær at ivast í, um tann forn­ frøð­i­ligi ella tann søg­u­ligu spurningurin er um­rødd­ur við atliti at Húsa­garði og søgu garðsins. Hesir spurn­ ing­ar vóru í øllum førum ikki lýst­ir í tí skjalatilfari, sum lá alment frammi í Snar­skiv­ uni. Tórshavnar býasavn er end­ur­skipað. Hvat sigur Ment­an­ar­nevndin? Hevur Húsa­garð­ur savnssøguligan ella bara søguligan týdning? Byggi- og býar­ski­p­an­an­ evn­d­ini hevur talað fyri at varð­veita grøn øki í býnum. Held­ur hon, at hesin grøni blett­ur­in eisini skal lúta? Hvat sigur Náttúru- og um­ hvørv­is­nevndin, nú fleiri inn­ triv verða gjørd í náttúruøki? Og, er málið eitt frið­ing­ar­ mál? Um tað er eitt slíkt, er tað so lagt fyri frið­ing­ar­mynd­ug­ leik­an? Í Kaldbak 14. mai 2018 Nú rýkur Mexico… Fyri kostnaðarfrítt at hava hýst Undirhúsinum í Havn í meira enn 80 ár, hevur P/F Hansen frá Lions Club Tórs­ havn fingið heiðurin sum Ársins Borgari 2018 Í meira enn 80 ár hevur Und­ir­húsið í Havn hildið til í hølum hjá P/F Poul Han­ sen í Vágsbotni, og øll hesi ár­ini hevur hølið við ljósi og hita verið lati brúkarunum ó­keyp­is. Brúkararnir eru til­ komn­ir og eldri menn í Havn, ið dagliga hittast at stytta sær stundir við eitt nú kortspæli og hugn­a­lig­um práti aftur við einum drekk­a­munni. – Fyri hesa framúr væl­vild heiðrar Lions Club Tórs­havn tí P/F Poul Han­sen við Høgna Hansen, stjóra, við heiðrinum Árs­ins Borgari 2018, segði Dánj­al Joensen, formaður í Árs­ins Borgara-nevndini hjá Lions Club Tórshavn, tá heið­ ur­in var handaður nú um dag­ar­nar. Síðstu gott og væl tvey árini hava verið broyt­ing­ar­ tíð­ir á matriklinum, tí høl­ini skuldu umbyggjast til nýggju matstovuna Tarv, men P/F Poul Hansen vildi ikki sleppa Undirhúsinum upp á fjall, men royndi at finna eina loysn, har pláss var fyri báðum – og tað má sig­ast at vera eydnast. – Vit eru sera fegin um, at vit funnu eina loysn, ið teir, sum dagliga brúka Und­ ir­húsið, eru glaðir fyri, segði Høgni Hansen, stjóri hjá P/F Poul Hansen, tá hann tók ímóti heiðrinum sum Ársins Borgari frá Li­ons Club Tórshavn. – Umbygging, ið upp­run­ a­liga skuldi taka fýra mán­ aðir, tók gott tvey ár, men vit eru takksom fyri ta hjálp, vit tað mesta av hesi tíð­ini hava fingið frá Reyða Krossi, ið vildi hýsa Undir­hús­i­num, segði hann. Ársins Borgari fevnir um eitt heið­urs­skjal og eina lítla pen­ing­agávu, men stjórin hjá P/F Poul Hansen helt, at Li­ons Club Tórshavn held­ur skuldi lata onkrum væl­gerandi endamáli teir peng­ar­nar, og tað er tikið til eft­ir­tektar. P/F Poul Hansens fær Lions-heiður Dánjal Joensen, formaður í Ársins Borgara-nevndini hjá Lions Club Tórshavn, handar Høgna Hansen, stjóra hjá P/F Poul Hansen, heiðurin sum Ársins Borgari 2018 Jóhann Mortensen undrást á, at fólk eru so líkasæl í politisku til­gongdini. Bara fá seta seg inn í slík viðurskifti. Og eru fólk líka­ sæl, kann mangt henda, sigur hann