mikudagur 5. januar 2000síða 9

17 tíðindablaðið sosialurin Nr. 2 - 5. januar 2000 16 tíðindablaðið sosialurin Nr. 2 - 5. januar 2000 Góð nýggjársgáva frá foreldrum til lesandi uttanlands... Ella vilt tú vita hvat hendir á pappírinum... Tíðindablaðið sosialurin Box 76 110 Tórshavn ÓKEYPIS Sosialurin rindar postgjaldið 64 Send lepan til Tíðindablaðið Sosialin Móttakari: Navn: Búst.: Postnr., bygd/býur: Rokning skal sendast til: Navn: Búst.: Postnr., bygd/ býur: Undirskrift: ❑ Haldaragjaldi í Europa ❑ Haldaragjaldi til Internetið Um talan er um eitt internethald, skal e-mailadressan hjá móttakaranum skrivast her: Skriva títt brúkaranavn og loyniorð. Brúkaranavn: Loyniorð: Góðkenn meg....! Prísur fyri haldaragjald í Europa kr. 490,-/ársf. Ella eitt internethald fyri bert kr. 240,-/ársf. Ymiskir prísir fyri lond uttanfyri Europa, ring og hoyr nærri. Gerst haldari av Sosialinum Gerst haldari av Sosialinum Í hesum døgum skipa Før- oya Sparikassi og Føroya Lívstrygging, saman við Ferðslutrygd, fyri einum rættuligum “fólkaátaki” at fáa fólk at nýta endurskin. Átakið verður kallað “Vit síggjast”. Endurskin eru gjørd til allar næmingarnar í fólkaskúlanum og harum- framt til næmingarnar í mið- námsútbúgvingunum. Barn- agarðar og dagsstovnar sum heild eru eisini íroknaðir. Tilsamans eru endurskin gjørd til fleiri enn 10.000 fólk. Tað eru tvey sløg av endurskini til hvønn: eitt so- kallað “jogging”-endurskin, sum við karðalási verður fest um bein ella arm og so tvey smærri endurskin, sum verða límað á skógvahælin. Tað er Føroya Sparikassi Endurskinsátakið: »Vit síggjast« og Føroya Lívstrygging, sum rinda framleiðsluna av endurskinunum, meðan Ferðslutrygd stendur fyri at fáa endurskinini út til skúl- arnar. Vónað verður, at skúl- aleiðslurnar taka væl í móti og skipa fyri, at næmingar- nir fáa endurskinini. Vónað verður eisini, at lærarar gera sítt til at fáa næmingarnir at nýta endurskinini - og tað serliga nú meðan myrkt og hávetur er. Um so er at end- urskin resta í, er bara at seta seg í samband við Ferðslu- trygd Við vón um góða undirtøku Ráðið fyri Ferðslutrygd — Føroya Sparikassi — Føroya Lívstrygging Sum hendan myndin sýnir, hevur liturin á klæðunum nógv at týða, hvussu vit verða sædd myrkri. Jú ljósari klæði tú hevur, betri sæst tú. Best er tí at hava ljós vetrarklæði. Men hevur tú ikki tað, so mást tú nýta endurskin, tá ið tú skalt út at ganga í myrkri Spáfólkini fóru skeiv Mangir hava spádómarnir gjøgnum øldir verið um framtíðina, men flestu teirra hava verið skeivir JOHN JOHANNESSEN Høvdu svartskygdastu spá- fólkini rætt, skuldi heim- urin verið gingin undir fyri fimm døgum síðani, tá árið skiftið frá 1999 til 2000. Men eins og so mangan, so fóru spáfólkini skeiv. Fyri at styrkja fólk í trúnni á, at vit saktans klára at liva hetta árið og mong onnur út og fyri at vísa á, hvussu ofta spáfólk fara skeiv, kunnu vit taka aftur í nakrar spádómar, ið hava verið fullkomiliga skeivir. 1830: Hetta árið spáddi Dionysius Lardner, høv- undurin av bók um damp- maskinuna, at tað fór at vera ómøguligt at ferðast við skjóttgangandi tokum, tí fólk fóru at doyggja av andaneyð. Í dag hava vit hópin av skjóttgangandi tokum kring allan heim. 1876: Hetta árið spáddi stjórin í telegraffyritøkuni, Western Union, at telefon- in hevði so mikið fáar vansar, at tað aldri fór at bera til at fáa nakra serliga nyttu burturúr henni mann- aættini at frama. 1903: Hetta árið segði presturin, Henry Adams, í einari av prædikum sínum, at um Guð vildi, at vit skuldu flúgva, hevði hann skapt okkum við veingj- um. Tríggjar mánaðir seinni flugu synir hansara, Orwille og Wilbur, fyrsta motordrivna flogtúrin í Kitty Hawk í North Caro- lina. 1921: Undangongumað- urin innan útvarp, David Sarnoff, segði hetta árið, at tráðleysi tóinleikakassin als ongan handilsligan á- huga fór at hava millum fólk. Hann trúi ikki uppá, at nakar fór at hava áhuga fyri boðum, ið ikki vóru send til nakran ávísan per- són. 1923: Hetta árið segði nobellvinnandi alisfrøð- ingurin, Robert Milliken, at menniskjan aldri fór at verða før fyri at vinna megi úr einum atomi. 1943: Hetta árið segði formaðurin fyri IMB, at hann metti marknað vera fyri umleið fimm teldum í øllum heiminum. 1946: Filmsmaðurin, Darryl Zanuck, segði hetta árið, at áhugin fyri sjón- varpi fór ikki at halda. Or- søkina segði hann vera, at fólk ikki fóru at tíma at sita og hyggja at einum træ- kassa hvørt kvøld. 1954: Jim Denny, leiðari av Grand Ole Olpry, segði hetta árið, tá hann segði Elvis Prestley úr starvi, at hann aldri fór at gerast nakað. Tí átti hann at fari aftur at koyrt lastbil. 1962: Hetta árið segði leiðarin av Decca Records, at Betles einki nyttaðu og vóru á veg út, tá hann av- vísti teimum. 1977: Hetta árið segði stjórin fyri Digital Elec- tronic Corporation, at tað als ikki fór at verða neyð- ugt hjá nøkrum einstak- lingi at fáa sær teldu heima. Hetta er alt prógv um, at torført er at spáa um fram- tíðina, og tí er ilt at siga, hvussu heimurin sær út um tíggju ár og uppaftur verri at siga, hvussu hann sær út um hundrað ár. Kanska vit tá flúgva í staðin fyri at koyra… Nær fara løgmaður og samgongan at leggja frá sær orsaka av vánaligum arbeiðslagi og stevi? Er neyðugt við fleiri gølum afturat? Tað er so ikki neyðugt at minka pensiónirnar fyrr- enn fullveldi gerst veru- leiki - og tá skal skerjast nógv meira hjá øllum, enn vit hava sæð nú. Trivnaðarnevndin visti at skeivleikar vóru! Tørvandi viðgerðin og manglandi upplýsingar til nýggju pensións og áset- ingarlógina gav tað útslit ein kundi vænta: Eina gølu og niðurgerð, ið okkara pensionistar ikki hava upp- iborið. Teir skeivleikar, ið vóru í lógini vórðu ikki rættaðir av einum meiriluta av trivnaðarnevndini, men í skundi atkvøddir ígjøgn- um. Vit í trivnaðarnevndini vistu at tað vóru skeivleik- ar. Tess fleiri upplýsingar komu fram undir nevndar- viðgerðini, tess fleiri skeivleikar komu til sjónd- ar. Tí undraði tað almikið, at ein meiriluti í Trivnað- arnevndini ynskti at av- greiða og við lóg at stað- festa skeivleikarnar, ið pensionistar okkara skulu liva við framyvir. Tað er ongin orsøk at seta í verk eina pensións- lóg, ið ikki røkkur til knø- ini á tí lóg, sum hevur verið galdandi til nú. Atkvøðuneyt? Við slíkum framferðarhátti undrar tað ikki, at landið er farið av knóranum ein- aferð, og at tað sama hend- ir einaferð enn. Her er snøgt sagt ov lítið skil á. Arbeiðshátturin er ikki „vit skulu gera tað betri“ men „Hvad fatter (Landstýrið) gør er altid det rigtige“ - eisini tá ið tað er skeivt. Soleiðis tykjast mangir samgongulimir at hugsa. Ella droyma teir bert um forkolaða fullveldi, sum flestu føroyingar tíbetur ynskja har pipari grør! Tað tykist meira umráð- andi at verja samgonguna enn at verja borgaran ein er valdur at umboða! Við hesum hugburði koma løg- tingsmenn at verða „ikki hugsandi atkvøðuneyt“ - hvørki meira ella minni. Einstakir kalla tað politikk, kompromis og „at arbeiða við ábyrgd“ Nevndararbeiði: Men eiga løgtingsmenn ikki at ávísa møguligar skeivleikar og veikleikar í løgtingsuppskotum og bøta um teir í nevnd? Er tað ikki tí at uppskot verða viðgjørd í nevnd? Eitt sera gott uppskot verður als ikki broytt undir nevndar- viðgerðini. Men eitt ván- aligt uppskot má broytast ella vera víst aftur til landsstýrismannin at rætta og bøta, um stórir skeiv- leikar eru. Hetta uppskotið átti ongantíð at verið lagt fram á Føroya løgting. Løgtingið átti í smb við nevndarviðgerðina at víst uppskotinum aftur til Landsstýrismannin tá allir skeivleikarnir komu fram. Men tað varð ikki gjørt í smb við hesa lóg - sjálvt um trivnaðarnevndin var vitandi um stórar skeiv- leikar. Til dømis fekk trivnað- arnevndin at vita, at fleiri pensiónsupphæddir mink- aðu. Men onki var gjørt av meirilutanum at bøta um hesi viðurskiftir. Tað verðu gjørdur mun- ur á um ein er giftur ella stakur, men onki varð gjørt Tað verður gjørdur munur á um ein pension- istur er giftur við „pensio- nisti“ ella „ikki pension- isti“, men onki varð gjørt. Vit fingu at vita, at skatt- urin fór at eta hækkinga- rnar upp - men onki varð gjørt - stórt sæð - uttan at samtykkja uppskotið. Hví rennur ein partur av Trivnaðarnevndini undan ábyrgd? Tí undrar tað stórliga, at partar av meirilutanum í trivnaðarnevndini nú royna at vaska hendur og renna undan ábyrgd. Teir vistu nevniliga so sára væl hvat tað var teir royndu at fáa samtykt, og fingu sam- tykt! Tvørturímóti má ein meiriluti í trivnaðarnevnd- ini (íroknað Finnur Helmsdal og Páll á Reyn- atúgvu) og samgongan taka á sínar herðar konse- kvensin av tí lóg teir sjálv- ir hava samtykt. Og onki við at renna undan ábyrgd, sum serliga Tjóðveldis- flokkurin hevur verið kendur fyri. Vit hava nevn- iliga ábyrgdina fyri teim- um lógum, ið verða sam- tyktar á Føroya Løgtingi, ikki Helena Dam á Neyst- abø, danir ella hini. Sjálv- stýrisflokkurin hevur ong- an lim í Trivnaðarnevndini og tí onga beinleiðis ávirk- an á nevndararbeiði. Tað er nevniliga púra greitt, at ein meiriluti á Føroya Løgtingi (sam- gongan Incl Tjóðveldis- flokkurin) hevur samtykt hesa lóg, íð kemur at for- pesta mongum pensionisti tilveruna. Fyrrverandi pensións- lógin var gjøgnumhugsað. Tað tykist ikki vera so- leiðis við tí nýggju. Vinarliga Marjus Dam, løgtingsmaður Pensiónsgølan (1): Setið gomlu skip- an aftur í gildi V i ð m e r k i n g :