hósdagur 17. mai 2018síða 26

FRÍGGJADAGUR 18. MAI 2018 SOSIALURIN 56 26 Óli Jacobsen Óli Jacobsen 7. partur S øgan um viðurkenningina av Merkinum er væl kend. Ungmannafelagið Merkið skipaði fyri almennum fundi á Tinghúsvøllinum tann 24. apríl kl. 20,30 við kravi um viðurkenning av Merkinum. Her kom ein stór mannamúgva saman. Hákun Djurhuus var valdur til fundarstjóra. Jóannes Patursson legði fyri og greiddi frá, at teir høvdu sett saman eina áheitan á amtmannin um at lata føroysku skipini sigla við Merkinum. Bóndin heitti á ta stóru mann­ fjøldina um eins og krígsnevndin at taka undir við Skiparafelagnum og Ungmannafelagnum Merkinum. Hann segði, at amtmansins støða at mótmæla øllum fløggum uttan Dannebrog førdi Føroyar beint í kríggið. Hetta var eisini stórt sæð ein­mælt samtykt av mannfjøldini. Aftaná nakað av togan aftur og fram endaði hetta við, at Merkið varð viðurkent. Tískil hevði ung­ mannafelagið Merkið hevði nátt sínum høvuðsmáli. Virksemið undir krígnum Undir krígnum komu nýggjar kreft­ir við í Merkinum. Hetta var kanska virknasta tíðin hjá felagn­um. Hetta sæst ikki minst í felagsblaðnum Neistanum frá 1941-1945. Millum nýggju kreftirnar var Bergur Djurhuus, føddur á Sandi í 1919. Foreldur hansara vóru Kristin f. Petersen og Sigvald Djurhuus, lærari, ættaður úr Kollafirði. Fimtan ára gamal fór Bergur til Havnar í møbilsnikkaralæru, og í hesum handverki arbeiddi hann, til hann í 1943 gjørdist tuberkla­ sjúkur. Ævin var stutt, longu í 1946 andaðist Bergur 27 ára gamal. Bæði heima á Sandi og í Havn luttók hann dúgliga í ung­manna­ felags­arbeiði, og hann skrivaði rætti­liga fitt av stuttsøgum, ið komu á prent í Varðanum, Alduni og Jólastjørnuni. Umframt yrkti hann bæði yrkingar og tættir. Árni Dahl gav út í 1977 bókina Ungur at fara við tilfari hjá Bergi. Hann hevði tá roynt at finna tilfar úr Neistanum, men uttan úrslit. Bergur var eisini fundarskrivari hjá Merkinum í árinum 1942. Hann hevði eina vakra handskrift og dugdi væl at greiða frá, so her skal verða endurgivið úr hansara fundarfrásagnum, sum væl lýsa virksemið hetta árið. Fundirnir hjá Bergi Fyrsti fundur var 8. oktober 1942. Um 50 fólk møttu. Samtykt var at hækka limagjaldið úr 3 í 5 krónur Aftaná las Richard Long eina søgu hjá Selmu Lagerløf, sum Viggo Dalsgaard í Skálavík hevði um­sett. Søgan var góð og væl um­ sett. Annar fundur var 15. oktober. Ingvard Jacobsen, kendur frí­ merkja­savnari, helt røðu um filat­ eli. Røðarin greiddi væl frá, men hann gjørdi eina vanlukku, tá ið hann lat fundarfólkið fáa bræv­ bjálv­ar við frímerkjum at hyggja at. Av hesum kom slík teskan og fjas­an, at røðarin stundum ikki hoyrd­ist. Talað var at, men lítið hjálpti. Aftaná var roynt at dansa, men dansurin var ringur, kvøðarar tørvaðu. Triði fundur var 22. oktober. Hetta var minningarfundur um Sím­un av Skarði, skúlastjóra, sum stutt frammanundan var deyður. Richard Long helt minning­ar­ røð­una og vísti á, hvat stórmenni Sím­un av Skarði hevði verið í før­ oyskari tjóðskaparrørslu, og hvat hann hevði havt at týða fyri før­ oyska mentan. Væl greiddi røðarin frá og fundarfólkið var hugtikið av røðuni. Sverri Dal læs upp søguna Eftir Jólagóða av Símun av Skarði. Meðan røðan var hildin, helt ein ungur maður í føroyskum búna, Sverri Trond Hansen, á merki felagsins. Tá ið røðan var liðug reistist fundarfólkið, meðan flaggið spakuliga seig niður. Eitt bil var tøgn í fundarhøllini. Tá var aft­ur okkara vakra merki hevjað, og fólk settust aftur. Á henda hátt, í hesi kvirru løtu, mintist henda ungmannafjøld ein av landsins størstu synum, sum eftir tungan arbeiðsdag var farin til hvíldar. Fjórði fundur var 28.oktober. Her vóru søgur lisnar umframt grein­ir og yrkingar. Dansað var aftaná fundin, men hetta var betur ógjørt. Fyri fimm ár­um síðani var tað so, at tá ið dans­urin byrjaði, kom tað nógva fólkið. Nú er umskifti. Vanliga eru nógv fólk á fundi, men tá ið dans­ ur­in skal byrja, eru nøkur einstøk eftir, bæði gott og ringt kann hetta kall­ast at vera Fimti fundur var hildin 5. nov­ ember. Fundarfólkið fekk at hoyra grammofonmusikk. Tað, sum var spælt, var ein ensk opera. Musikk­ ur­in tóktist at vera ov mikið klass­ iskur fyri meginpartin av fund­ar­ fólk­inum. Tey sum høvdu ans fyri hon­um fagnaðu honum væl. Eisini las Richard Long tvær søgur úr Ungu Føroyum. Tað vóru 70 fólk á fundinum. Aftaná var farið at dansa spøl. Tað var nakað stirvið í byrjanini. Men sveittin dreiv úr hvørjum hári. Nakað yvir midnátt var endað og vóru øll glað fyri at sleppa út í góð­veðrið at svala á sær. Sætti fundur var 12. november. Stig Rasmussen spældi fleiri løg á saxofon. Poul Johannes Lindberg las søgurnar Faðir Vár og Tá ið Mikkjal gekk til eftir M.A. Winther. Síðan las Richard Long stubban úr gerðabókini í 1924 um dansin, sum var farin av lagi. So vóru spæld­ar tvær grammofonplátur. Nú má hava staðið betri til við dans­inum, sum gekk óføra væl. Sagt verður, at “hetta og seinasta kvøld tykjast at kunna birta lív aftur í dansin, sum í vetur nærum var burturdeyður”. Sjeyndi fundur var 19. nov­ emb­er. Fyrst varð sum vanligt Neist­in lisin. So varð orðið givið til Herluf Bartalson (man hava verið Berthel­sen, kendur lærari í Fugla­ firði) og Mourits Mohr. Fyrst kvað Mourits ein tátt, og Herluf spældi harmoniku. Hetta hevur sum skilst verið eitt ógvu­ liga skemtiligt kvøld. Mourits las upp eina samrøðu við ein ógvuliga órøkjut­an kongsbónda. Hetta var sjálvandi skemt og villasta fantasi, men gott var tað. Áttandi fundur varð hildin 26. november. Høvuðsrøðari var Páll bóndi Patursson, sum hevði eina frásøgn frá eini ferð til Íslands. Hann greiddi frá framgongdini inn­an landbúnaðin, innan verk­ ídn­aðin og annað og var hetta so óført, at fólkið gløddi við og stórliga undr­aðist á tað arbeiðssemi, sum ligg­ur í íslendingum. Vit fingu av hesi røðuni høvi at døma, hvussu ómeta­liga lítið vit føroyingar fáa av skafti aftur ímóti íslendingum og mátti hetta givið ein lítlan neista onkustaðni. Hann greiddi eis­ini frá nógvum smærri og størri til­burð­um har uppi. Hetta var sera áhuga­vert, og óføra væl tosaði Páll, lættliga, livandi, skemtiliga og álvarsliga, og hann hevði alla tíð­ina fólkið við sær. Síðan var boðað frá, at ætlanin var at hava veitslu 5. desember í Av­haldshúsinum. Tey, sum kundu, Ungmannafelagið Merkið røkkur í 1940 sínum fremsta máli, tá ið flaggið verður alment viðurkent MERKIÐ VERÐUR VIÐURKENT Merkið undir krígnum Fundirnir í Merkinum vórðu hildnir í Avhaldshúsinum Bergur Djurhuus hevði eina bjarta framtíð, men hesum steðgi tuberklarnir