hósdagur 28. juni 2018síða 36

VINNUBLAÐIÐ HJÁ MIÐLAHÚSINUM 10 29. juni 2018 73 ALIFYRITØKAN LUNA EIG­UR RISASTÓRU SMOLT­ STØЭI­NA Á FÚTAKLETTI – GRUN­D­A­R­LAGIÐ UND­IR VØRU­MERKI­NUM HIDD­ EN­FJORD LAKSUR Árni Gregersen arni@sosialurin.fo Við greiðum fokus á burðardygd og við stórari vitan um lívfrøðina í sjó­ num, er tað eydnast alifelagnum Luna at skapa eitt navn á altjóða markn­að­inum, sum besti laksurin í heim­i­num. Handan vørumerki Hiddenfjord goym­ir seg stóra alifyritøkan Luna, sum flest øll síggja á Fútakletti, tá ið koyrt verður til og frá einasta flog­ vøll­i­num í Føroyum. Á Fútakletti er smoltstøðin, sum er grundarlagið fyri allari aling hjá fyri­tøk­uni. Her verða smoltini ald og ógv­us­liga stóru bygningarnir vísa, at á hes­um øki eru stórbroytingar hend­ar seinnu árini. Ikki bert er alingin økt nógv, men mát­in at ala laks uppá er eisini nógv broytt­ur. Í staðin fyri at seta smolt út á sjógv, sum vigaðu undir 100 gram, so verða tey nú havd í høllum á landi til tey í meðal eru 500 gram og størri. – Tað eru fleiri orsøkir til, at hetta er broytt, men fyrst og fremst ger hetta, at vandin fyri lús og øðrum, sum er í sjónum, er munandi minni, sig­ur Atli Gregersen, stjóri,og annar av brøðrunum báðum, sum eiga fyri­ tøkuna. – Hitt er, at so leingi vit hava fisk­ in gang­andi í kørum inni, so hava vit betri møguleika fyri at stýra fram­ leiðsl­uni, leggur hann afturat. At hava smoltini so leingi á landi, set­ir risastór krøv til landanleggini. Á Fút­a­kletti er smoltstøðin útbygd reglu­liiga í fleir ár. Størri smolt krevja betri pláss og ein part­ur av tí, at fiskurin skal hava tað gott er, at kørini eru stór og at ikki so nógv­ur fiskur er í teimum, sum tað var fyrr. – Hetta krevur eisini, at vit nýta vatn­ið á ein heilt annan máta enn vit gjørdu fyrr. Nú verður alt vatnið end­ ur­nýtt fleiri ferðir. Tað verður reinsað og ilt verður tilsett, so fiskurin eisini fær nóg mikið av ilt alla tíðina. – Eisini verður ansað væl eftir, at tey risastóru reinsifyltur, sum eru, alla tíðina eru í tí standi, sum tey skulu vera. Tað vil siga, at tær bak­ter­ i­ur, sum skulu vera í eru har í rættari nøgd. Ikki ov nógvar og ikki ov fáar, sig­ur Atli Gregersen. Kanningar verða gjørdar av vatni og fyltr­um í heilum fyri at tryggja at við­ur­skiftini eru, sum forskriftirnar siga og sum alifyritøkan av egnum roynd­um hevur funnið fram til, er tað rætta. Dýr íløga Stóra smoltstøðin á Fútakletti í Vágum er útbygd seinastu árini. Í fleiri ár hevur tað verið soleiðis, at alt smolt kemur frá støðin har. Síðani verður tað flutt út á tey fimm alistøðini, sum Luna hevur í Før­oy­um. Íløgurnar á Fútakletti hava sein­ ast­u árini kostað um hálva millj­ard krónur. Men tað er eisini av smolt­ støð­ini at allur fiskurin kemur. Tað end­ar við, at Luna nú kann taka mill­ um 10.000 og 15.000 tons av laksi hvørt einasta ár og senda hann á markn­að­irnar kring allan heim. Tilsamans eru 20.000 rúm­metr­ ar til smoltini á Fútakletti. Av tí at bygt hevur verið út sein­ astu árini, so hevur eisini alla tíðina ver­ið møguligt at tryggja, at øll tann nýggj­asta tøknin verður brúkt. Hetta snýr seg bæði um teknikk við­víkj­andi vatnendurnýtsluni, el­ek­ tron­ikki, fóðring ,alarmum og nýggj­ astu tøknini í smoltaling. Ein annar fyrimunur er, at tá ið ar­ beitt verður inni, so stýrir framleiðir e­i­sini nær fiskurin smoltifiserast -alt­ so er til reiðar at fara á sjógv. – Hetta er eisini nýtt. Fyrr var hild­ið, at fiskurin, tá ið hann bleiv so og so stórur skuldi í sjógv, men nú vísir tað seg, at hann trívist í vatni, til hann verður settur út, sigur Atli Greg­er­sen. Ljós verður brúkt at stýra nær fisk­ur­in smoltifiserast. Tað vil siga, at hetta kann gerast undir fram­leiðsl­ uni. – Sjálvandi er hendan vitanin av­ ger­andi fyri framleiðsluna. Tað ger, at vit kunnu hava fiskin á landi longri og lata smoltini blíva munandi størri áðr­enn tey verða sett út, sigur Atli Greg­er­sen. Vitan og burðardygd tryggjar góðskuna The place to be Á hesum leiðum heldur villur laksur til