leygardagur 22. juli 2000síða 10

10 tíðindablaðið sosialurin Nr. 139 - 22. juli 2000 gult cyan magenta svart SÍMUN V. ARGE Tankin um at gera eitt úti- savn í Hoyvík kom fram longu í 1967 í samband við, at ætlanir tá vóru frammi um at flyta Royndarstøðina úr Hoyvík. Eisini var hetta endamál havt í huga, tá garðarnir vóru útskiftir við tað, at allur bøurin í Hoyvík varð lagdur aftur at Roynd- arstøðini, meðan festarin fekk endurgjald fyri at flyta niðan á Vatnaskørð. Føroya Fornminnissavn var tá á- hugað í at yvirtaka Roynd- arstøðina sum eina heild, og longu í 1973 varð ætlan og uppskot um friðing av Hoy- víksgarði send landsstýri- num við stovnan av Hoy- víksgarði sum útisavni sum endamál. Í 1980 skrivar landsanti- kvarurin til landsstýrið um at gera av, at Hoyvíksgarður verður at nýta sum forn- minnissavn. Hann vísir á gomlu bygningarnar sum útisavn og ger samstundis vart við, at fjósið og løðan hjá Royndarstøðini eru nýt- ilig sum arbeiðshøli hjá starvsfólkunum. Víst verður á økið sum fríøki so hvørt sum Hoyvíkshagin verður útbygdur til størsta býarpart í Havnini - hetta samb. bý- arplaninum, har Hoyvíkin eisini er løgd út sum fríøki. Eisini skrásetir Fornminn- issavnið og ger yvirlit yvir bygningar og møguleikar fyri at nýta teir til savnsend- amál. Seinni setir so Forn- minnissavnið fram ynski um at byggja nýggja bygn- ing til framsýningar og ar- beiðshøli - víst verður í hes- um sambandi á lendið har vakstrarhúsið stóð oman fyri Kúrdal. Arbeiðsbólkur ger frá- greiðing og tilmæli til landsstýrið viðv. framtíðar- nýtslu av bønum hjá roynd- arstøðini, og í 1983 sam- tykkir landsstýrið at taka undir við hesum tilmæli um, at Royndarstøðin við hús- um, bøi og haga verður løgd undir Føroya Fornminnis- savn. Sama ár verður heildar- ætlan løgd fyri landsstýrið, har gjørt verður vart við, at í Hoyvík renna fleiri áhug- amál saman: nevniliga vernd av týdningarmiklum siðsøguligum og náttúrulig- um umhvørvi, útisavn, frí- lendi og fornminnissavn! Víst verður á, at øll hesi áhugamál kunnu verða tengd saman í eina heild, ið verður umsitin av Føroya Fornminnissavni. Aftur her verður víst á økið við gamla Vakstrarhúsið sum egnaðan stað at byggja nýtt forn- minnissavn. 1. januar 1984 yvirtekur Føroya Fornminnissavn so endiliga Royndarstøðina - ella alla Hoyvíkina innan- garðs. Kostnaðarmeting verður gjørd, og peningur játtaður, og farið verður í gongd við at umvæla bygn- ingarnar hjá Royndarstøðini til savnsendamál. Á vári 1988 flutti Fornminnissavn- ið endaliga inn uppi í Hoy- vík. Útisavnið Heima á Garði Kjarnin í útisavninum Heima á Garði er einahelst bóndahúsini - tey stásiligu sethúsini. Vit leggja tó til merkis, at her eisini eru aðr- ir bygningar, størri og smærri, har nøvnini, teir bera, bera boð um nýtslu teirra: Her finst Svalhús, Tarva- fjósið, Eplahúsið, Fiska- hjallur, bert fyri at nevna nakrar. Nakrar av bygn- ingunum var bert neyðugt at umvæla, meðan aðrar var neyðugt at endurreisa frá grundini so at siga. Men ikki nóg mikið við tí - her finst varðveitt alt tað umhvørvið, ið hoyrdi til og sermerkti ein føroyskan garð: túnið ella heimrustin, har bygningarnir standa, uttan um húsini er bøurin, gyrdur av bøgarðinum, og niðan frá húsunum gongur geilin, har kríatúrini vórðu leidd niðan út um bøin, og har gøtan gongur niðan frá. Og so hava vit sjálva víkina og fjøruna. Sostatt finst her eitt umhvørvi, har tað hevur borið til at endurskapa ein føroyskan bóndagarð. Vert er at undirstrika, at talan ikki bert er um eini einstøk hús, ið verða varðveitt, men um eina heild, og er hetta sera umráðandi, um hin vitj- andi skal skilja, hvussu ein garður sum hesin hevur virkað. Varðveiting, rann- sóknir og restaurering Restaureringin og umvæl- ingin av bygningunum er grundað á stórt forarbeiði, ið er grundað á bæði søgu- ligar og fornfrøðiligar hei- mildir, eins og á frásagnir frá fólki, her hava livað, og hava tær verið okkum til ómetaliga hjálp til at greina tað truplu byggisøgu, aleina sethúsini rúma og innrætt- ingina við. Arbeiðið hevur verið sera umfatandi, og talan hevur verið um eitt ógvuliga breitt samstarv millum allar deild- ir og flestu starvsfólk savn- ins. Kann nevna, at øll gólv- ini hava veið tikin upp, lendið undir gólvinum er skrásett fornfrøðiliga, hvørt brettið vent og snarað, vind- eyguni vórðu tikin úr, reins- að, umvæld og sett í aftur. Sama er við klædninginum og tekjuni. Stutt sagt - høv- uðssjónarmiðið hevur verið, at alt, ið kundi endurnýtast, skuldi nýtast aftur, so minst sum gjørligt av nýggjum er komið afturat - hetta fyri at húsini skulu vera so upp- runalig sum til ber. Arbeiðið varð sett í verk Hoyvíksgarður aftur í 20‘ini Í maimánaði í ár lat upp forvitnisligt útisavn á gamla bóndagarðinum í Hoyvík. Garðurin er rest- aureraður úr enda í annan, og er nú opin sum savn, ið myndar ein føroyskar bóndagarð í 20‘áru- num. Á samkomu tann dagin, savnið lat upp, segði Símun V. Arge, settur landsantikvarur nøkur, ið verða endurgivin niðanfyri: Hoyvíksgarður er nú opin sum útisavn, har til ber at síggja, hvussu ein føroysk- ur bóndagarður sá út í tjúgunum Myndir: Jens Kristian Vang Við at kaga inn í úthúsini vil hin vitjandi hava høvi at síggja tað, ið hesir bygningar vórðu nýttir til og tað, ið har varð goymt av eitt nú føroyskum mati. Hetta fer kanska at hava serligan áhuga hjá útlend- ingum, heldur Símun V: Arge