mánadagur 4. juni 2018síða 10

Mánadagur 4. juni 2018 · Nr. 62 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tvær roy­nd­ar­ verk­ætl­anir vísa, at tað ber væl til at spara tíð og pening, um ein gjøg­um­gongd javnan verð­ur gjørd av heili­ vágs­nýtsluni hjá teim­um gomlu Árni Gregersen Um kannað verður, hvussu nógv­an heilivág eldri borg­ arar fáa á ellis- og røkt­ar­ heimum, ber væl til at spara bæði tíð og peengar og geva teim­um eldru ein betri lívs­ góðsku. Tað er greiða niðurstøðan eft­ir at tvær verkætlanir eru gjørd­ar á Boiðanesheiminum í Havn og á Eysturoyar ellis- og røktarheimi í Runavík. Hesar verkøtlanir vóru sett­ar í verk eftir, at ein ar­ beiðsbólkur var settur at gera eitt uppskot um hvussu eitt skipað tilboð um heili­ vágs­gjøgnumgongd ella persónliga ráðgeving um heili­vágsnýtslu kann set­ast í verk fyri málbólkin 65 ár og eldri, sum fáa á­víst fleiri enn fýra sløg av lækn­a­fyri­skriv­ að­um heilivági. Bólkurin mælti til at gera tvær royndarverkætlanir á tveim­um heimum, har sum ar­beiðsgongdirnar ikki eru heilt eins. Á Boðanesheiminum fingu flestu búfólkini skamt­ lut­að­an heilivág frá Apo­teks­ verk­i­num. Tað vil siga, heilivágur, sum er pakkaður í dagligar skamt­ar í rullur til 14 dagar í senn. Á Eysturoyar røktar- og ell­is­heimi lutaðu røkt­ar­ starvs­fólki allan heilivágin til bú­fólk­ini. Harumframt hevur Eyst­ur­oyar røktar- og ellis­heim ein fastan komm­ un­u­lækna til øll búfólkini (hús­lækna), sum kemur regl­ u­liga á heimið. Búfólk á Boð­an­es­heim­i­ num varðveita kommunu­ lækn­an, tey høvdu, áðrenn tey fluttu á Boðanesheimið. Tað loysir seg Úrslitini av royndarverk­ ætlan­u­num, sum fóru fram í fyrru helvt av 2017, vísa klárt, at til ber at fækka um sløg­ini av heilivági til eldru borg­ar­ arnar á røktar og ellis­heim­ unum. Eftir heili­vágs­gjøg­num­ gongd­ir­nar á Boðanes­heim­i­ num og á Eysturoyar ellis- og røkt­ar­heimi vísti tað seg, at borg­ar­arnir har fingu fimm prosent færri sløg av heili­ vági. Hetta hevði eisini við sær, at starvsfólkini brúktu átta prosent færri tímar til at umsita heilivág enn framm­ an­und­an. Í eftirmetingini ­verð­ ur sagt, at um alt ann­að er óbroytt, so lækka út­reiðsl­ ur­nar til heilivág, umframt at røkta­r­starvs­fólkini brúka færri tím­ar til at umsita heil­ i­vagin. Men sjálvt um roynd­ ar­verk­æt­lanin vísti greitt, at har er nógv at vinna, so søgdu bæði læknar og røkt­ ar­starvs­fólkini, at hend­an gjøgn­um­gongdin van­liga ikki verður gjørd, tí tor­ført er at fáa fatur á kommm­un­ u­lækn­u­num til tílíkar eyka upp­gávur. Tað var eisini nevnt, at hetta kanska eisini hongur sam­an við tí samsýning, sum komm­u­lækna­rnir fáa fyri at gera slíkar uppgávur. Greiðari yvirlit Báðar verkætlanirnar vístu eis­ini, at tað ikki altíð er sam­ svar millum Cosmic og tað sum tey eldru á ellis og røkt­ ar­heiminum fáa av heilivági. Arbeiðsbólkurin, sum fyrst og fremst var mann­ að­ur við fólki úr Apo­teks­ verkinum, ger vart við hend­ a­n trupulleikan og vísir á, hvussu neyðugt tað er, at tað bert er talan um ein lista yvir tann heilivág, einstaki brúk­ ar­in skal hava. Okkurt bendir á, at Cos­ mic-skipanin ikki virkar heilt, sum hon skal og at á­vís­ar broytingar mugu ger­ ast í skipanini fyri at hon skal virka, sum hon eigur. Liggur í kortunum Síðani royndarvrkætlanirnar vóru gjørda­r og eftirmeting er gjørd, er ikki hent so nógv meira í málinum, men tað er á ong­an hátt slept, sigur Sirið Sten­berg, landsstýriskvinna við heilsumálum. – Tað skal eitt sindur av peng­um til at fara víðari. Teir hava vit ikki havt enn, men vit arbeiða framvegis við mál­i­num og royna at fáa nak­að av pengum til vega, sig­ur landsstýriskvinnan. Hon sigur eisini, at bíð­að hevur verið eftir sam­ráð­ingunum við Kommunulæknafelagið, tí sum nevnt í eftirmetingini, so hevur samsýningin fyri heili­vágs­gjøgnumgongdina ikki givið læknunum nakað serligt. – Vit vita nú, hvussu av­ ger­andi tað er, at búfólkini fáa rættan heilivág. Hetta hev­ur alt at siga fyri teirra lívs­góðsku, men fíggjarliga kunnu vit eisini spara, tí heili­vág­ur er rættuliga dýrur, sig­ur Sirið Stenberg. Hon leggur afturat, at møg­uliga fer at bera til at seta okkurt av tilmælunum í verk í ár, men annars verður ar­beitt framímóti at fáa til­ mæl­ini sett í verk næsta ár. Við æðrum orðum, at ein heili­vágs­g jøgnumgongd kann gera­st á øllum heimum og at hetta verður eitt tilboð til øll yvir 65 ár, sum fáa meira enn fýra ymisk sløg av heili­vági, ávíst av lækna. AVGERANDI AT KANNA NÝTSLUNA AV HEILIVÁGI HJÁ OKKARA ELDRU Sirið Stenberg, landsstyriskvinna í heilsumálum