hósdagur 19. juli 2018síða 14

FRÍGGJADAGUR 20. JULI 2018 SOSIALURIN 82 14 Tó enn í dag eru tveir »flugu­ smekkarar« frá hesari prentsmiðju til – annar var. m.a. nýttur til at yvur­stemplað nøkur frímerkir undir seinna heimsbardaga. Ein onnur, ein sonevnd »Heidelberger« hevur eisini yvirlivað og stendur uppi á Hoyvíksvegnum í Havn hjá Før­oya Prent. Áhugavert er helst at nevna, at á HNJB prentsmiðju var mangt og hvat prentað umframt bøkur, tíðarrit, bløð, visitkort, plakatir, gravar­sálmar v.m. Her havi eg serliga hug at nevna nøkur fyribrigdi, sum samlarar hava stóran áhuga fyri: Eitt nú var Føroya fyrsta vælgerðarmerki prentað her í 1931 – eitt brævamerki, tað sonevnda »klippfiskamerkið«, sum umframt at verða eitt lýsingarmerki á donskum, enskum og sponskum máli eisini var eitt vælgerðamerki til frama fyri tuberklarakt børn í Føroyum. Okkara provisorisku frímerki og pengaseðlar undir seinna heims­bardaga vóru yvurstemplaði ella prentaði her – frímerkini um náttina fyri læstum hurðum. Og pengar­nir undir serliga strongum eftir­liti við løgreglufólki á varð­ haldi! So vóru teir fluttir niðan í Amtmans­borgina, har teir vóru talmerktir við nummartørum frá postverkinum, áðrenn teir vóru settir í umfar í banka og sparikassa. Rationeringsmerkini ella skamt­ an­nar­merkini, sum vóru neyðug und­ir seinna heimsbardaga, tá stórt trot var á m.a. sukuri og kaffi, vóru eisini prentaði á hesari prent­ smiðju. Eisini henda prenting fór fram undir eftirliti. Feriumerkini, sum vóru í brúkt frá 1950'unum og ein mansaldur fram vórðu eisini prentaði á hesari prent­smiðju. Hesi vóru sett í bók og innloyst á t. d. posthúsinum. Tá talan jú var um pengar, so var tað eisini gjørt undir uppsýni. Í dag verður tílíkt avgreitt umvegis Taks og bankan. Frá hesari prentsmiðju í bóka­ handlinum komu nógvir »spírar« ella fólk við førleikum, sum settu á stovn aðrar prentsmiðjur runt um landi – ein teirra var t. d. »Estra« hjá Stig Rasmussen, sála. Helgi Justinussen, sáli (í dag Rit & Rák) og Sig­mund Hammer (Bókabúðin) eru millum aðrar menn, ið fingu gott í beinini niðri í Gamla Bókahandli og stovn­settu egnar fyritøkur. Ein annars heldur skemtilig søga frá hesari prentsmiðju er frá tíðini, tá katolikkurin Jógvan Rasmussen var faktorur. Hetta hevur helst verið í 1937, tá Victor Danielsen úr brøðrasamkomuni ynskti at fáa Nýggja Testamenti útgivið – prentað á HNJB prentsmiðju. Victor, sum var ótolin, helt fyri við Jógvan Rasmussen, at arbeiði gekk nakað seint fyri seg. Jógvan kom tá við onkrari umbering, sum Victor hevði ringt við at góðtaka. Tá ilskaðist Jógvan og segði: »Sigur tú, at eg lúgvi«? Hartil svaraði Victor: »Eg sigi ikki, at tú lýgur, men eg trúgvi tygum ikki«. – Hetta má kallast diplomati á høgum støði? – Tað hoyrir við til søguna, at útgávan hjá Dahl var gáttini. So møguliga var kapping komin í? ---------- Tað er vert at nevna, at ein annar bókahandil, nevniliga »Hjal­ mar Jacobsens Papir- og Bog­ handel«sama dag, 17. juli 1918 flutti inn í »Uldvarehusets for­hen­vær­ ende Lokaler i Niels Finsens­gøta.« Hesin handil er tó ikki til í dag. Hjartaliga tillukku við teimum 100 árunum á Vaglinum! SØGA: H. N. Jacobsen Bókahandil Keldur: H. N. Jacobsen Til minningar, John Davidsen 1954. Havnin Fólk og yrki, Birgar Johannesen, 2007. Føroysku bløðini; Dimmalætting, Sosialurin og Tingakrossur. Landsskjalasavnið, HNJB savn. Arbeiðsbøkurnar hjá HNJB Prentsmiðu, sum í dag eru á Býarsavninum. Samrøður við fleiri av fyrrverandi starvsfólkum hjá HJNB og prentsmiðuni. 1. Annlin Thomassen prentdeildini – seinni fotodeildini. 2. Irwin Mittún 3. Ottar Nielsen, býdrongur 4. Hans Jacob Poulsen, prentari 5. Marsanna Debes, handlinum 6. Gully (Elsa) Debes, fotoadeildini í seinni handlinum 7. Anna Malena Christiansen, skrivstovuni 8. Lisa Haraldsen, skrivstovuni 9. Erling Isholm, prentari 10. Sunneva Lindenskov, í handlinum, sæst við brillum 11. Carl Niclasen, úr Miðvági 12. Martin Thomsen, prentari, faktor frá 1963 til í 2005 13. Sigur Lútzen, bókbindari 14. Helgi Justunussen. Byrjaði sum ørindadrongur, seinni í læru sum bókbindari. 15. Marius Ziska, prentari 16. Børge Sand Hansen, bókbindari, 17. Meinard Túvulið, prentari 18. Jacobina Jacobsen (Bina). Vaskikonan hjá Niclasen privat. 19. Jógvan Rasmussen, faktor frá 1927 til 1955, sæst her við brillum. 20. Oluffa Mørkøre (Luffa) Arbeiddi í meiri enn 60 í handlinum. 21. Kristianna Christiansen, fotodeildin. 22. Finn Winther, bókhaldari. 23. Hans Niclasen, (1894 – 1970), stjóri. 24. Kate Niclasen, kona Hans, stjóri eftir hann.