týsdagur 24. juli 2018síða 2

Mikudagur 25. juli 2018 · Nr. 84 MIKUDAGSBLAÐIÐ Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov – Tað veldst um, hvat politisk und­ir­ tøka fæst fyri... Tað sigur Kristina Háfoss, fíggj­ ar­mál­a­ráð­frú við útvarpið, tá hon verð­ur spurd, um serskattaskipanir fyri eitt nú handverkarar, sum ar­ beiða uttanlands, verða avtiknar í næst­um. Tað var í kreppuárunum, at ser­ skip­anir vórðu gjørdar, sum eggj­ aðu føroyingum at fara uttanlands at ar­beiða. Eisini vóru serskipanir gjørd­ar til sjófólk. Nógv hava viljað tikið av hesar ser­skip­an­ir, og bæði Tjóðbankin og skatt­a­nevndin, sum er sett at koma við uppskotum um nýggja skatta­ skip­an, mæla til, at allar se­r­skatt­a­ skip­anir verða tikinar av. Men kortini fæst fíggj­ar­mál­a­ ráð­frú­an ikki at siga, at skipanirnar verða tiknar av. Hon vísir í út­varp­ i­num á, at tá arbeiðsloysið er so lágt, sum tað er í dag, so gevur tað kanska ikki líka nógva meining at fáa ein skattligan fyrimun við at ar­ beiða utt­an­lands og vísir á, at fleiri borg­ar­ar í dag gjalda skatt eftir ser­ stak­ari skattaskipan. So er sjálvandi. Men tað liggur líka­sum í sagens natur, at tá tú skrúv­ar upp á skipanir, fyri at fáa fólk utt­an­lands at arbeiða, tá ringar tíð­ir eru í Føroyum, so skrúvar tú aft­ur hinvegin, tá góðar tíðir eru í Før­oy­um. Ja, tað kann vera ringt at taka frá fólki, men tað er tað, sum vit hava politikarar til – at taka av­ gerð­ir, eisini tær avgerðir, sum ikki eru so populerar hjá øllum. Hetta er sum við virkseminum sum heild í samfelagnum. Skyn­ sam­ur búskaparpolitikkur er, at land­ið heldur aftur í góðum tíð­um, tá hjólini mæla við fullari ferð. Hes­ um eru øll samd í. Eisini all­ir pol­it­ ik­arar. Men tað vísir seg kort­ini at vera sera ringt at fremja í verki. Tú hoyr­ir onkuntíð and­støð­u­pol­it­ik­ arar vísa á, at íløgur eiga at verða út­sett­ar – men so skjótt teir skifta síðu, so er støðan ein onnur. At eggja føroyingum at fara utt­ an­lands at arbeiða í góðum tíð­um er tað sama sum, at landið set­ir enn meira ferð á búskapin, tá hann long­u koyrir skjótt framm­an­und­ an. Tí er tað júst nú, at landið skal skrúva hinvegin, og minka um skatt­liga fyrimunin við at arbeiða utt­an­lands. Jú, sjálvandi skal eitt slíkt mál til politiska viðgerð. Trupulleikin er bara, at hetta landsstýrisskeiðið er skjótt av. Tí verða ikki stundir til hesa politisku viðgerð. Eftir valið er kanska onnur sam­ gonga, sum aftur skal hava málið »til politiska viðgerð«. Soleiðis kunnu »vit snakka mál í hel« í stað­ in fyri at handla. Summi mál eru meira inn­lýsandi greið, enn onnur. Hetta er uttan iva eitt teirra. Skeivt at snakka mál í hel í staðin fyri at handla IKKI VARANDI KREPPULOYSN Miðla­ húsið bjóðar undirhald TÍÐÍNDI SÍÐA 13 Hevur fiski­vinn­ an nakra framtíð? ELSEBETH M. GUNN­ LEYGS­DÓTTUR SÍÐA 18 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! – Eg eri ógvuliga harmur um, at mann­ingin á Sjúrðabergi miss­ir arbeiðið, men at Han­ us Han­sen velur at selja eitt skip, er helst tí at tað er skila­ gott fyri fyritøkuna. Tað hev­ ur als einki við fiski­vinn­u­ný­ skip­an­ina at gera, staðfestir Aks­el V. Johannesen, løg­ mað­ur. Seinastu árini hava trý reið­arí fingið alla kvotuna í Bar­ents­havinum tillutaða. Við fiski­vinnunýskipanini fingu hesi trý reiðaríini 85% av kvot­uni tillutaða í mun til 100% undanfarin ár. Hini 15% vórðu seld á uppboðssølu. Somu reiðarí keyptu so at siga alla kvotuna, og hava tí­ skil nøk­u­lunda somu kvotu at fiska í 2018, sum tey vildu havt uttan fiski­vinnu­ný­skip­ an­ina. – Tað harmar meg al­ mik­ið, at manningin á Sjúrð­ a­bergi hevur mist arbeiðið. Tí­betur er nógv virksemi í land­i­num, og tað er mín vón, og eg iv­ist onga løtu í, at hesi røsku starvs­fólkini skjótast møgu­ligt fáa annan kjans. Men lat tað vera greitt, at fiski­vinn­u­ný­skip­anin ikki kann vera or­søkin til, at Han­ us kennir seg noyddan at selja, sigur Aksel V. Jo­hanne­ sen. Kvotan lækkar, men verð­ur framvegis yvir meðal Í 2017 var føroyska kvotan í Bar­entshavinum á leið 30.000 tons. Hetta er methøg kvot­a, og tíbetur hevur kvot­ an í Barentshavinum sein­ astu 4 árini verið sjáld­sama høg. Sambært ICES eru fisk­ a­stovn­arnir nú verri fyri, og tí valdu Russland og Noreg at lækka heil­d­arkvotuna við á leið 10%, soleiðis at føroyska kvot­an í 2018 er á leið 27.000 tons. Hetta hevur einki við fisk­i­vinnunýskipanina, sam­gong­una ella føroyskar mynd­ug­leikar at gera. Hóast kvotan er lækkað nak­að í 2018, so er føroyska kvot­an á 27.000 tons væl om­ an fyri meðal av, hvat kvotan hev­ur verið mongu seinastu ári­ni. Ábendingar eru um, at Nor­eg og Russland fara at lækka heildarkvotuna í Bar­ ents­hav­i­num meira komandi ár, men framvegis verður kvot­an helst yvir meðal. – Tað er harmiligt, at kvot­ an lækkar, men á ongan hátt ó­kent fyri tey, sum virka í fisk­i­vinnuni. Tí kvoturnar broyt­ast alla tíðina - eisini í Bar­ents­havinum. Til døm­is lá føroyska kvotan í Bar­ents­ hav­i­num fyrst í hesi øldini í fleiri ár millum 13-16.000 tons. Hví JFK velur at selja eitt skip nú, tá kvotan er væl om­an fyri meðal, má Hanus Han­sen svara fyri – allarhelst er tað tí, at hetta er skilagott fyri fyr­i­tøkuna. Men at geva fisk­i­vinn­u­nýskipanini skuld­ ina er órímiligt, tí JFK hev­ur nøkulunda somu kvotu í Bar­ents­hav­inum við fisk­i­ vinnunýskipanini, sum tey høvdu havt uttan ný­skip­an­ ina, sigur Aksel V. Jo­hanne­ sen. Fiskivinnunýskipanin hevur einki við søluna at gera Tað gongur væl at turka ost í føroyska summarveðrinum. Til ÓIavssøkuna verður aft­ur latin ein nøgd til sølu av væl­kenda Múlaostinum. Royndir eru eisini gjørdar við at turka ostin »Den Hvide Dame«, sigur Johan Mort­en­ sen, ein av teimum við hug­ skot­i­num til at turka ost í Før­ oyum. – Hann er ein av finastu sign­at­ur hvít­skimm­el­ost­u­ num hjá Arla Unika og er ein av heimsins feitastu róma­ost­ um, og sum so verður turk­að­ur til per­fektion í Norð­oyggj­um, sigur hann. Matstovan Áarstova hevur ein væl­um­tóktan ostadessert tall­erk, og hesa Ólavssøkuna fara teir at hava HVITU DAMUNA við á skránni, hann er eitt “must” hjá øllum sum dáma ost, sigur Johan Mort­ ensen. Den Hvide Dame er frá Lille­bælt Mejeri, har tey í fleiri ár hava framleitt leskiligar og kremutar hvítskimmelostar. Den Hvide Dame – ostur turkaður í Múla Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Johan Mortensen, sum hev­ur verið við í royndunum at turka danska ostin í Før­oyum