hósdagur 9. august 2018síða 27

FRÍGGJADAGUR 10. AUGUST 2018 SOSIALURIN 91 27 Komandi partur Í komandi parti byrjar ein røð um Glyvrasnikkaran, Peter Jacob Hansen. Hansara ætt endaði í New Zealandi, har sonurin varð funnin av tilvild. mátti fáast fyri, at ikki bert reiðarin fekk lut í tí prísvøkstri, sum fór fram á bretska mark­naðinum undir seinna heimsbardaga. Eisini mátti útróðrarmaðurin fáa meira ávirk­an og vitan um framleiðslu og sølu av fiska­vørum. Eitt endamál hjá felagnum var at fáa eins sáttmálar fyri útróðurin. Tískil kom felagið at gera fyrsta sáttmálan hjá útróðr­ ar­monnum, sum í høvuðsheitum segði, at agn fór av óbýttum. Síðan fekk manningin 50% av avlopinum og rindaði sjálv fyri kost­ in. Umframt sín part skuldi skiparin fáa 2% og motorpassarin 1% av fonginum. Hesin sáttmálin varð skjótt tann, sum var gald­ andi fyri alt landið. Bátsgildi Viður­skiftini millum Kjølbro og útróðr­ar­ menn­in­ar vóru góð. Hetta sæst í eini frásøgn 19. februar 1944 í Norðlýsinum frá einum báts­gildi, sum hevði verið leygardagin framman­undan. Tað var Klaksvíkar Útróðr­ar­felag, sum skipaði fyri. Umframt útróðrar­menn vóru kommunustýrislimir og út­gerðarmenn við konum bodnir. Hans P. Klein, formaður í útróðrarfelagnum, helt røðu, har hann legði dent á, hvussu týdn­ ingar­mikið tað var, at útgerðarmenn og útróðr­ar­menn komu saman, so teir kundu koma at kenna støðuna hjá hvør øðrum. Klaksvíkar Útróðrarfelag kom í nógv ár at hava stóran týdning fyri útróðurin. Í mong ár var Frits Olsen formaður. Seinni vórðu onnur útróðrarfeløg stovnað kring land­ið. Tey stovnaðu í 1975 Meginfelag Útróðr­ar­manna. Hans Pauli og politikkur Hans Pauli var eisini áhugaður í politikki. Fyrst var tað sum javnaðarmaður, sum kanska ikki var so løgið, tá ið hugsað verður um hans­ara bakgrund sum móður- og faðir­ loys­ingur. Hann varð uppstillaður til løgtingið fyri Javnað­arflokkin í 1936 og 1940. Í 1940 varð Jacob E Jacobsen, kendur sum markantur for­maður í kommunustýrinum, valdur í tingið. Tá ið hann seinni í valskeiðnum legði frá sær, kom Hans Pauli inn sum vara­ maður. Men seinni fór hann yvir í Fólkaflokkin, tí hann ikki helt Javnaðarflokkin vera nóg fram­fýsnan í tjóðskapar- og vinnumálum. Kanska hevur okkurt annað ligið ímillum eisini. Fólkaflokkin stóð serdeilis sterkur í Klaks­vík og Norðoyggjum. Kjølbro var komin inn á ting í 1943. Í 1945 var aftur løgtingsval, og tá fór Fólka­flokk­ urin fram og fekk stórt sæð helmingin av øll­um atkvøðunum í Norðoyggjum, meðan flokk­urin fekk 43,4% í øllum landinum. Til hetta valið varð Hans Pauli valdur saman við Kjølbro. Eins og til valið í 1943 restaði Fólkaflokkinum bara ein tingmann til at fáa reinan meiriluta á tingi. Tað stóra mál­ið hetta valskeiðið var tann komandi fólka­atkvøðan um samband ella loysing. Tað varð hildið, at Kjølbro var ikki so heitur fyri loysingini sum aðrir í flokkinum. Hann var kanska meira í parti við Thorstein Peter­ sen, sum alment var ivandi. Kjølbro royndi at sleppa úr tinginum, men hann fekk ikki meiri­luta í tinginum til tess. Tað er væl hugsandi, at Hans Pauli og Kjøl­bro hava verið samdir í hesum, sum hetta brotið vísir í fundarfrásøgn hjá tingi­ num vísir: Sambandsmaðurin í tinginum, Óli F. Joen­sen, Óli í Skúla, nýtti høvið til at geva syst­kinabarninum, Kjølbro, og hinum fólka­ floks­umboðnum í Norðoyggjum, Hans P. Klein, eitt prik. Hann skilti ikki, at hesir báðir nú í tinginum kundu hava eina støðu, sum veik fullkomiliga frá tí, teir vóru farnir til val uppá, nevniliga loysing og fullveldi. Høvdu teir bara nú kunnað víst seg sum menn og “draget Konsekvenserne af den førte Politik! Óli argar eisini teir báðar við at siga: “Hvad mon Klaksvigs Folkefloksvælgere vilde sige, hvis de fik serveret af deres Lag­ tings­mænd følgende: “Nej, vi er så sandelig ikke Løsrivelsesmænd! Løgtingsval var aftur í 1946 aftaná fólka­at­kvøðuna. Fólkaflokkurin helt tørn í Norðoyggjum, men gekk aftur í rest­ ini av landinum, samstundis sum sam­ laða tingmannatalið minkaði. Tí misti Fólkaflokkurin annan mannin í Norð­oyggj­ um. Kjølbro stillaði ikki upp, og valdur varð Hákun Djurhuus, sum kom at sita í hesum sessi í mong ár. Hans Pauli kom ikki inn í 1946, so hann fekk bara eitt ár í landspolitikki. Men hetta var eitt tað mest søguliga ár í landinum. Tá ið Hans Pauli fylti 50 ár skrivaði ein vinur, at “tað sum lá honum fremst í huga var at gera sum best fyri heimbygd og heim­ land, og at hetta altíð lá honum fremri enn at hugsa um seg sjálvan”. Hákuni Djurhuus: Hans Pauli var skemtari sum fáur Ikki dáttliga ella óvæntað komu deyðsboðini av Hans Paula Klein, vrakara í Klaksvík, tá ið hann med alla legði árarnar inn 73 ára gamal í 1971. Í mong ár hevði livimátin verið vána­ligur. Við Hans Paula fór ein av Fólkafloksins góðu monnum. At hann ikki varð aftur­ vald­ur í 1946 gjørdi ikki, at áhugin hjá Hans Paula kólnaði, heldur tvørtur ímóti. Hans­ ara tjóðskaparligu hugsjónir og hansara sosiali áhugi komu at lýsa bjørt til hansara doyggjandi dag, og tað, hann maktaði, gjørdi hann fyri flokkin og fyri tey sjónarmið, hann hevði felags við hann. Hans Pauli var eitt sera livandi fólk, hevði fingið tær gávur, at hann gjørdi øll glað, ið vóru um hann, ella sum hann hitti á síni lívs­leið. Í vøggugávu vóru givnar honum skemt­ingar­gávur, ið bert eru unnaðar teim­um allarfægstu. Hetta sást á honum, tá hann altíð vælhýrdur kom gangandi sína leið, antin tað var á veg til ella frá arbeiði, og tey, hann skifti orð við, kendu seg væl og vóru betri hýrd, tá gøtur aftur skiltust. At hoyra hann og Martin í Toft, sála, siga frá - teir sigldu mong ár saman við doktara­ báti­num Medicus - var eitt upp­livilsi, ið ein ongan­tíð gloymir. Báðir stóðu teir fadd­ur til mangan, mangan frískan láturin og – sunnan, tí teir vóru báðir so rúmir, at tað ikki bara vóru onnur, ið stóðu fyri góðs­lig­ um skotum í teirra skemti – men teir dugdu eisini meistarliga at seta seg sjálvar upp mill­um teirra, ið stóðu fyri skotum. Sum tann sosialt áhugaði maður Hans Pauli var, stakk hann ongantíð síni sjónar­ mið viðvíkjandi korum útróðrar- ella arbeiðs­manna undir stólin. Í mong ár var hann álitismaður teirra, formaður og nevnd­ar­limur, og hann talaði teirra sak væl og virði­liga. Um fisk og fiskatilvirking visti hann nógv, og kom hann síðsta partin av síni arbeiðs­tíð at virka sum fiskavrakari, væl lýdd­ur og virdur bæði av teimum, hann ar­ beiddi saman við og fyri. Hann var bygd og landi sínum ein góður son­ur. Stór ætt Hans Pauli giftist í 1921 við Herdis Dahl úr Árantsstovu á Uppsølum. Tey fingu níggju børn: 1. Levis f. 1921. Giftist og búsettist í Lund í Svøríki. 2. Jákup f. 1922. Giftist í 1943 við Mary Malenu, sum var dóttir Markus hjá Gøtu Jákupi í Klaksvík. Markus var beiggi Ziska Jacobsen, sum saman við m.ø. Hans Paula var við til at stovna Klaksvíkar Útróðrarfelag. Hann framdi eitt tað fremsta bjargingarbragd í Føroya søgu í 1930 við Ernestinu. 3. Karl Martin f. 1924. Doyði fýra ára gamal. 4. Lydia Sofía f. 1926. Giftist í 1950 við Johannesi Alfredi Mortensen úr Svínoy, búsettust í Klaksvík. 5. Hildigerð f. 1928. Giftist við Tróndi Johannesen úr Fuglafirði, búsettust í Klaksvík. 6. Karl Martin f. 1931. Giftist í 1952 við Marjuni Nolsøe f. Olsen úr Fuglafirði. 7. Elsa f. 1933. Giftist við Jógvani Petersen úr Fuglafirði, búðu í Vestmanna 8. Hanna . f. 1935. Giftist við Magnusi Magnusson úr Haraldssundi. 9. Herdis Malena f. 1937, giftist í 1957 við Judmundi Øregaard úr Fuglafirði. Ættin eftir hesi systkin er stór. Fyrsta nevndin í Klaksvíkar Útróðrarfelag. Standandi: Hans Pauli Klein, formaður, og Hans J. Frederiksen Sitandi v.f. J.P. Kjelnæs og Ziska Jacobsen. Henry Mellemgaard var eisini nevndarlimur Hans Pauli sat á tingið, tá ið fólkaatkvøðan var í 1946. William Heinesen hevði hesa skemtiligu lýsing av støðuni áðrenn og aftaná atkvøðuni. Mennirnir á myndini eru Andrass Samuelsen og Petur Mohr Dam, sum vóru ímóti loysingini Hans Pauli sat á tingi saman við Kjølbro. Helst hava teir drigið eina línu