hósdagur 25. oktober 2018síða 13

FRÍGGJADAGUR 26. OKTOBER 2018 SOSIALURIN 124 13 Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. ttaskipanin avtikin! Kristina Háfoss landsstýriskvinna í fíggjarmálum Munandi pensjónsskattalætti Men í sambandi við pen­ sjóns­ný­skip­anina fekst tí­ betur breið undirtøka fyri at gera 100% fløtu pen­ sjóns­skatt­a­skipanina stig­vaks­andi aftur. Lógin er samtykt. Pen­sjóns­ skatt­ur­in lækkar sostatt 1. jan­uar 2019 úr 40% heilt nið­ur í 30% fyri láglønt. Síð­an veksur pen­sjóns­ skatt­ur­in spakuliga og stig­vaks­andi í mun til inn­tøku, upp í 40%. Hetta fer at gera stóran mun. Serliga fyri láglønt og mið­al­lønt. Tí rindar tú 30% held­ur enn 40% í skatti av øllum pen­sjóns­ inn­gjøld­um í eini 40 ár, sam­stund­is sum tú fært avkast av hesum inn­ gjøld­um, ið ikki verður skatt­að, tey 40 árini, so ger henda skatta­lækk­ing­ in sera stóran mun, tá tú gerst pensjónistur. Flati pensjónsskatturin er sostatt avtikin, og pen­ sjóns­skatt­a­skipanin ver­ð­ ur nú meira stigvaksandi. Pensjónistar, lesandi, barnafamiljur og fyritíðarpensjónistar meira Tað hevur hartil verið ført fram av and­støð­u­poli­t­ik­ arum aftur og aft­ur, at tey lágløntu ongan á­góða hava fingið burtur úr skatt­a­politikki sam­gong­ unn­ar. Men eisini hetta er ósatt. Tá 0 kr. verða rindaðar í lands­skatti av allari inn­ tøku upp til 65.000 kr., so ber sjálvandi ikki til at geva skattalætta í lands­ skatt­i­num til hendan bólk­in. Hinvegin ber til at hækka veitingarnar til tey, ið hava lága inntøku. Hetta hava vit gjørt. Les­ andi hava fingið 500 kr. meira um mánaðin í lestr­ ar­stuðli, og hartil hava les­andi undir hægri lestri fing­ið lestrarstuðul í 12 mðr. fyri hvørt lestrarár í mun til einans 11 mðr. áður. Fyritíðarpensjónistar hava fingið millum 1.000 og 2.000 kr. meira at liva fyri um mánaðin. Fólka­ pen­sjón­istar hava somu­ leið­is fingið munandi størri fíggjarligt rásarúm, og frá 1. januar 2019 minst 1.000 kr. meira at liva fyri um mán­aðin. Bar­n­a­frá­ drátt­ur­in í skatti­num er hækk­aður fyri smá­barn­a­ fam­ilj­ur úr 6.500 upp í 9.200 kr. fyri hvørt barn und­ir skúla­ald­ur, ein hækk­ing á 42%. Sam­ stund­is er familj­u­í­skoyti sett í verk til barn­a­fami­l­j­ ur í fíggj­arliga trong­um kor­um. Og stak­ir upp­i­ hald­arar hava fing­ið hægri veiting. Jú, sann­i­ liga eru ábøtir fram­dar lág­lønt­um at frama. Ríki­ døm­ið er býtt javnari. Eisini hevur andstøðan roynt at føra fram, at av tí, at nøkur avgjøld eru hækk­að, so tekur hetta burt­ur allan ágóðan hjá lág- og miðalløntum, men held­ur ikki hetta er rætt. Hækk­aðu avgjøldini eru sera lág í mun til stóru á­bøt­ur­nar í lands­skatt­i­ num, barnafrádráttinum, pen­sjón, fyritíðarpenjón og lest­rar­stuðli v.m. Hetta er stað­fest bæði væl og virð­i­liga, eisini av ó­heft­ um pørtum. Tvær flat­skatta­skip­an­ ir avtiknar – nú javn­ari býti av virð­u­num Samanumtikið kann tí stað­festast, at ikki ein, men heilar tvær ”flat­ skatt­a­skip­an­ir” eru a­v­ tikn­ar í sam­gong­u­tíð­ar­ skei­ð­num - bæði við­vík­jandi landsskatti og pen­sjóns­skatti. Tí vit fremja tað vit lovaðu – og hetta er alt lið­ur í at røkka máli okk­ ara um einar meira sjálv­ bjarg­n­ar, samhaldsfastar og tíð­ar­hóskandi Føroyar. 25. oktober 2018 Kristina Háfoss Landsstýriskvinna í fíggjarmálum 0 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000 4.500 5.000 5.500 6.000 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1000 1100 Flatskattalættin  2012   (kr.  pr.  mánað  í  mun  til  ársinntøku) 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 225 230 235 240 245 250 255 260 265 270 275 280 285 290 295 300 305 310 315 320 325 330 335 340 Skattur  av  inngjaldi  til  pensjón  % Ársinntøka  í  1000  kr. Frá  flatskatti  til  stigvaksandi  eftirlønarskatt Nýggjur  eftirlønarskattur Verandi  eftirlønarskattur Mánadagur 22. oktober 2018 · Nr. 122 4 5 Mánadagur 22. oktober 2018 · Nr. 122 Sosialurin Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov Tey 33 fólk ini á tingi og tey 7 lands stýr isfólkini eru mill- um teirra, sum fingu størsta skatta lætt an frá und an farnu samgongu. Um lands stýr is sam gong- an gjørdi av at broyta flat- skatt in aftur til tað, sum hann var í 2011, so merkti tað: w @ 8µ39-®A> 4Bµ:: mán að skuldi gjalda 5.417 krón ur meira í skatti. w @ 8µ3@5:3?2;>9-®A>5: hvønn mán að skuldi gjalda 5.417 krón ur meira í skatti. w @ 8-:0??@º>5?2±875:5 hvønn mán að skuldu gjalda 4.983 krón ur meira í skatti í part. w @ 8µ3@5:3?2±875:5 « minsta lagi skuldu gjalda 2.617 krónur meira í skatti í part um mán aðin. Tað var eftir løg tings val ið 29. oktober í 2011, at nýggja borg arliga sam gong an setti sær fyri at broyta skatta- skip an ina. Fólkaflokkurin hevði tá koyrt nógv upp á at broyta skatt a skip an ina so leið is, at vit fingu eina skip an við flat- skatti í Føroyum. Tað var Bjarni Djurholm úr Fólka flokk inum, sum beint eftir ól av søku í 2011 legði fram upp skot, nevnt »Upp skot til samtyktar um at fremja bruttoskatt við flat-tax skipan«. Í uppskotinum til sam- tykt ar varð heitt á lands- stýr ið um at leggja fyri Løg ting ið lógaruppskot til skatt a nýs kip an soleiðis, »at skatta skipanin fer at byggja á flat-tax skipan, har ásett verð ur fast skatta pro sent av all ari inntøku oman fyri á víst ásett inntøkumark«. Á ólavsøku í 2011 var Fólka flokkurin ikki partur av lands stýrissamgonguni, og tí stóðu bæði flokkurin og Bjarni Djurholm fríari at leggja uppskot fyri tingið. Fólka flokkurin var partur -B?15::A?-93;:3A:5 – mill um Sambandsflokkin, Javn að ar flokk in og Fólka- flokk in, sum varð skipað í ?1<@19.1> « VTT\  @Ÿ  sam gongan millum Javn að- ar flokkin, Tjóðveldi og Mið- flokk in slitnaði. Men á vári í 2011 fór Fólkaflokkurin úr sam gonguni, og eftir sótu Sam bands flokk urin og Javn að ar flokk urin í minni- luta sam gongu – tann sum við hvørt verður kallað Makr- el sam gongan. Júst tí at Fólkaflokkurin var í and støðu, og tí at Bjarni Djur holm legði uppskotið fram einsa mallur, var tað ikki tikið í ser lig um álv ara – hvørki á tingi ella í fjøl miðl- u num. Og av tí at val varð skriv að út til at vera 29. ok- to b er í 2011, so fall uppskotið burt ur, áðr enn tað kom til end a liga viðgerð í Løg ting- inum. Men nú var øðrvísi. Nú hevði Fólkaflokkurin aft- ur pol itiskt vald – hóast Fólkaflokkurin ikki hevði løgmann, so var vanlig fatan, at Fólkaflokkurin hevði bukt ina og báðar endarnar í hesi samgongu. Og hesaferð gekk tað við rúk andi ferð at fáa lóg ina um flatskattin sam tykta. Málið var lagt fyri tingið 12. desember, og toll aks mess- u dag 23. desember klokk an 14:45 varð tað enda liga sam- tykt, við 18 av teim um 19 at- køvð unum hjá sam gong uni fyri, øllum 14 and støðu at- kvøð unum í móti, með an Jen- is av Rana at kvøddi blankt. TÍ VERÐUR FLATSKATTURIN IKKI AFTURRULLAÐUR Verður skattalógin broytt aftur til tað, sum hon var í 2011 – áðrenn flatskatturin varð samtyktur, so skulu pol it- ik ar arnir persónliga gjalda fleiri túsund krónur meira í skatti um mánaðin. Ósemjurnar vóru stórar í Løgtinginum í 2011. Tey tingfólk, sum samtyktu flatskattin, umboða bara 15 tingsessir í dag. Tey, sum vóru ímóti, um boð a 18 tingsessir í dag. Men einki frættist um, at lógin um flatskatt verður broytt aftur Nú tey hava vant seg við flat- skatt in er kann kanska ikki so gal in kortini... Eirikur Lindenskov Tað var ikki uttan svørðs slag, at upp skotið hjá lands stýr i- num um flatskatt varð sam- tykt í Løgtinginum toll aks- mess u dag í 2011. Mótmælini vóru øgilig. Ong antíð áður hevur eins sam gonga so skjótt fingið so harða mótstøðu, sum hend- -:?-93;:3-:21775@@B-> and støðan, men eisini fak fel- øg ini fóru á barr i kad ur nar. Tá málið varð til viðgerðar í Løg tinginum hoyrdist næst an ikki mannamál inni í ting sal inum, so illa sum mót mæl i s fólkini larmaðu utt an fyri. Fleiri teirra stóru við grýt u lokum og bukaðu á ting húsveggin. 5?5:5 B->® ?75<-® 2E>5 stór um mótmælistiltaki á Vagl i num. Men lítið batti, tí sam gongan stóð saman – í øll um førum næstan. Sam- gong an hevði tvær atkvøður meira enn neyðugt, og tí kundi Jenis av Rana atkvøða blankt, uttan at tað nervaði sam gonguna. Við politisku sam an set- ing ini í dag hevði málið um flat skatt in fallið. :0?@µ®-: ?A9@Ÿ@-805UX ting fólk, er í dag samgogan, sum telur 17 tingfólk. Samgongan, sum tá taldi 19 ting fólk, 18 tá Jenis av Rana verður taldur frá, telur í dag bara 15 tingfólk. Tí kundi onkur kanska hild ið, at hendan samgongan fór at broyta skattaskipanina aft ur til tað, sum hon var í 2011. Men so er ikki. Tað er held ur ikki ætlanin at broyta for skatt ing ina av pen sjón- um, sum táverandi andstøða eis ini var so hart ímóti. Sambært fíggj ar lóg ar- upp skot i num er ætlanin, at broyta skatt in av pensjónini so leið is, at hann ikki altíð er 40% av inngjaldinum, men at hann verður stigvaksandi 2>Ÿ WT XTŰ 5:35: ?1@5> longur spurnartekin við, um tað er rætt at forskatta pensjónsinngjaldið – sum er ein so týðandi partur av fíggjarlógini, sum annars hevði havt hall, um hesin skattur ikki var. Samanumtikið verður skatt a ný s kip anin, sum und- an farna samgongan setti í verk, og sum núverandi sam gonga var so hart ímóti, als ikki broytt. Skatturin hjá teimum há- løntu verð ur ikki hækk að ur, men for skatt ing in av pen- sjón u num verður kanska broytt eitt lítið vet hjá teim- um lægri løntu. 1?5 ?61E Ÿ>5:5 B5® 28-@ skatti í Føroyum hava víst, at fólk yvirhøvur eru væl nøgd við ta skattalækking, sum giv in var høgu inntøkunum í 2011. Møguleikin at broyta skip an ina aftur verður als ikki tikin upp á tungu. Kann tað hugsast at vera tí, at tingfólk, landsstýrisfólk og løgmaður ikki vilja hava so stóra persónliga skatta- hækk ing – ella ber tað ikki til at rulla nýskipanir aftur? 2011: Soleiðis at kvøddu ting fólk um flatskattin JA: 18 1. Jógvan á Lakjuni 2. Jóna Mortensen 3. Helgi Abrahamsen 4. Alfred Olsen 5. Reimund Langgaard 6. Bárður Nielsen 7. Eivin Jacobsen 8. Joen Magnus Rasmussen 9. Hanus Samró 10. Elsebeth M. Gunnleygsd. 11. Brandur Sandoy 12. Rodmundur Nielsen 13. Bjarni Djurholm 14. Jacob Vestergaard 15. Bill Justinussen 16. Jógvan Skorheim 17. Edva Jacobsen 18. Rósa Samuelsen NEI: 14 1. Poul Michelsen 2. Janus Rein 3. Kristina Háfoss 4. Sirið Stenberg 5. Páll á Reynatúgvu 6. Gunvør Balle 7. Bjørt Samuelsen 8. Høgni Hoydal 9. Eyðgunn Samuelsen 10. Henrik Old 11. Rigmor Dam 12. Gerhard Lognberg 13. Kristin Michelsen 14. Aksel V. Johannesen BLANK: 1 1. Jenis av Rana Tey sum vóru ímóti flatskatti hava nú meirilutan Pensjónsskattur fíggjar skattalætta Flatskattalættin í 2011 varð fíggj a ð ur á tann hátt, at farið var frá at skatta eftirløn, tá hon verð ur útgoldin, til at skatta eft ir løn, tá hon verð ur inn goldin. 1:0-A981335:3B->®91@@-@31B-8-:0?7-??-:A9 eina meir inn tøku í 2012 upp á 234 milliónir krónur. Valkvøldið 1. september í 2015. Javnaðarflokkurin hevur vunnið valið, og alt bendi hetta kvøldið á, at Aksel V. Johannesen fór at skipa nýggja samgongu saman við Tjóðveldi og Framsókn. Fyri fyrstu ferð kundi øll andstøðan skipa samgongu og samgongan øll sum hon var fór í andstøðu Tað var við miklum gangi at fólk mótmæltu uttan fyri Løg tingið, tá uppskotið um flat skatt var til viðgerðar FAKTA: 1. september 2015: Høvdingar heilsast. Kaj Leo Holm Johannesen, sum í 2011 hevði atkvøðumet við 1.979 atkvøðum, heilsar Aksel V. Johannesen, sum hetta kvøldið setti atkvøðumet við 2.405 atkøvðum. Tvær vikur seinni mátti hann handa Akseli V. Johannsen lyklarnar til Tinganes Sjáldan hevur ein samgonga so skjótt fingið so harða mótstøðu, sum borgarliga samgongan fekk undir orrustuni um flatskattin í november-desember í 2011 Undanfarna samgonga: Undirgravaðu haldførið, brúktu framtíðar inntøkur Pensjónistar, lesandi, barnafamiljur og fyritíðarpensjónistar meira Tað var hendan greini í Sosialinum mánadagin, sum nú fær fíggjarmálaráðfrúua, Kristinu Háfoss, at loysa frá posabandinum: »Jú, vit hava avtikið flatskattaskipanina«, sigur hon Mánadagur 22. oktober 2018 Nr. 122 92. árg. kr. 20,00 Nú er líra­ tíðin av síða 8 Tvær vikur aft urat at finna av loys­ ar a fyri Old Tel 312 000 | Fax 315 970 | mp@mp.fo | www.mp.fo Maria Poulsen KOM OG SPAR SAMAN VIÐ OKKUM Dygdar ketilin frá Jäspi er orkusparandi og væl royndur á føroyska marknaðanum. Tel 312 000 | Fax 315 970 | mp@mp.fo | www.mp.fo Maria Poulsen KOM OG SPAR SAMAN VIÐ OKKUM Dygdar ketilin frá Jäspi er orkusparandi og væl royndur á føroyska marknaðanum. Sosialurin 341800 fyrst og fremst www.in.fo Síða 3 BAKSÍÐAN RISAROKNING TIL POLITIKARAR: s4-5-6 Samgongan fer ikki at avtaka flatskattin aftur, tí tað fer at kosta hvørjum einstøkum politikara fleiri túsund krónur um mánaðin. Sostatt hava tey vælbjargaðu einki at óttast fyri TÍ AVTAKA TEY IKKI FLAT­ SKATTIN