hósdagur 25. oktober 2018síða 16

FRÍGGJADAGUR 26. OKTOBER 2018 SOSIALURIN 124 16 Óli Jacobsen Siðsøga Óli Jacobsen 1.partur T að finnast nógvar nið­ur­skrivaðar lívs­ søg­ur víða um, sum kunnu vera eitt gott íkast til søguna um lívið í “goml­um døgum”. Hesi fólk hava livað eitt lív, sum vit til­ komnu illa skilja, og sum okk­ ara børn als ikki skilja. Tí er tað virðismikið at kunna varðveita hesa frásagnir á ein slíkan hátt, at tær eru atkomiligar hjá yngru ættarliðunum, tá ið tey fara at hava áhuga fyri um­ støð­unum hjá undanfarnu ættar­liðum. Takkað verið hesi skriving koma fleiri slíkar søgur uppí hend­urnar, og so fæst aftur ein áhuga­verd søga burturúr. Tað er tað, sum er hent við hesi frá­søgnini. Hon er um Poul Carl Poul­ sen av Eiði og hansara sjólív. Hann byrjaði við føroyskum skip­um. Fór niður á sjó­farts­ skúla, fór út í heimin at sigla. Gift­ist í Danmark og fekk sær ar­beiði á landi. Hann kom aft­ ur til Føroya at búgva á ellis­ár­ un­um, her hann endaði sínar dag­ar Tað er abbasonur hansara, Poul H. Kamban, sum hevur skrivað niður søguna um sjó­ lívið hjá abbanum, har tað stund­um stóð nógv á. Poul er trý­fjórðings føroyingur og kenn­ir seg eisini sum ein slík­ an. Pápi Poul Kamban var Marius Kamban. Ein kendur beiggi upp til okkara tíð var Janus Kamban. Blaðungur var hann kokkadrongur við An­ anu í 1936 saman við millum øðr­um Sverra Mortensen, sum nú er 96 ára gamal. Aftaná kríggið var hann á stór­hvala­ veiðu í Suðuratlantshavinum sam­an við nógvum øðrum før­ oy­ing­um. Javngamal við Eiðis kommunu Poul Carl Poulsen var føddur í 1894 á Eiði. Hann var sonur Jo­ honnu og Hans Doreus Poul­ sen í Pálshúsi. Tey vóru til­sam­ ans 11 systkin. Poul Carl var tað áttanda í røðini. Fleiri av systkj­unum doyðu sum børn. Tað elsta av systkjunum, sum kom undan, var Johan, fødd­ur í 1880. Ein dóttir hans­ ara var Johanna, sum undir krígn­um trúføst bíðaði í fimm ár eftir dronginum, Petur, utt­ an at vita, um hann var livandi ella deyður. Komið verður aft­ ur til hennara seinni. Hans, beiggi Poul Carl, gekk burtur á heysti í 1931 við vest­ mannasluppini Doru, har hann var bestimaður, bara 46 ára gam­al. Saman við honum var ein­asti sonur hansara, Magnus Pauli, sum einans bleiv 15 ára gamal. Henda vanlukkan er um­rødd í bókini Havið tók teir. Teir vóru undir Íslandi, sum nógv­ar aðrar sluppir. Teir vóru sein­ast sæddir av sluppini Fram, sum var á veg heim. Tá var Dora eisini á veg heim. Fram kemur heim men eingin Dora. Tá kom ótti á fólk fyri, at Dora kundi vera farin í tí ill­ veðri, sum var. Tá varð tikið tað sjáldsama stig, at ein onnur slupp Seagull, fór undir Ísland at leita eftir henni. Tað sigur nakað um, hvussu nógv tað stóð á fólki, tí hetta var eftir øllum at døma ein vónleys uppgáva. Tað kom held­ur einki burtur úr hesi leit­ing. Sum í mongum øðrum líkn­ andi søgum varð vónað til tað seinasta. Hvørja ferð tað frætt­ ist, at eitt skip var sætt millum Før­oyar og Ísland, kveiktust nýggj­ar vónir, men hvørja ferð til fá­nýtis. Dimmalætting skrivaði: “Eins og áður eru tað heim, har sorg­in vil kennast so tung og nív­andi, soleiðis at ein neyvan kann fata tað. Einkjurnar, ið sita eftir við teimum mongu faðirleysu børnunum, hjúnini, ið mistu tríggjar synir, og hjún­ ini, ið hava átt fimm synir. Teir seinastu tveir fórust við Doru. Ella teir ungu dreingirnir, ið her vóru úti á síni fyrstu – og síðstu ferð. Sonur Hans var ein teirra. Systir Poul Carl, Ellen Sofía doyði í 1920 bara 29 ára gomul. Men onkur rakk høgan aldur. Tann yngsta av teimum, Jo­ hanna Dorthea Susanna, kallað Lilla, doyði í 2003, 97 ára gom­ul. Hon var gift við Alex Samuel­sen í Horni í Havn. Javngamal við Eiðis kommunu Poul Carl varð føddur sama árið, sum Eiði gjørdist ein sjálv­støðug kommunu saman við Ljósá og Svínáum. Tá ið komm­unan fylti 100 ár skriv­ aði Svenning av Lofti, sum eins og Poul Carl er ættaður úr Pállshúsi, eitt rit um søguna hjá kommununi. Úr hesum riti skulu takast nøkur brot úr bygdarsøguni frá teirri tíðini, tá ið Poul Carl vaks upp. Tað hendu tvær stórar van­ lukkur hesa tíðina. Í 1901 gekk Garðsbáturin burtur við fýra monnum. Teir vóru á morgni farnir til gongu til Funnings, og haðani vóru teir settir yvir til Elduvíkar, har teir skuldu heinta ein nýbygdan bát. Á heim­leið settu teir inn við Gjógv, tí ein ár var brotnað. Men teir komu ongantíð leið­ ina fram til Eiðis. Hildið varð, at báturin var kollsigldur við Ris­an. Eftir sótu tvær einkjur við tilsamans 14 børnum. Tá var lítið av trygging í eini slíkari støðu. Men skipað varð fyri almennari innsavning. Tann 23. oktober 1901 boðar Tinga­krossur frá, at nú vóru inn­komnar 50 krónur til “A.D. Andreassen Enke”. Hetta var ein fitt upphædd tá. Í 1904 hendi ein onnur ræðu­ lig vanlukka. Ein av teimum sum doyðu við Garðsbátinum var Andreas Dam Andreassen. Hetta ár fór einkjan hjá hon­ um, Greta, burtur í torv við Eiðis­vatn. Við henni vóru tveir syn­ir og eitt systkinabarn teirra. Tá hendi tað van­lukku­ liga, at hesir báðir synirnir drukn­aðu. Greta hevði eina so tunga lagnu, at eingin skilir hetta í dag. Tá ið hon var ung, druknaði pápi hennara og tveir beiggjar samstundis. Við Garðsbátinum misti hon mannin og beiggjan. Og nógv ár seinni, í 1957, drukn­ aðu fýra ommusynir við Stella Argus. Men tað varð hon so spard fyri at uppliva. Buldrasligur útróður Barndómsheimið hjá Poul Carl kallaðist í Pállshúsi. Pápin var útróðrarmaður. Ofta var tað sam­an við synunum, tá ið teir vóru nóg stórir. Útróðurin var við árum, men um hesa tíðina bleiv tað meira vanligt við mot­or­bátum. Tá ið viðraði var farið út á morgni og komið heim aftur um kvøldið. Hetta var ofta buldrasligt, og Poul Carl mintist serliga til eina hend­ing, sum lættliga Poul Carl Poulsen var upprunaliga eiðismaður. Hann kom runt um í heimin men endaði sínar dagar á Eiði SØKTUR TVÆR FERÐIR AV KAVBÁTI Poul í Pállshúsi á Eiði: Poul Carl Poulsen