hósdagur 8. november 2018síða 24

FRÍGGJADAGUR 9. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 130 24 Óli Jacobsen Siðsøga Óli Jacobsen 3. partur S einasti partur endaði við, at Songelv, sum Poul Carl, sigldi við, varð niðurskotin av týsk­um kavbáti. Poul Carl fór tá sum ólærdur stýrimaður við 1131 tons stóru norsku barkini Aquila. Teir skuldu til Piladelphia í USA. Tað gekk illa at fáa hend­ ur á góðkendum sjókortum, tí fóru teir avstað og sigldu við sløktum lanternum. Eftir tvey samdøgur blivu teir preiðaðir av einum enskum herskipi, sum kannaði pappírini og góvu loyvi til at sigla víðari. Aft­aná at hava siglt í fýra sam­ døgur vóru teir komnir so langt, at teir hildu seg vera komn­ar úr vandasjógvi og kundu taka sær meira av løtt­ um. Men ein dagin sær 1. stýri­ maður eitt far, sum sær nokk so illgrunasamt út. Hann gjørd­ist skjótt greiður yvir, at hetta var ein týskur kavbátur. Tað vardi heldur ikki leingi, til tær fyrstu granatirnar vóru send­ar móti teimum. Mann­ ing­in á Aquila setti báðar bát­ ar­n­ar út, og manningin fór í teir. Aquila varð so søkt av týska kavbátinum, har skiparin var Hans Rose. Hann var ikki hvør sum helst. Hann var ein tann mest kendi og heiðraði týski kavbátaskiparin, sum eisini var kendur fyri sítt dirvi. Hann vitjaði herbátastøðina í New­ port í USA við sínum kavbáti. Her komu flotayvirmenn á vitj­an saman við teirra konum. Tá ið hann fór út aftur, søkti hann fleiri amerikonsk skip! Ikki var vinalagið størri enn tað. Hans Rose varð eisini kend­ ur fyri hansara atlit til mann­ ing­arnar á teimum skipum hann søkti. Um tað var møgu­ ligt, gav hann sjófólkunum møgu­leika at fara í bátarnar við vatni og provianti. Hetta vóru eisini tær royndir, sum før­oy­ingar høvdu. Manningin á Aquila mátti nú bjarga sær sum frægast á opnum havi. Hetta var 14. mars 1917, so tað var framvegis rætti­ liga kalt. Hetta merktu menn­ in­ir eisini. Aquila varð bygt í 1876, og bjargingarbátarnir vóru eins gamlir. Viðlíkahaldið hevði eisini verið so sum so. Tað var skjótt, at bátarnir fóru at leka. Tveir mans máttu tí set­ast at oysa. Verri var, at stavn­arnir eisini brotnaðu, og tí komu menninir at sita í ískøld­um sjógvi til knøini. Tím­arnir gingu, og tað gjørdist myrkt. Tá ið tað var blivið ljóst dagin eftir, fingu teir eyga á roykskýggj langt burtur. Tá ið tey nærkaðust vísti hetta seg at vera tvey bretsk herskip. Tey tóku so menninar upp, og teir vóru førdir til Orkn­ oyggj­arnar. Har sluppu teir tó ikki á land. Men teir vóru kortini væl slopn­ir. Allir komu frá hend­ ing­ini á lívi. Bara ein maður varð eitt sindur meiddur. Tað eydnaðist Poul Carl at sleppa burtur úr Kirkwall til Liver­pool. Nú hevði hann fingið nóg mikið av krígs­sigl­ ing. Tað eydnaðist honum at sleppa við einum skipi til Trónd­heim í Noregi. Á skúla Hann fór víðari til Svendborg at lesa til stýrimann á naviga­ tións­skúlanum har. Hóast Poul Carl var bæði næmur og skila­góður, so hevði hetta sína av­bjóð­ing, tí skrivligu upp­gáv­ ur­nar skuldu skrivast á donsk­ um, sum ikki var hansara móð­ ur­mál. Men prógvið fekk hann, og so var hann í 1918 aftur klár­ ur at fara út at sigla sum stýri­ mað­ur, nú við pappírum. Ætl­ an­in var eisini at taka skips­føraprógv, men ráðini vóru ikki til tess. Nú blivu hann og Olga trúlovað. Tey høvdu kanska fjasast, meðan hann gekk á sjómansskúlanum, og hon arbeiddi har. Men tað bar ikki til at arbeiða á skúl­an­ um og koma saman við einum næm­ingi. So hon fór at arbeiða á KFUM. Tað skuldi jú vera skil í! Fyrsta jólatræ á Eiði Meðan Olga og Poul Carl vóru trúlovaði,fóru tey í 1919 til Før­ oya at halda jól. Í Keyp­manna­ havn keyptu tey sær eitt jóla­ træ. Á ferðini til Føroya sótu tey og kliptu jólapynt til træið. Tey skuldu búgva í hans­ara barndómsheimi, Pálls­hús, og har hevði ikki fyrr verið eitt jólatræ. Jólatrø vóru kanska van­lig í Havn men ikki á bygd. Tá ið tey komu heim bleiv træið pyntað og ljós vórðu sett á tað. Knappliga sóu tey, at flestu bygdafólkini stóðu utt­ an­fyri vindeygað og eyg­leiddu hetta sjáldsama fyri­brigdið. Drama umborð á seglskonnart Tá ið Poul Carl hevði tikið prógv sum stýrimaður fekk hann hýru á eini “top­segls­ skonn­art”, Noah, heima­hoyr­ andi í Marstal. Noah var ikki serliga stór, og manningin var bara fimm mans. Hóast tað sigldu teir víða um, sum til New Found­ land, Ísland, Føroyar og Miðal­ havs­londini við klippfiski. Fisk­urin var uppskipaður í Spania, og salt úr Ibiza var last­in heim aftur. Á eini ferð á Atlants­havinum í 1918 var tætt við, at skonnartin gekk burtur í ein­um illveðri, har seglini skrædn­aðu, og har Poul Carl varð kroystur millum rattið og stýrhúsið. Hann fekk slíkt mein, at hann spýtti blóð. Hann mátti liggja fleiri dag­ Poul Carl helt áfram at sigla, men tá ið hann kom heim, og dóttirin ræddist fremmanda mannin, legðist hann upp á land SØKTIR ENN EINA FERÐ AV KAVBÁTI Poul Carl á Eiði: Rattið brotnaði, og teir máttu fáa neyðrætt So fór Poul Carl við Noah Poul Carl fór við Aquila. Aftur var skip hansara niðurskotið av týskum kavbáti.