hósdagur 15. november 2018síða 14

FRÍGGJADAGUR 16. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 133 14 Kvinnur í politikki TEMA: Kvinnur í politikki EIRIKUR LINDENSKOV U m vit so tók allar kvinn­ur 25 kvinn­ur­ nar, sum eru valdar á ting seinastu 40 árini og allar hinar, sum hava havt fast sæti á tingi seinastu sløku 44 árini, so høvdu tær ikki verið nóg nógvar at fylt tingsalin. Tí tær eru bara 31 í tali, og á Løg­ tingið eru 33 tingsessir. Hóast kvinnur hava havt val­ rætt og kunna stillað upp til løg­ tings­val í 100 ár, so tók tað 60 ár hjá føroyingum at venja seg so væl við tankan um, at kvinnur vórðu valdar í Løgtingið. Tað hendi á løg­tings­ valinum 7. november í 1978, tá Jona Henriksen úr Javn­að­ar­ flokkinum og Karin Kjølbro úr Tjóðveldisflokkinum vórðu valdar á ting í Suðurstreymoyar val­dømi. Men Jona Henriksen hevði sitið á tingi valskeiðið framman­ undan. Hon stillaði upp til løg­ tings­valið í 1974 og fekk næst­ flestar atkvøður á listanum hjá Javn­aðarflokkinum í Suður­ streym­oy. Jákup Lindenskov varð afturvaldur, men tá hann helt fram í landsstýrinum, tók Jona Henriksen sæti fyri hann í løgtinginum frá 20. mars í 1975 til løgtingsvalið í 1978. Fyrsta kvinna, sum hevur møtt á tingi var Malla Samuelsen úr Sjálvstýrisflokkinum, sum kom inn nakrar dagar í 1964 sum eykafólk fyri Marius Jo­ hannesen. Men tað er altso ikki fyrr enn í 1975, at ein kvinna, Jona Henriksen, hevur fast sæti í ting­salinum. Í 1978 varð løgtingsvallógin broytt soleiðis, at talið av val­ dømis­valdum tingfólkum verður økt úr 20 upp í 27. Talið á eykamandatum verður sam­ stundis lækkað úr 10 niður í 5. Eftir hetta varð talið av løg­tings­ fólkum altíð 32. Fram­man­undan var talið skift­andi. Tá lógin um eitt val­dømi kom í gildi í 2008, varð ting­fólka­talið hækkað til 33. Broytingin í 1978 førdi við sær, at 8 valdømisvald fólk skuldi veljast í Suðurstreymoy. Og júst í Suðurstreymoy var møguleikin størstur at fáa kvinnur valdar, tí hetta var fólkaríkasta valdømi. Og soleiðis var longu í 1978, tá Jona Hendriksen varð vald sum nummar tvey hjá Javn­aðar­ flokkinum og Karin Kjøl­bro sum nummar tvey hjá Tjóð­veldis­ flokkinum. Í 1980 røkk Jona Henriksen ikki øðrum plássi, tí tá varð hon yvir­hálað av Jóannes Dalsgaard. Jona Henriksen gjørdist numm­ ar trý á listanum, og møtti av og á sum varafólk. Karin Kjølbro var einsamøll kvinna á tingi frá 1984 til 1988. Á løgtingsvalinum í 1988 verður Karin Kjølbro aftur­ vald. Hesaferð hevur Tjóð­ veldis­flokkurin tvær kvinnur í fremstu røð, tí á fyrsta plássið verður Jóngerð Purkhús vald. Og tá verður eisini Marita Peter­ sen úr Javnaðarflokkinum vald. Tí eru tríggjar kvinnur í løg­tingi­ HAVA BARA VALT 25 KVINNUR Á TING Hóast valrætt í 102 ár, so hava føroyingar tilsamans bara valt 25 kvinnur á ting. Og bara 14 kvinnur hava sitið í landsstýrinum. 6 kvinnur hava havt sæti á tingi sum eykafólk fyri landsstýrisfólk Fyrsta kvinna, sum hevur møtt á tingi var Malla Samuel­ sen úr Sjálv­stýris­ flokki­num, sum kom inn nakrar dag­ar í 1964 sum eykafólk fyri Marius Johannesen