týsdagur 20. november 2018síða 17

MIKUDAGUR 21. NOVEMBER 2018 · NR. 135 Sosialurin 17 BLACK FRIDAY Black Friday er heimsins størsti innkeypsdagur, sum vit síggja meira til í Føroyum fyri hvørt ár. Men hví hava vit Black Friday? A merikanska fyri­ brigdið “Black Fri­ day” hevur spaku­ liga sníkt seg inn í huga­heimin hjá føroy­ ing­um seinastu trý árini. Tað sæst longu nú á øll­ um lýsingunum, har handl­ar royna at lokka før­oy­ingar við nið­ur­sett­ um prís­um á ávís­ar vør­ur. Black Fri­ day er eitt inn­ flutt fyri­brigdi frá USA, har hesin dag­urin í fleiri ár hev­ur verið størsti inn­ keyps­dag­urin í land­inum. Black Fri­day er altíð dagin eftir stóru amerikansku há­ tíð­ina, Thanks­ giv­ing, sum altíð er fjóðra hósdag í nov­ember. Í 24 tímar seta handlarnir prísirnar á nógvum vørum nið­ur í botn, og so kann mann bara fyri­ stilla sær manna­múgv­ur­ n­ar og tær longu køirnar í handlunum. Hend­an fríggja­ dagin verður jóla­innkeypið av álvara skotið í gongd við tilboðum, parad­um, jóla­ monn­um o.ø. Black Friday byrjaði í 60’un­um, tá fleiri handl­ar byrjaðu at broyta upp­lat­ing­ artíðirnar fyri at hava longri opið um kvøldarnar við bí­ lig­um vørum. Í 1980’unum gjørd­ist hetta siðvenja, og fleiri byrjaðu at síggja hesa nýggju sið­ venj­una sum ein óal­ menn­an halgidag, har mann hugnar sær við vinum og familju og fer út at keypa. Á føroyskum verður navnið “Black Friday” umsett til “Svarti Fríggjadagur”. Tað sigst, at navnið súmboliserar, at tey nógvu tilboðini á hes­um degi gera gøturnar svart­ar av fólki og bilum. Ein onnur frágreiðing uppá navnið er, at roknskapurin hjá handlunum fer frá minus til plus - soleiðis at reyðu tøl­ ini á botnlinjuni blíva svørt. Komið fyri at vera Er tað nakað, sum kann fáa fólk upp úr sofunum ella song­ini, so eru tað útsøla og góð tilboð. Danska fyri­ brigdið “shop-amok” lýsir nokk væl tendensin hjá am­ erik­anarum hendan dag­in. Mann hevur ofta sæð video­ brot av fólki, sum eru farin til hendurs um eina vøru í skund­mikla Black Friday rokin­um – so at fólk hava lyndi til at gerast ágrýtin og ør hendan dagin er eingin loyna. Hóast kundarnir hesu megin Atlantsryggin kanska ikki eru eins stórir “shop­ aholikarar”, sum amerik­an­ ar­ar eru á hesum degi, so eru fleiri byrjað at taka stóra innkeypsdagin til sín, og fyribrigdið er av ál­vara við at finna fótafesti um hesar leiðir. Elrisin, størsti elektr­ onikk­handil í Før­oy­um, var millum fyrstu handlarnar, sum byrjaðu at hava Black Friday í Føroyum. Á Black Fri­day í 2016 slóð handilin met, tí ongantíð fyrr høvdu so nógv verið í handlinum. Smyril Line hevur eisini havt Black Friday sertilboð sein­ astu fáu árini, og vit hava sæð, at fleiri handlar byrja at gera vart við seg á Black Fri­day. Black Friday er ikki ein­ asta amerikanska siðvenjan, vit hava innflutt til Føroya. Her kunnu vit eisini nevna Halloween og Valentine’s Day, sum eisini vinna meira fram fyri hvørt ár í Føroyum. Black Fri­ day er allarhelst komið fyri at vera. Í hes­um talgildu tíðum, har int­er­ netið og snildfonin knýta heimin alsamt meira saman, er mann minni tengdur at staði. Tey, ið ikki kunnu ella tíma út á Black Fri­day, kunnu feiðra Black Fri­day á internetinum. Net­markn­að­ ur­in er nevniliga á tremur við svørtum tilboð­um hend­ an dagin, og her kann mann shoppa frá øllum heim­inum. Tí kann mann siga, at øll hava møguleika at halda Black Friday, óansæð hvar mann er staddur. Tal­gilda menn­ing­ in hevur o n k ­u r s ­ vegna flutt hetta am­ er­ik­anska fyri­brigdið, so­leiðis at tað nú er eitt aljtóða fyri­brigdi. Hetta sjálv­ sagt í sam­ starvi við handl­arnar hesu megin Atl­ants­ryggin. Í Dan­mark tók dag­urin veru­liga dik á seg í 2015, tá hann tók metið sum størsti sølu­dag­ ur­in í danskari søgu. Um Black Friday er dag­ urin hjá kundunum ella dag­urin hjá handlunum er ein heilt annar spurningur. Dag­urin er í øllum førum ein máti hjá handlunum at fáa gongd á jólasøluna í góðari tíð, har summir kundar kunnu vera hepnir og hála nakr­ar jólagávur í hús í góð­ ari tíð fyri at umganga jóla­ gávu­strongdina ein mánað. Um tilboðini eru so góð, ella um tey nógvu tilboðini selja hvønn annan, er so eisini ein annar spurningur, mann kann seta sær sjálvum á Black Friday. Stóri søludagurin vinnur fram: HVAT ER BLACK FRIDAY?