týsdagur 27. november 2018síða 16

Mikudagur 28. november 2018 · Nr. 138 16 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Í 1885 varð ein roynd gjørd at planta eina viðarlund í Gundadali, men hon miseydnaðist. Í 1902 kom ferð aftur á málið, tí Jóannes Patursson, fólkatingsmaður, sendi boð eftir Det Danske Hedeselskab at kanna møguleikarnar fyri at planta viðarlundir í Føroyum. Tá Hedeselskapið legði sína ætlan fram, bóru Jóannes Patursson, Djóni í Geil og aðrir ætlanina ígjøgnum tingið. Frá 1904 gjørdist viðarlundin í Gundadali veruleiki Uni Arge Mong vóru málini, sum fólk virkaðu fyri at fremja í Før­oy­ um um aldarmótið 1900. Fiski­ vinn­an tók dik á seg, og fram­ gongd var í búskapinum. Tjóð- ­skap­ar­rørslan hevði blást í lúð­ur á jólafundinum í 1888, og Før­ingafelag var stovnað árið eftir. Í 1901 varð Jóannes Pat­ urs­son valdur til fólkatings­ mann, og tvey ár seinni varð Føroya Framburðsfelag stovnað at fremja hansara sjálv­stýris­ politikk. Í 1906 varð Sam­bands­ flokkurin so stovn­að­ur. Mangt og hvat er skrivað um hesi viðurskifti, men eitt mál hesi árini, sum ikki hevur fingið stórvegis umrøðu, er træ­plantingarmálið. Málið varð nevnt træplantn­ ingssagen á tingi og í bløð­un­ um, og tað snúði seg um, hvørt møguligt var at fáa trø at vaksa í stórum stíli kring oyggj­ arnar. Seyður hevði síðan land­ námið gjørt sítt til, at Føroyar vóru at kalla við­ar­leys­ar, og tann einasta skipaða plant­ ingin, ið sást um ald­ar­skiftið, vóru urtagarðarnir hjá keyp­ monnum og embætismonnum í Havn og nakrir heilt fáir urta­ garðar uttan fyri Havnina. Í 1879 helt amtmaðurin, Hann­es Finsen, at fólk í Havn brúktu ov nógva tíð uppá at skera torv og spurdi komm­un­ una, um hon var sinnað at planta eina viðarlund, so brenni kundi fáast til vega á tann hátt eisini. Kommunan játtaði og keypti eina trøð í Gundadali til enda­ málið. Hon varð síðan nevnd Plantasjutrøðin. Løgtingið kom upp í málið við peningi, og í 1885 varð gróðursett. Á odda at gróðurseta viðarlund­ina gekk tann ídni urtagarðsmaðurin og løgtingsmaðurin, Djóni í Geil. Men niðursetingin mis­ eydn­aðist, tí seyður slapp at bíta alt niður. Vildi klæða fjøllini Eftir hetta lá træplant­ing­ar­ málið stilt í fleiri ár, men í 1898 skrivaði Sverri Patursson eina grein í Fuglaframa, sum hann nevndi ”Klæð fjallið”. Í henni segði hann, at Føroyar vóru vakr­ar, men at í oyggjunum sakn­aðist tað, sum gjørdi eitt land tvífalt vakurt – her sakn­ að­ust trø. Hann mælti til, at plantað vórðu trø í fjøllum, so Før­oyar kundu gerast vakrari m.a. fyri at hugtaka ferðafólk. Á Føringatíðindum las Ras­ mus Effersøe greinina og var ikki hugtikin. Onki skuldu før­ oyingar fara at planta trø fyri at hugtaka útlendingar, helt hann. Blaðkjakið helt fram í tveir mánaðir, og tað endaði við, at Sverri Patursson gjørdi greitt, TÁ TRÆPLANTIN GJØRDIST TJÓÐAR Viðarlundin í Gundadali Jóannes Patursson, 1866-1946, sendi í 1902 boð eftir Det danske Hedeselskab og bað felagið kanna møguleikarnar fyri at gróðurseta viðarlundir í Føroyum Mynd: Sunva Eysturoy