hósdagur 29. november 2018síða 6

FRÍGGJADAGUR 30. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 139 6 VERKFALL PÆTUR HJALMAR EVENSSON PATURE@SOSIALURIN.FO M ánadagin 26. nov­ emb­er skrivaðu Ljós­ møðrafelag Før­oya og Fíggj­ar­mála­ ráðið undir avtalu, sum førdi við sær, at drúgva verkfallið hjá ljósmøðrunum fekk sín enda. Ljós­møðurnar fóru í verkfall 8. nov­ember við tí fyri eyga at fáa eina løn, sum samsvaraði við stóru ábyrgdina, tær hava. Úrs­ litið bleiv ein 3 ára lønarsáttmáli, har endalønin hjá ljósmøðrunum hækkar fyri hvørt ár, umframt aðrar tillagingar. Seinastu dagarnar av verk­fall­ inum tóku ljósmøðurnar øll und­ antøk aftur, og sambært ser­ kønum á økinum setti hetta lív og heilsu í vanda hjá barnakonum á føðideildini. Tað fekk Land­ sjúkra­húsið at seta seg í samband við eina danska vikarstovu, og stutt aftaná komu tríggjar ljós­ møð­ur til Føroya fyri at fáa tam­ ar­hald á rokaligu støðuni í føði­ deildini. Sosialurin fingið orðið á eina av hesum ljósmøðrunum, sum greið­ir frá sínari uppliving av støð­uni, og hví hon valdi at koma til Føroya at arbeiða undir verk­ fallinum. Hon ynskir at vera dul­ nevnd í hesari samrøðuni. Kaotiskt í føðideildini Danska ljósmóðirin arbeiðir sum sjálvstøðug vikarljósmóðir, tí hon heldur, at umstøðurnar hjá ljósmøðrum í Danmark ikki eru nøktandi. Arbeiðið í Føroyum var fyri hana eitt heilt vanligt vikararbeiði, sum hon takkaði ja til, tá hon fekk møguleikan frá sínari vikarstovu. Men hon visti ikki, hvat bíðaði henni í Føroyum, tá hon tók av tilboðnum. - Alt gekk so skjótt, og knappliga skuldi eg avstað til Føroya. So eg náddi ikki at seta meg so væl inn í tingini. Men eg hevði ongantíð væntað, at støðan var so ring, sum hon var, tá eg kom. Eg visti væl, at har var verkfall, men eg visti ikki, at tað var hatta, eg kom upp til, sigur hon, og leggur aftrat, at tað visti vik­arstovan heldur ikki. Hon kom til arbeiðis um kvøldið, og hon minnist aftur á ruðu­leikan á føðideildini. - Tað var ein hart rakt føði­ deild, eg kom inn í. Har var totalt kaos, og tað var bara forferdiligt at vera har, sigur ljósmóðirin, sum ikki vil fara í smálutir um ruðu­leikarnar. - Eg føldi stóra ábyrgd Tá Ljósmøðrafelagið tók øll undantøk aftur, var tað ikki ætlanin hjá teimum, at ljósmøður uttanífrá skuldu blanda seg uppí verkfallið. Men danska ljós­móð­ ir­in valdi at gera tað kortini, tí hon sum ljósmóðir føldi eina á­vísa ábyrgd. - Eg havi ikki valt at arbeitt á føðistovuni í Føroyum, tí eg eri ímóti verkfallinum. Men tí eg meini, at barnakonur og ný­føð­ ing­ar undir ongum umstøðum eiga at kunna verða tikin sum gíðsl­ar í einum politiskum ella øk­on­omiskum stríði, sigur hon. Danska vikarljósmóðirin á­sannar, at hon var í einari tví­ støðu. - Tað var ein stór tvístøða, tí eg føldi jú eina stóra ábyrgd. Men eg føli bara ikki, mann kann svíkja kvinnur og sleppa teimum uppá fjall soleiðis. Tað er jú forferdiligt og farligt fyri tær, sigur hon. Avleiðingin kundi verið eitt lív Ann Danielsen, serlækni í kvinnu­sjúkum, staðfesti stutt áðr­enn semjuna, at støðan á føði­ deild­ini var so álvarslig, at tað stóð millum lív og deyð. Hesum tek­ur dulnevnda ljósmóðirin und­ ­ir við, og vísir á, at tað í verk­falls­ døgunum veruliga hevur verið brúk fyri henni og hinum báð­um vikarljósmøðrunum. - Vit hava forðað fyri alvor­lig­ um og lívshættisligum støðum á einari føðideild, sum hevur verið undir sera stórum trýsti, sigur hon. Hon er ikki í iva um, hvør ring­ asta avleiðingin av einum fram­ haldandi verkfalli hevði verið. - Tað ringasta, sum kundi hent, er, um eitt barn ella ein mamma hevði doyð. Tað er tað ulti­mat­iva. Tað er jú ein risikofull støða at føða eitt barn, tí tað snýr seg jú um lív. Har má vera onkur til staðar, og tá mann sum ljós­ móð­ir stendur framman fyri ein­ ari føðandi kvinnu, so kann mann ikki bara fara avstað aftur, sigur hon. Má vera ein tilbúgving Hon heldur, at tað eigur av verða lóggivið soleiðis, at hendan søgan ikki fer at endurtaka seg. Her meinar hon, at ein neyðtilbúgving skal vera til staðar, sum ger, at onkur altíð er tøk/ur til at taka sær av akuttu støðunum, sjálvt um tað er verkfall. - Har eigur til ein og hvørja tíð at vera ein neyðtilbúgving, sum kann traðka til og taka sær av teimum mest neyðugu ljós­møðra­ uppgávunum, soleiðis at ljós­ møður í verkfalli hava ein møgu­ leika at blíva hoyrdar, utt­an tað fær vanlukkuligar av­leið­ingar, sig­ur hon. - Eg haldi, ljósmøður skulu hava loyvi til at fara í verkfall, men tað kann ikki passa, at tað skal vera uppá bekostning av menn­iskjum uppá handan mát­ an. Ein føðistova er jú ikki bara ein fabrikk, har okkurt materielt verð­ur oyðilagt – hatta eru jú menn­iskjur, tað snýr seg um, sig­ ur danska ljósmóðirin. - EG HEVÐI ONGANT VÆNTAÐ AT STØÐA VAR SO RING - Tað var ein hart rakt føðideild, eg kom inn í. Har var totalt kaos, og tað var forferdiligt at vera har, sigur ein donsk ljósmóðir, sum kom til arbeiðis á føðideildini í Landsjúkrahúsinum, tá Ljósmøðrafelagið í síðstu viku tók øll undantøk í verkfallinum aftur Danska ljósmóðirin undir trýsti: