hósdagur 29. november 2018síða 11

FRÍGGJADAGUR 30. NOVEMBER 2018 SOSIALURIN 139 11 og vera við til at rudda, rudd­ingardagurin er um heysti og høvdu vit hann fyri fyrstu ferð í ár. Gjøgnum restina av árinum royna vit bara at verða virkin, so­leiðis at vit skapa áhuga og kunna upplýsa fólk um Rudda Føroyar, sigur Elin Lindenskov. Hon vísir á, at vit hoyra nógv um plast dálking, hvussu tað hevur keðilig árin fyri um­ hvørvið hjá okkum, á sjógvin og fiski­vinnuna. Helst hevur nógv verið tosað um mikroplast og hvussu vit ávirkast av tí sum menniskju, serliga tá talan er um mat. - Tað er ótrúliga umráðandi at før­oyingar verða meira upplýstir um hetta, helst nú tá talan er so nógv um plastikk dálking, hetta gongur hart út yvir okkum sum eina tjóð har høvuðsinntøkan er í fiskivinnuni, sigur Elin Linden­ skov. Okkara ætlan er at gera meira fyri at upplýsa fólk um hetta, sum er í ferð við at gerast ein trupulleiki. Vit vilja leggja dent á, hvussu plast endar á sjónum, hvat hendur tá sjóg­v­ urin verður dálkaður, og hvussu vit enda við at fáa tað í okkum. Vit sakna eitt kjak um eina loysn til hetta, greiðir Elin Lindenskov frá. SOLVA@SOSIALURIN.FO SÓLVÁ LINDENSKOV RÓADÓTTIR Y virnýtsla av klæðum er eitt øki, sum føroyingar eru ov lítið tilvitaðir um. Tað heldur Elin Lindenskov, sum hevur drúgvar royndir á hesum økinum - bæði hjá Tórshavnar Kommunu og nú hjá Dugna. - Eg havi fyri stuttum gjørt eina kanning um klæðir, sum fara inn til hjálparfelagsskapir og klæðir, sum verða send út til Rumenien og aðrastaðni fyri at hjálpa fólki, ið hava tørv. Hetta vísti eina stóra yvirnýtslu Hetta tí, at tað eru sera nógv klæðir, sum verða latin til hjálparfelagsskapir og líknandi. Og tað eru at kalla nýggj klæðir, sigur Elin Lindenskov. Og aftur tá ið umræður yvirnýtslu av klæðum, er plast ein stórur trupulleiki. - Tað er yvirframleiðsla av klæðum í dag, og langt tey flestu klæðini eru framleidd úr plastikki, so tá hesi klæðini verða vaskaði kemur meira mikro­plast út í havið. Hetta ávirkar okkum á tann hátt, at vit fáa mikroplasti í okkum gjøgnum mat, so sum fisk og annað. Til­ vitanin um kvalitetin av klæðum manglar hjá okkum, tað er neyðugt at vit vita hvørjir aðrir valmøguleikar eru heldur enn at vit bara keypa og vraka, soleiðis sum tey flestu av okkum gera nú, sigur Elin Lindenskov. Tilvitanin er ov lítil tí at klæðini selj­ast orsaka av merki­num sum stendur í teim­um og ikki orsaka av til­ farinum, tað er framleitt úr. - So er tað tá man byrjar at endurvinna burturúr klæðunum, og sigur at tað er burðardygt, tí tað er endurnýtsla. Men í veruleikanum er tað ikki tað, jú framleiðslan er burðardygg, men klæðini eru framvegis framleidd úr plast og sama keðiliga materialinum sum dálkar náttúruna hjá okkum, greiðir Elin Lindenskov frá. Black Friday og endurnýtsla Black Friday var í síðstu viku, og til hetta sigur Elin Lindenskov, at tað bert eggjar til enn meira yvirnýtslu og brákeyp, sum elvir til óneyðugt burturkast. - Vit vilja ikki hava peikifingur eftir nøkrum, men vit hava tosað um møguliga at hava onkran annan valmøguleika til Black Friday, til dømis hetta tey kallað Green Friday, sigur Elin Lindenskov. Green Friday gjørdist virkið í Danmark í ár, eitt nú høvdu nakrir handlar ikki opið, men valdu heldur at fara út at rudda meðan tað var Black Friday. Júst sovornar dagar er tað upplagt at fara út og finna møguleikar til okkurt annað sum ikki elvir til yvirnýtslu og vøkstur av burturkasti, sigur Elin Lindenskov. - Vit í Rudda Føroyar hava ætlanir um at hava ruddingar dag hvørt ár, í ár var sjálvandi fyrstu fer, og ætlanin er at skapa meira upplýsing um átaki til næsta ár, sigur Elin Lindenskov. Endamáli hjá okkum er at skapa ein ruskleysan heim, hetta sum tey kallað Zero Waste, vit vilja fegin broyta hugburðin hjá fólki. Vit hava eina Facebook síðu har vit upplýsa fólk við tilfarði og ymiskum uppskotum. Tað er nógv at arbeiða fram ímóti, vit hava nógvar ætlanir og vit møtast javnan at tosa um hvat vit kunna gera, so hetta er ein spennandi framtíð fyri framman, sigur Elin Lindenskov. SOLVA@SOSIALURIN.FO - Vit hava yvir­ nýtslu av klæðum - Tað, sum eg síggji sum ein stóran trupulleika nú, er klæðnanýtslan. Tað haldi eg er ein minst líka stórur trupulleiki her, sum nakra aðrastaðni í heiminum. Kanska klæðnanýtslan enntá er ein størri trupulleiki her, sigur Elin Lindenskov Elin Lindenskov Hárlastikk gjørt úr tjaldi frá G! festival 2016 Endurnýtsly toyblæður Vaskiklútar úr endurnýtslutoyðið