týsdagur 18. desember 2018síða 6

Mikudagur 19. desember 2018 · Nr. 147 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 KJAK Hvussu stórar eru Føroyar - nú ?? Arnstein Niclasen Sum børn lærdu vit, at víddin á Danmark var 43.000 km², Ísland 103.000 km², Svøríki var 450.000 km², meðan Grønland, sum vit plaga at bera okkum saman við, er - ja, come on - heilar 2.200.000 km² til víddar! Í meðan vit – søtt og sorgblítt - syngja um okkara: Prúða land mítt! Tær sum havið kvøðu ber – um hesar køldu klettarnar, ið einans eru neyð­ars: 1.399 km² í vídd sam­ bært almenn víddartøl(!). Í 1791- 94 teknaðu og mátaðu Chr. Ludv. von Born, komm­ and­antur, og sonurin Bernhard upp kring landið og teknaðu fittar siðsøguligar fólkalívs­ myndir. Í 1895-99 mátaði danska her­ leiðslan (generalstaburin) máli­borðskortini (í máti 1: 20.000) yvir allar Føroyar, og teir komu tá til henda løgna “Irma-prísin”: (nú brúkt av FK, SMS ella IDÈ,) sum til víddar taldi bara teprar: 1.399 km²! Øll hini londini vera við sóma - og prúð við - í bókum talsett við stórum rundum tøl­ um. Ja, men, fylti ikki Mikkjal Helmsdal og Landsverkfrøð­ ings­stovnurin, ið tá var ein evna­ligur útinnandi, ráð­gev­ andi og eftirlits stovnur, ein heil­an hóp av havnarøkjum, báta­havnum o.a.m., sum í vatn­røttum høpi áttu at sæst so miriliga aftur? (Talan jú um vatnrætta vídd, horisontal- projektión, við sjóvarmálan.) Um generalstabs-garparnir vóru líka fermir í geo­metr­isk­ um kynstri, sum teir royndust okkum málfrøðiliga, er helst ikki kannað til fulnar enn, tað vit vita um. Táið tílíkir orða­ lagsligir dýrgripir sum: Mygge­ næs (Mykines), Andefjørd (Dun­aldur dunna?) og Lamme­ æg (Eggin í Lamba) (sparl, kanska?) sóu dagsins ljós. Men aftur til hetta famøsa talið: 1.399 km². Er hetta hósk­ andi í dagsins dýra meldri – nú ið okkara høga ting í jólahýri tekur so “stórar beslutningar”? Vit er jú ein serstøk tjóð (Pól F.). Og okkara innari markn­ aður er í mennandi mæti. Pál Joensen (og Jon Hestoy, kom í Guinness, ikki at for­ gloyma) kappast millum heims­ins bestu á tí olympiska blot­anum. Tobbi talar toru­ raddað yvir hav av røðini á Lítla Dímun. Carl Johan’skur orða­floymur (uhm-rímur-etc.) geisl­ar úr EU-metropolinum: Brüss­el. Jonhard díkir á litter­ era lokomotivið í Vestmanna. Og Todi var í fleiri ár - við sín­ um vinstra yndisfóti - fremst­ ur í FCK við sínum 67 málum. Og fólkið ressast nú kring landið til eina komandi fram­ tíð. Við vinnuligari óvissu og løg­tingsvali fyri framman. Millum óskiljandi skalda­av­ rik og prísir, soltnar talur og ó­inspirerandi klummur - með­ an tó tann so unniligi “yndisligi sangari Ísraels” Ingálvur av Reyni fevnir fløvandi um fólk og landið alt við síni silvur­ rødd. Og tað er gott. Aldri hava vit um lond gjørt so nógv um okkum á altjóða støði sum nú – teir politisku landshøvdingarnir flúgva í tørvi um tann ganska heim - og har taka hesir “stórar be­ slutn­ingar” við heimsins mongu veldi. So vit eru als ikki so “for nothing” - gott 50.000 - vænar vesta­linnur og leikalindir og gløgg­ir garpar á gosi. Jú, ikki so dårligt, ha? So, skulu vit tí ikki bara - nú til jóla og uttan meiri háva í sjálvgóðum gávuhýri - runda henda eina tepra ferkilo­met­ ur­in upp til tað - heldur mætari talið: 1.400 km² - ella kanska meir?! Góðar raðfestingar í Eysturoynni Djóni Nolsøe Joensen, løgtingslimur fyri Javnaðarflokkin Við fíggjarlógini fyri 2019 er ætlanin at hækka játtanina til fleiri vegir, stovnar og feløg í Eysturoynni. Serliga fegnist eg um hægri játtan til Rásina í Saltangará, sum er eitt framúr gott tilboð til okkara ungu, og um neyðuga innkomuvegin til Runavíkar. Hægri raðfestingar til børn og ung Nú fíggjarnevndin hevur lagt fram álitið fyri fíggjarlógina 2019, eru tað fleiri raðfestingar, sum eg eri serstakliga fegin um. Fyrst og fremst fegnist eg um, at tað er eydnast at fáa eina hægri játtan til Rásina í Saltangará. Rásin er eitt heildartilboð til ung við menningartarni, ið eru liðug við fólkaskúlan, og eru vit í Javnaðarflokkinum samd um, at talan er um eitt gott tilboð, sum vit ynskja at varð­ veita og menna. Týsdagin í vik­uni var eg so heppin at fáa næmingarnar á Rásini á vitjan í løgtinginum, og eg havi eisini fleiri ferðir verið og vitjað tey í Saltangará. Tað er altíð ein fragd at møta hesum lívsglaðu menniskjum, og síggja hvussu tey fáa læring til lívið við dugnaligum starvsfólkum rund­an um seg. Men tørvur er á at betra um undirvísing­ar­ um­støðurnar, og at víðka til­ boðið, so enn fleiri kunnu fáa gleði av Rásini. Tí fegnist eg um, at meirilutin fegin vil rað­ festa, at ferð verður sett á ar­ beiðið, so at fyrireikingar kunnu verða gjørdar at fremja ta verkætlan, sum leiðslan á stovn­inum hevur arbeitt við. Umframt Rásina eru tað eisini aðrir felagsskapir, sum hava fingið hægri játtan. Her kann eg til dømis nevna KRIS á Toftum, Skótarørsluna á Sela­trað, Frælsi á Eiði og Beran, sum øll hvør sær gera eitt stórt arbeiði fyri okkara týdn­ingarmesta tilfeingi - børn­ini og tey ungu. Eisini Blá­ kross­heimið á Nesi er raðfest í fíggj­arlógini. Betri vegir og tunlar Ofta verður tosað niður á rað­ fest­ingar í asfalt og betong. Men vit mugu ásanna, at skulu vit trívast á einum plássi, er tað neyðugt við tryggari ferðslu. Í nógv ár hevur tørvur verið á at breiðka Sela­trað­ar­ vegin, og við eini játtan á 2 mió. til hetta endamálið, verður sjøtil nú settur á arbeiðið. 3 mió. verða settar av til við­líka­ hald av tunlum og brúm, og aðrar 2 mió verða settar av til at fyrireika tunnil úr Gøtudali til Skálabotn. Nú tað í 2020 verður koyrandi millum Runa­ vík og Tórshavn er tørvur á betri vegakervi, millum annað at leiða ferðsluna úr økinum norð­anfyri Gøtueiði um Skála­ botn og eftir vestara armi á Skálafjørðinum til Eystur­oyar­ tunn­ilin. Harumframt verða 4 mió raðfestar til innkomuvegin í Runavík. Eitt arbeiði, sum má gerast, og sum nú verður veru­ leiki. Við nýggja undirsjóvartunl­ inum verður Eysturoyggin enn tættari høvuðsstaðnum. Longu nú síggja vit, at hetta hev­ur sett ferð á menningina í oynni, og tað er eingin ivi um, at henda gongdin heldur fram. Tí er tað umráðandi, at vit hugsa langt og at vit hugsa bygd­irnar og býirnar í Eyst­ur­ oynni inn í framtíðar miðstað­ ar­økið. Eg gleðist um tær góðu rað­ festingarnar, sum við hesi fíggjarlógini fullu til Eystur­ oynna, og eg fari framhaldandi at arbeiða fyri, at virksemið í Eysturoynni verður raðfest. Og fólkið ressast nú kring landið til eina komandi fram­tíð. Við vinnuligari óvissu og løg­tingsvali fyri framman Nú tað í 2020 verður koyrandi millum Runa­vík og Tórshavn er tørvur á betri vegakervi, millum annað at leiða ferðsluna úr økinum norð­ anfyri Gøtueiði um Skála­botn og eftir vestara armi á Skálafjørðinum til Eystur­oyar­ tunn­ilin