hósdagur 17. januar 2019síða 22

FRÍGGJADAGUR 18. JANUAR 2019 SOSIALURIN 7 22 Kynsforvirrað samfelag? Maria Jacobsen Í november varð eitt uppskot um kynskifti umrøtt í tinginum. Eg havi hugsað nógv um hetta síðani, tí betur var lítil áhugi hjá tingfólki um hetta óhugnaliga uppskot. Hvussu langt ætlar man at fara við at vinna frama á slíkum, sum fyri vanligum fólki er burtur úr vón og viti. Hetta ljóðar so lætt, skifta p-tal og skifta navn, so er alt í lagið, men eingin sigur, at ein verður nøgdur við at skifta kyn einaferð og um tað verður eitt ynski at skifta kyn fleiri ferðir, so fer tað helst at bera til um tað kemur so langt. Samstundis sum hetta orðaskifti var, hoyrdi eg tveir menn tosa á einari útvarpsstøð, um at tað var ein tanki, at børnini skuldu verða kynsleys inntil tey vóru fimm ára gomul, tá skulu tey sleppa at velja sjálvi hvat kyn tey vilja verða. Eg veit at tað hoyrist frá onkrum av okkara grannalondum, at man má ikki siga hann ella hon, men at nakar skal hugsa um at eitt barn skal verða eitt hvørkikyn í fleiri ár, er so langt úti at eg vil als ikki at siga alt sum eg kundi hugsa mær at sagt. Hvussu skuldi tað verið umsitið t.d.? Hvussu skulu børn so verða nevnd? Tey kunnu jú ikki eita eitt dreingjanavn ella eitt gentunavn, p-tal kunnu tey heldur ikki fáa, tí tað er jú kynsrelaterað, kanska skulu tey bara fáa eitt tal, so tá tey verða navngivin/ doypt fer presturin at siga:”So doypi eg teg nr. 246...” hetta talið mugu so børnini fáa á jakkarnar og blusurnar o.a. tá ið tey fara á dagstovn, so pedagogarnir skulu vita hvønn tey rópa á. Lat okkum ímynda okkum eina lítla, fitta gentu sum fyllir fimm. Foreldrini siga við hana:”Nú góða, nú ert tú fimm ár, so nú kanst tú velja sjálv um tú vilt verða drongur ella genta.” ”Eg vil verða drongur,” sigur gentan. ”Alt í lagið,” siga foreldrini ”so skalt tú eita Kristian!” Eitt ár aftaná kemur gentan aftur til foreldrini og sigur:”Eg tími ikki at verða drongur longur, nú vil eg verða ein genta!” Foreldrini eru jalig (tolsemi og rúmligheit skal jú til) so tey siga:”Alt í lagið, so skalt tú eita Sára!” Árini ganga, gentan fer í skúla (skiftir kyn onkuntíð á vegnum) men nú er hon liðug við miðnám og er farin at søkja sær eitt starv, stjórin situr og lesur CVið hjá henni, so sigur hann:”Eg síggi tú hevur skift kyn onkuntíð, Tú hevur itið Kristian, Sára, Janus og Malena,” ”Ja, men nú eiti eg Klávus” segði gentan. ”Alt í lagið,” sigur stjórin ”so skrivi eg Klávus Bjarnason.” ”Nei,nei,” segði gentan ”pápi eitur ikki Bjarni longur, hann eitur Katrina.......” Jú, forvirringurin kann gerðast stórur, og ringt hevði verið at hildið skil á føroyingum um tað bleiv soleiðis. Menniskjan er krúnan á skaparverki Guds, og eg trúgvi ikki at hann letur okkum skalta og valta við hansara skaparverkið sum okkum lystir. Nei, eg má geva Sálomon kongi rætt tá hann sigur:”Gud skapti mennuskjuni soleiðis sum tey eiga at vera, men tey finna uppá so mangt løgið! Eru í ferð við at venda avlopið til hall Helgi Abrahamsen ”Vit hava vent halli til avlop.” Tey orðini hava ofta rungað, tá sitandi landsstýri hevur tosað um fíggjarlógirnar, sum hava verið lagdar fram í hesum valskeiðinum. Men seinastu tíðina eru tey farin at siga, hvussu stórt avlopið hevur verið tilsamans í hesum valskeiðinum, og tað er ikki uttan grund. Avlopið er nevniliga minkað aftur við fleiri hundrað milliónum krónum, hóast tað ongantíð hava verið so nógv fólk á føroyska arbeiðsmarknaðinum sum nú, og inntøkurnar hjá landskassanum seta met. Stríddu okkum úr kreppuni Fyrstu árini eftir at fíggjarkreppan rakti stóran part av heiminum í 2008, var undirskotið hjá landskassanum stórt. Inntøkurnar sviku, og landsstýrið sum kom til í september 2008 mátti velja ímillum at smekka bremsurnar í við uppsøgnum og verri tænastum, ella at taka nøkur ár við undirskoti. Tann seinna loysnin varð vald, og tað haldi eg var skilagott. Men vit kundu sjálvsagt ikki hava undirskot í óavmarkaða tíð, og tí varð ein ætlan løgd um at minka undirskotið burtur aftur eftir nøkrum árum. Hetta eydnaðist somikið væl, at seinasta árið í farna valskeiðinum var undirskotið komið niður á 83 mió. krónur, hóast landsstýrið sum tók við í september hetta árið framskundaði onkrar útreiðslur. Gongdin vendi aftur í 2018 Góða gongdin helt fram inní hetta valskeiðið, og í 2017 var avlopið heilt uppi á 563 mió. krónum. Men so kom vend aftur í. Hóast tíðirnar framvegis eru sera góðar, og pengarnir streyma inn í landskassan, so sær út til at avlopið í 2018 fer at liggja niðanfyri 300 mió. krónur. Tað er aftaná at landskassin hevur fingið 642 mió. krónur í blokkstuðli og góðar 300 mió. krónur í forskatti av pensjónum (nakað sum sambært Kristinu Háfoss als ikki eigur at verða talt við í úrslitinum). Ella sagt við øðrum orðum: Uttan forskatting av pensjónum var einki avlop í 2018. So tá sagt verður, at sitandi landsstýri hevur vent undirskoti til avlop, so merkir tað ikki annað enn, at tey sótu við landsins leiðslu, tá uppgongdin, sum hevði vart í fleiri ár, fór uppum nullpunktið. Gongdin vendi frá afturgong til framgongd í 2010, og gongdin vendi aftur frá framgongd til afturgongd í 2018. KJAK Men vit kundu sjálvsagt ikki hava undirskot í óavmarkaða tíð, og tí varð ein ætlan løgd um at minka undirskotið burtur aftur eftir nøkrum árum. Árini ganga, gentan fer í skúla (skiftir kyn onkuntíð á vegnum) men nú er hon liðug við miðnám og er farin at søkja sær eitt starv, stjórin situr og lesur CVið hjá henni, so sigur hann:”Eg síggi tú hevur skift kyn onkuntíð, Tú hevur itið Kristian, Sára, Janus og Malena,” Dreymastarvið finnur tú á in.fo