hósdagur 24. januar 2019síða 17

FRÍGGJADAGUR 25. JANUAR 2019 SOSIALURIN 10 17 Komandi partur Í komandi parti verður greitt frá søgum um serligar fólkafundir úr blaðnum Neistin hjá ungmannafelagnum Merkið. ist­entur” og hevur vist verið á lands­krivstovuni frá fyrstu tíð. Hon bleiv kallað frk. Jacobsen. Síðan vóru tað Esther Bech, dótt­ir kenda vinnulívsmanni Christ­ian Holm Jacobsen, Tor­ bjørg Skovgaard, ættað av Tór­ garði, Elisa Bentsen, Maria Miné, Dorit Kærbech, ogHjørdis Thom­ sen, seinni gift Persson. Hetta var seinast undir sjálv­ stýrislandsstýrinum, at Ásla kom inn í myndina. Løgtingsval skuldi verða 8. november sama ár. Løgmaður var sum sagt Hákun Djurhuus, og landsstýrismenn vóru Erlendur Patursson, Karsten Hoydal og Niels Winther Poulsen. Í Tinganesi vóru tá eis­ini aðrar deildir sum líkning­ar­ráðið, mann­ tals­stova, fiski­rann­sókn­ar­stova, fiskivinnustova og komm­unala eftirlitið. Í húsi fyri seg vóru arrestin og skattadeildin. Ytst á Tinganesi arbeiddu lands­stýrisfólkini. Her vóru eis­ ini íbúðir, har landsstýrismenn búðu. Her búðu so skiftivís Kristian Djurhuus, Niels Winther Poulsen, Sámal Petersen og Petur Mohr Dam. Men tað var funnið útav, at hetta var ein óheppin skipan fyri báðar partar at hava lands­stýris­ fólk búgvandi so nær umsit­ing­ini. Tað bleiv eisini brúk fyri íbúð­un­ um til skrivstovur. Fjølbroyttar uppgávur Ein av fyrstu uppgávunum hjá Áslu var hvønn morgun at fara eftir posti á posthúsinum. Hetta var ein uppgáva hjá næm­ing­un­ um. Posturin varð opn­að­ur av Onnu Katrinu og latin stjóranum, seinni varð hann skrásettur í journ­alini og síðan býttur út til teirra, sum varaðu av málunum, sum posturin snúði seg um. Skrivstovuarbeiði var tá í tíð­ ini heilt øðrvísi enn nú. Skrivi­ maskinurnar vóru av tí gamla slagnum, har skrivast skuldi við ”handakraft”. Tá brøv vórðu skrivað, skuldi tað vera við gjøgn­ umslagi, har eitt kalk­er­pappír skuldi vera fyri hvørt kopi, og ofta skuldu vera fleiri kopi. Varð skrivað skeivt, skuldi eitt viskileður til at fjerna tað feil­ skrivaða. Hetta mátti eisini rætt­ ast í kopinum. Eitt framstig var so­kallaða einglablóðið, eitt slag av hvítari máling at smyrja á tað, sum var skrivað skeivt. Í 1970-árunum hendi ein koll­ velting. Hetta vóru skrivi­mask­ in­ur við rætt­ingarknøtti. Var ein bókstavur skrivaður skeivt, kundi hann strikast við at trýsta á ein knøtt, og so kundi rætti bók­stavurin skrivast. Hetta var so ­snilt, at ein illa kundi trúgva tí. Í fyrru helvt av áttatiárunum komu tær fyrstu teldurnar við teirri kollvelting, sum hesar merktu, tá slapst eisini undan at nýta kalkerpappír. Skuldi eitt kopi takast, skuldi tað gerast inn í einum myrkum rúmi. Tað kundi bara eitt kopi takast í senn, so hetta kundi vera sera drúgt, um tað var nógv sum skuldi kopierast. Í dag verður hetta gjørt automatiskt eftir eini lítl­ari løtu uttan mun til, um nógv ein­tøk skulu framleiðast. Var eisini løgtingsskrivstova Tá í tíðini virkaði lands­skriv­ stov­an eisini sum løgtings­skriv­ stova. Her vóru lógar­upp­skotini skrivað, eisini tey hjá andstøðuni. Øll upp­skot skuldi eisini margfaldast til allar løgtingslimir og nakað væl afturat, sum tørvur kundi vera á. Hetta er í dag løtuverk, men tað var tað ikki tá. Alt tilfarið skuldi skriv­ast á stensilar til duplikering. Varð skrivað skeivt, so varð eitt slag av reyðum blekki at nýta til at dekka tað, sum var skeivt. So kundi rætti bókstavurin skrivast. Seinni kom eitt framstig, og tað var stensilbrennarar. Skrivað varð á vanligum pappíri, sum so varð brent inn á ein stensil, men fram­vegis var tað tíðarkrevjandi. Í dag liggur alt inni á teldu. Við henni slapst eisini undan, at fólk komu út í Tinganes at biðja um tað ella tað lógaruppskotið. Tey kunnu sjálvi finna tað á heima­ síðuni hjá løgtinginum. Alt hetta hevur lætt nógv um arbeiðs­ gongd­irnar. Løgmaður skuldi vátta øll útgjøld Tá var skipanin eisini tann, at løgmaður skuldi undirskriva øll útreiðsluskjøl omanfyri eina ávísa upphædd, áðrenn tey vóru gold­in. So tað var eisini ein upp­ gáva at fara til løgmann at fáa hesa undirskrift. Men tað var ikki altíð, at hann var tøkur, so ofta mátti ein standa í bíðirøð fyri at sleppa inn til løgmann. Johan Djurhuus var sum sagt stjóri á landsskrivstovuni. Hann var sonur Kristian Djurhuus, sum hevði verið løgmaður framm­an­ undan. Hann var ein ógvuliga sátt­ligur maður. Hann hevði eis­ ini ein serligan myndugleika. Tá ið tað vóru løgfrøðiligir spurn­ing­ ar, eisini í tinginum, so vórðu teir lagd­ir fyri hann. Tá hann hevði sagt sína hugsan, so var eingin spurn­ingur settur við tað. Hetta gav sjálvsagt stabilitet í skipanini. Nýggir løgmenn Sama heystið sum Ásla byrj­aði á landskrivstovuni var løg­tings­ val. Úrslitið var, at sjálv­stýris­ samgongan misti meiri­lut­an. Tað kom at standa 13-13 millum samgongu og and­støðu. Tað vóru drúgvar úrs­lita­leys­ar sam­ ráðingar um nýggja sam­gongu. Tað varð enntá samtykt eitt upp­skot um nýval. Men mill­um 2. og 3. viðgerð kom sam­gonga av teim­um gomlu heima­stýris­flokk­ un­um, Javnaðarflokkinum, Sam­ bands­flokkinum og Sjálvstýris­ flokk­inum. Petur Mohr Dam gjørd­ist aftur løgmaður. Petur Mohr Dam doyði eft­ ir at hava verið løgmaður í tvey ár. Hann hevði tá partvíst røkt løgmansembætið frá Lands­ sjúkra­húsinum. Tá ið Dam doyði, var Javnaðarflokkurin í teirri støðu, at teir mettu seg ikki hava ein tøkan løgmann at taka við. Tí­skil varð avgjørt, at Kristian Djur­huus skuldi taka við eftir Dam. Helst hevur tað talt, at hann var royndur á økinum. Hann var eisini í landsstýrinum tá. Javn­ að­arflokkurin fekk afturfyri tveir landsstýrismenn. Teir vóru Jákup Lindenskov, sum hevði verið tingmaður fyri flokkin, og Villy Sørensen, sum hevði verið blað­stjóri á Sosialinum í mong ár. Aftaná eitt ár hendi tað syrgiliga, at Villy Sørensen knapp­ liga doyði. Tá var tað, at Atli Dam kom heim úr Kuwait at taka við starv­inum hjá Villa, sum hevði umsitið fiskivinnumál. Hetta val­skeiðið kom at vera merkt av, at tvey landsstýrisfólk doyðu ár um ár. Eftir valið í 1970 helt sama sam­gongan fram, men nú var tað við Atla Dam sum løgmanni. Aftaná valið í 1974 vildu Atli Dam og flokkurin royna nakað heilt nýtt. Tá er tað, at samgonga verður gjørd mill­um Javnaðarflokkin, Tjóð­veldis­ flokkin og Fólkaflokkin. Hetta var ein samgonga, sum á summ­ um økjum var meira frísinnað enn tann undanfarna, sum í sjálv­ stýris­málum. Í hesum skeiðnum var post­verkið yvirtikið. Henda samgongan helt fram aftaná valið í 1978, men nú var stevið millum flokkarnar ikki so gott, og hetta endaði við nývali í úrtíð í 1980. Tá er tað, at Pauli Ellef­sen bleiv løgmaður. Aft­aná valið í 1984 varð Atli Dam aft­ ur løgmaður. Hann kom at vera løgmaður í tilsamans 16 ár, tað longsta skeiðið, nakar løg­maður hevur sitið. Næstur hon­um er Kristian Djurhuus við 10 árum. Um­framt var hann lands­styris­ mað­ur í átta ár. Løgtingsskrivstovan Í 1987 verður hildið, at løg­tingið skuldi hava sína egnu skriv­stovu. Hugskotið aftanfyri var at gera løg­tingið meira óheft av lands­ stýrinum, sum grund­leggj­andi var ein skilagóður tanki. Løgtingsskrivstovan, sum fyrst helt til á gamla Apoteki, byrj­aði sítt virki 1. september 1987. Kristoffer Thomassen varð settur sum stjóri. Hann hevði framm­anundan arbeitt í lands­ stýr­inum. Afturat honum vóru tá Ester Bech og Marius Rein, kend­ur frá Kringvarpinum. Ásla og Óluva Hansen komu í starv 1. oktober, ein mánað seinni. Aftaná Kristoffur bleiv Beinta Festirstein stjóri, men hon var bara stutta tíð. Aftaná hana bleiv tað Súsanna Danielsen, sum var syst­urdóttur Onnu Katrinu, sum Ásla kom at arbeiða saman við, tá ið hon kom í Tinganes av fyrstu tíð. Nú er tað Jonhard Klett­ heyggj. Aftaná gamla Apotek var løg­ tings­skrivstovan eitt stutt skifti í gomlu Dimmalætting, og nú er hon í tí umbygda løgtinginum. Umsitingin hevur ment seg, hon er nú komin upp á 11 fólk. Trúgv og lítillátin Starvsfelagar siga um Áslu, at hon var trúgv og lítillátin. Hon gjørdi ongan háva av sær. Hennara fremsta styrki var, at hon dugdi so væl føroyskt. Tað, hon gjørdi, kundi eingin seta fing­urin á. Tí kom Ásla at rættlesa nógv av tilfarinum á skrivstovuni, og ein kann hugsa sær, at hetta var ikki altíð so einfalt. Hon var eisini ein teirra, sum rætt­las løgtingssøguna, sum kom út fyri nøkrum árum síðani. Ásla sig­ur, at hon hevur havt tað gott í hesum arbeiðsplássum hjá tí al­ menna. Teir løgmenn, sum hava verið, síðan Ásla kom á løg­tings­ skrivstovuna eru Jógvan Sund­ stein, Marita Petersen, Ed­mund Joensen, Anfinn Kalls­berg, Jóannes Ejdesgaard, Kaj Leo Holm Johannesen og Aksel V. Johannesen. Teir hev­ur hon ikki beinleiðis virkað fyri sum løg­ menn, men hon hev­ur so ar­beitt fyri teir sum løg­tings­menn. So tað er rætt at siga, at vit hava havt 13 løgmenn, og Ásla hevur arbeitt fyri 12 av teimum. Um­framt er eitt ótal av løgtings- og lands­stýris­ monn­um, sum hon hevur virkað fyri. Tískil hevur hon upplivað stór­an part av okkara politisku søgu. Gott at ganga heima Ásla fór úr starvi í 2016, beint áðr­enn hon kundi havt 50 ára starvs­dag. Hon heldur, at tað er deiligt at ganga heima, og hon hevur nokk at gera. Hon gongur í tveimum bindiklubbum. Og so koma tey eisini í missiónshúsið á Argjum, har hon og Hans Jacob syngja við í kórinum. Eisini er hon við í sjómankvinnuringinum á Argjum. Ásla er gift við Hans Jacob Sten­berg av Roykheyggi í Salt­ nesi. Hann hevur arbeitt síni 40 ár á bileftirlitinum. Tey eiga tríggjar synir, Jóhan, Jákup og Jónfinn. Ommubørnini eru trý og tað fjórða er á veg. Áslu verður ynskt hjarta­liga til lukku við teimum 70 ár­unum leygardagin. Fyrsti løgmaður, Ásla kom at arbeiða fyri, var Hákun Djurhuus. Atli Dam. Seinasti løgmaður, Ásla arbeiddi fyri Ásla kom eisini at starvast saman við Kristian Djurhuus, løgmanni