týsdagur 29. januar 2019síða 34

Mikudagur 30. januar 2019 · Nr. 12 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 KJAK Samgongan vísir dugnaloysi á fiskivinnuøkinum Birgir Nielsen búskaparfrøðingur   Nú,  tað  frættist at verandi samgonga heldur  ikki megnaði at flyta ikki- fiskað­ar menning­ar­kvotur í 2018 til 2019, mugu vit staðfesta at hetta aftur vísir stórt dugna­loysi hjá sitandi sam­ gongu og tess fiski­mála­ráð­harra. Ovur­ honds stór virðir  eru tí ikki fisk­aði  í 2018, serliga orsaka av óneyð­ug­um dráli frá  met­ingarnevndini og síð­ani Fiskivinnu­umsitingini at út­skriva menn­ing­ar­kvot­urnar síðsta ár. Hetta hevur viðført at teir nýggju akt­ørarn­ir, sum  annars  sluppu gjøgnum nálar­ eygað  hóast alt,  ikki  kláraðu at fiska teirra kvotur í 2018. Talan er um 48.000 tons av svartkjafti, 3.600 tons av makr­ eli og 3.000  tons av sild, sum er heili 83% av menning­arkvotuni í 2018, sum hesir útvaldu aktørar ikki kláraðu at fiska.  So líkt okkara fiski­mála­ráðharra, so verður hendan álvarsama støða lítils­ gjørd og undan­førslurnar eru sum vant nógvar, so sum at møguliga kunnu nýggju aktørarnir seinni søkja um at fáa ikki-fiskaða 2018-kvotu flutta til 2019. Livst so spyrst. Men eitt er greitt, og tað er at fiskastovnar bíða ikki eftir fiski­vinnuumsitingini ella øðrum, men liva sítt egna lív í havumhvørv­inum. Tí er tað so vanlukku­ligt at hendan kvot­ an ikki kundi fiskast í 2018 ella nú beint eftir árskiftið. Avleiðing­arnar  av hes­ um dugnaloysi eru ovurhonds stórar fyri okkara høvuðsvinnu, og ikki minst fyri teir nýggju aktørarnar, sum longu møguliga  hava  havt  fíggjarligt tap av hesum ikki-fiskaðu kvotum í 2018. Teir nýggju aktør­arnir hava hóast alt longu mist fleiri 100 tals milliónir í avreið­ ingarvirði, framleiðsluvirði og útflutn­ ingi  av ikki-fiskaðum kvotum í 2018, sum nú eru falnar burtur. Hvør minnist ikki hvussu Tjóðveldi upp undir síðsta val í helst væl vand­ um, og gjøgnum­hugsaðum vendingum fortaldi føroya fólki,  hvussu ræðuligt tað var at nøkur fá í fiskivinnuni høvdu ein “yvirnormalan vinning” i nøkur ár, sum var so skaðiligt at hetta mátti steðg­ast beinan­vegin. Onnur ávar­ aðu  hinvegin  um  ikki at  gera  okkara høvuðs­vinnu til eitt eksperiment hjá nøkr­um teoretiskt lærdum og vinstra­ vend­um politikkarum, tí so vildi okkara høvuðsvinna  so ella so fara at líða undir hesum í framtíðini. Tíverri hava hesi  seinnu  fingið rætt, tí at okkara høvuðsvinna hevur neyvan nakrantíð havt so ógreið­ar  og ótrygg­ar karmar, sum undir sitandi samgongu. Hetta  kann  nú  síggjast í mistum virð­um fyri 100 tals milliónir, sum dugna­lig og váðafús vinnulívsfólk í okk­ara høvuðs­vinnu, sum fingu menn­ ing­ar­kvotu, ikki sluppu at fiska í 2018, men sambært okkara fiski­mála­ráð­ harra nú aftur skulu søkja um og møgu­liga seinni kunnu fiska í 2019. Um handalagið  hjá verandi sam­ gongu og tess fiskimála­ráð­harra var betri, vórðu hesar menning­ar­kvot­ur út­skriv­aðar fyrr uppá árið,  soleiðis at hes­ar eisini kundu fiskast liðnar í 2018. Hetta er onki annað enn dugnaloysi og drál frá polit­iskari síðu, sum nú er staðfest sum mistar inntøkur og helst eisini tap hjá fleiri av nýggju akt­ ørunum sum fingu menn­ingarkotu. Men onki sær út til at fáa avleiðingar hjá hesi samgongu- í hvussu so er, ikki fyrr enn tað sansar alvorligani at  -og tí vil samgongan ella fiskimála­ráð­harr­ in neyvan­staðfesta at hetta kundi verið gjørt nógv betri frá teirra síðu. Mín vón er, at vit eftir næsta val aft­ ur fáa eina borgarliga samgongu, sum hevur virðing fyri okkara vinnu­lívs­ fólki og ikki minst okkara høvuðsvinnu. Tað er neyðugt at broyta fisikivinnu­ nýskipanarpolitikkin hjá verandi sam­ gongu, soleiðis at álit aftur er frá fiski­ vinn­uni og øllum  teimum aktørum, sum hava verið ímóti verandi skipan. Fiski­vinnan hevur ikki brúk fyri fleiri eksp­eri­mentum, men hevur brúk fyri stabiliteti frameftir. Men hetta setur  eisini  stór  krøv til teir borgarligu  flokkarnar og teirra politikk eftir næsta val. Tað er neyð­ugt at hesir flokkar áðrenn valið eru greiðir í sínum politikki á fiski­vinnu­økinum, soleiðis at tær broyt­ing­ar, sum mugu gerast í fiskivinnu­nýskip­anini hjá ver­ andi samgongu, verða breiðar  og var­ andi semjur. Eisini er alneyðugt at tað aftur verður lurtað eftir okkara fiski­ vinnu og øðrum aktørunum rundan um vinnuna, soleiðis at hesir verða tikn­ir við uppá ráð, tá framtíðar fiski­ vinnu­politikkurin og tess karmar skulu broytast. Hetta má verða til frama fyri Føroyar,  føroyska fólki og fiski­vinn­una í framtíð­ini, soleiðis at álit aftur verður á polit­isku skipanina. Sambinding og málskeið týskvøldið: um pensjónsskipanina í Føroyum 27. januar 2019 Týskvøldið 29. januar verður Sam­ bind­ing aftur á skránni á Býar­bóka­ savninum í Havn. Sambinding hevur til endamáls at fáa innfødd og tilflutt fólk í Føroyum at hittast, práta og hugna sær saman. Við tiltakinum ynskir Reyði Kross­ ur at geva innføddum og tilfluttum føroyingum høvi at hittast og práta saman og yvirhøvur fáa betri innlit í gerandisdagin og lívið hjá hvørjum øðrum. Á henda hátt kunnu vit fáa eina betri integratión, sum vit øll ynskja. Eisini ber til at fáa undirvísing í før­oyskum fyri nýbyrjarar. Hendan undirvísing er frá klokkan 19 til 19.30. Umframt málskeið er hvørja ferð ein framløga á skránni um ymisk evni, sum eru viðkomandi fyri fólk, ið eru flutt til Føroya. Komandi týskvøld kunnar Jan Otto S. Holm, fíggjarserfrøðingur, um okkara pensjónsskipan við serligum atliti at pensjónum fyri fólk, ið eru flutt til Føroya. Eisini verður høvi at seta spurningar um evnið. Te, kaffi og okkurt afturvið er at fáa, og tiltakið er alment og ókeypis. Øll eru hjartaliga vælkomin, og vón­andi møta nógv fólk til tiltakið. Skráin fyri várið 2019 sær annars soleiðis út: Týskvøldið 29. januar – um pensjónsskipanina. Týskvøldið 26. februar – um arbeiðsloysisskipanina Týskvøldið 26. mars – um útbúgvingarmøguleikar Týskvøldið 30. apríl – um statsborgaraskap Týskvøldið 28. mai – evnið er ikki avgjørt enn. Týskvøldið 18. juni – tá fara vit gongutúr í Havn við staðkendum ferðaleiðara. Meira kunning um tiltøkini er á Facebook, har navnið á bólkinum er Sambinding/Intertwining. Hetta er onki annað enn dugnaloysi og drál frá polit­iskari síðu, sum nú er staðfest sum mistar inntøkur og helst eisini tap hjá fleiri av nýggju akt­ ørunum sum fingu menn­ingarkotu.