týsdagur 12. februar 2019síða 18

Mikudagur 13. februar 2019 · Nr. 18 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN Røddin er ikki heilt álvulig í hinum endanum. Tað ríður um niðurfaringartíð eitt sunnu­ kvøld, og tá plagar telefontólið at halda seg í skinninum í mun til gerandisdagarnar í vikuni, og tað var av sonnum álvari í bivandi røddini. Og boðini kløkkaðu, av sonnum, nú mær varð sagt, at Andrias Petersen, politikarin og kommunu­lækn­ in hjá gøtufólki og leirvík­ing­ um í eitt mannaminni, so brád­ liga var slóknaður. Beint sum hann skuldi fara í kirkju, small hann í gólvið, og jarðiska lívið fjaraði úr manninum, sum í sín­um lívsgerningi hevði hjálpt so mongum upp á slætt aft­ur, ið høvdu tørv á lækna­ vís­indaligari hjálp. Andvegis deyð­anum munar onki, hjá ongum okkara, heldur ikki teim­um, sum kenna ana­ tomi´ina, hennara dygdir og skroypi­ligheitir, betur enn nak­ar annar. Hann var væl eldri enn eg, og hóast vit ikki vóru politiskir floksfelagar, so brendu deyðsboðini seg rimm­ ar­fast í sál mína, - ein rættur heiðursmaður var fallin fyri deyð­ans líggja alt ov tíðliga. Maðurin sum ringdi var bróð­ur mín, ein av grannum Andri­as­ar uppi á Gørðum í Syðru­gøtu. Sum hálvur syðru­ gøtu­maður og fyri part upp­ vaks­in í bygdini, kennir man hvørja kleyv, men hesin nýggi býlingurin var ikki til í mínum barna­árum. Tað var Andrias held­ur ikki, ikki í Gøtu, men oynd­firðingurin, sum fyri part vaks upp í Klaksvík, valdi at gerast gøtumaður, og í hesum leiklutinum stórtreivst hann. Hann var væl lýddur í býling­ in­um, í bygdini og í lækna­døm­ in­um. Hann var eisini trúgvur ferð­andi lækni hjá fót­bólts­ feløg­unum GÍ og Víkingi, og har­til sat hann rúma tíð í fortand­araskapinum í Gøtu, m.a. táið sambýlið í Norðragøtu kom undir land. Hitti hann stundum, táið eg legði leiðina niðan á Garðar, og tað eru bert fáir dagar hespaðir upp, síðani eg rendi meg í hann í túninum. Í ketilsdrakt, tað sást at hann tókst við at mála eitthvørt, tók hann sær av løttum eina løtu, og vit fingu okkum eitt longri prát – um mangt og hvat, men dyljast kann neyvan yvir, at politiska støðan í Føroyum og úti í heimi áttu fyrstu rað­fest­ ing, nú tveir fyrrverandi løg­ tings- og landsstýrismenn spjall­aðu saman undir Støðla­ fjalli við Tyrli, Ritafjalli, Siga­ tindi og Gøtunestindi sum eina­stand­andi og frábærum leiktjøld­um. Tað var ein væl lærdur og búgvin maður, ið setti seg nið­ ur sum kommunulækni í Gøtu í 1985. Tærið handan skalla­ bein­ini hevur verið eyðsýnt. Eftir realskúla í Klaksvík og students­prógv úr Hoydølum, og síðani eitt ár sum vikarur við Klaksvíkar skúla, velur hann at matrikulera seg inn á Keyp­mannahavnar Lærda Há­ skúla. Hann ætlar at fáa og fær læknaprógv haðani í 1977. Árini 1980-1984 er hann fyri tað nógva í Svítjóð, til tess at fáa sær til vega serlæknaprógv í al­menn­um medisini. Onkuntíð hesi árini er hann eisini til skips m.a. við togaranum Skála­bergi hjá Kjølbro. Sjólívið hevði gjørt honum stóran mun, eisini fíggjarliga undir lestr­inum, og hann róði ofta aftur á hesa tíðina, sum hevði rúmkað almikið um sjónarring hansara. Nú er tað søga, men øll vit, sum hava ferðast á bonaðu fjalunum á Tinghúsvegnum, vita, at loftið á gamla ting­hús­ in­um og roykirúmið í nýggja tinghúsinum vóru bráð­pann­ ur­nar, har tey stóru orða­ skiftini vóru hildin, og har tær trivaligu yvirleveringarnar, frá eldri til yngri politikarar, vórðu transformeraðar og gand­aðar ígjøgnum guvuna frá brennandi vindlum. Royki­ rúmið var maskinrúmið. Polit­ iska smiðjan. Á tremur við parla­mentariskum løðingum. Tvørt­ur um øll mørk. Parta­ polit­isk stik. Kálvin, korridorin, har nógv varð tosað og avrátt. Um roykjarar eru meira sosi­ alir enn vindilsandstøðingar, veit eg ikki, men hendan ana­ kronisman, roykjaraklivin, var stútt og støðugt á tremur við fólki, eisini teimum, sum hildu tað vera eitt vánaligt hugskot, at klivin yvirhøvur var til, helst eitt átak frá løg­tings­for­ mann­inum, Finnboga Ísakson, sum hevði verið sjefdomptørur í verkætlanini, at fáa tingfólki frægari kor. Ein av nógvum áhuga­verd­ um monnum og kvinnum, sum tíðum frekventeraðu klivan, var Andrias Petersen. Seinri tók hann seg saman, og legði ónolluna – roykingina – frá sær. Hann hevði verið lands­ stýris­maður í stjórnini hjá Ed­ mundi Joensen frá 1994 til 1996. Í 2002 var hann valdur løg­tingsmaður, og sat á tingi fram til 2011, táið hann valdi at gev­ast sum politikari. Harvið gingu vit um hvønn annan í sam­full 9 ár í politisku skip­an­ ini, og Andrias gjørdist av ein­ hvørjari orsøk ein av teimum, sum mær dámdi serliga væl at samskifta við. Í eini tíð, har individualistisk rák flyta fólk frá flokki til flokk, lopið verður av løð­ar­ steini á løðarstein, alt eftir sum politisku ættirnar skifta, og kunnu vera mær og bara mær til frama, kann Andrias Pet­ersen týpan kennast ómod­ ernað, leivd frá fornari tíð, men Andrias lat seg ikki syfta av fótum, til tað vóru politisku løð­ingarnar í sál og høvdi hans­ara alt ov máttmiklar. Hann var javnaðarmaður alt sítt lív, - socialdemokratur. Kálv­føddur betri enn tey flestu, væl lisin í hugsjónini, og norð­urlendska vælferðar­ modellið, sum social­demo­krat­ ar­nir eiga sín stóra ognarlut í, var hansara mál og mið. Stútt og støðugt. Áhaldandi. Árini í Sví­tjóð høvdu havt stóra ávirk­an á hann. Tað kendist sum var hann meiri ávirkaður av Branting, Per Albin, Er­land­ er, Palme, Carlsson og Göran Pers­son enn av donsku social­ demo­kratunum. Og hóast Stefan Löfven fór yvir um miðj­una eftir hjálp, til núver­ andi stjórn sína, man tað hava hóvað javnaðarmanninum í Syðrugøtu, at floksfelagin við Eystrasalt kortini sat fyri end­ anum, táið til stykkis kom. Vit vóru samdir og ósamdir. Tosaðu um alt, og tað var merkis­vert so væl lisin hann var um søgulig og politisk viður­skifti kring um allan heimin. Minnið var sum á fíli, - og fáur kundi seta hann fastan. Í loysingarmálinum vóru vit ikki samdir, hann var reform­ ist­ur, ikki byltingarmaður, men á hinari slóðini, í drátt­in­ um millum høgra og vinstra, var ikki altíð so langt ímillum, - tað ræður um at vinnulívið fær frælsi til at liva og virka, men samstundis eigur at verða borið so í bandi, at umfordeil­ ing­in av samfelagsins virðum kem­ur øllum til góðar, fyri at óneyðugar gjáir ikki skulu taka seg upp ímillum landsins borgarar. Tað snýr seg um eitt virðiligt lív hjá øllum. Tað ræður um eina meskavídd sum Hugsjónaðarligt treysti og treytaley