mánadagur 18. februar 2019síða 4

4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 18. februar 2019 · Nr. 20 TÍÐINDI - Í einum so tøttum samfelag hava vit nokkso gott innlit í lívið hjá hvørjum øðrum í mun til í stórum samfeløgum, sigur Unn Jakobsen, tannlækni, sum júst hevur gjørt kanning, sum lýsir, hvussu ofta tannlæknar og tannrøktarar í Føroyum hava illgruna um ringa viðferð av børnum Pætur Hjalmar Evensson pature@sosialurin.fo Tannlæknar og tannrøktarar í Føroyum hava oftari illgruna um børn og ung, sum eru útsett fyri ágangi ella um­sorg­ anartroti, enn tannheilsufólk í øðrum londum hava. Mátin føroysku starvsfólkini uppfata og handfara støðuna er iva­ leyst ávirkaður av, at okkara sam­felag er so lítið. Hetta er ein av niðurstøð­un­ um í nýggjari kanning, sum Unn Jakobsen, tannlækni, hev­ur gjørt saman við Føroya Tann­lækna­felag. Endamálið var at kanna og lýsa, hvussu ofta tannlæknar og tannrøkt­ ar­ar í Føroyum hava illgruna um fysiskan ágang ella um­ sorg­anartrot av børnum, og hvussu teir handfara støðuna, tá illgruni er. Talan er um børn og ung í aldrinum 0-18 ár. Kanningin, sum uppruna­ liga er skotsk, er gjørd í fleiri lond­um seinastu árini; harí­ mill­um í Danmark í tveimum um­førum. Unn Jakobsen var áhugað í at gera somu kanning í Føroyum og setti seg í sam­ band við tey, ið gjørdu tær donsku kanningarnar. - Ágangur og umsorg­anar­ trot av børnum eru nokkso kenslu­borin evni. Eins og mann ikki meinti, tað var nóg nógv fokus á hetta økið í grannalondunum, so var tað held­ur ikki tað í Føroyum. Í Før­oyum búgva vit tætt uppá hvønn annan, og vit hildu tað vera áhugavert at kanna, um vit sóu nøkur onnur úrslit, enn mann gjørdi í teimum størru sam­feløgunum, sigur Unn Jakob­sen. Tannlæknar síggja væl Tannlæknar hava ofta sam­ band við eitt barn gjøgnum all­ an uppvøksturin og hava í mun til aðrar yrkisbólkar ser­ staka atgongd til at varnast tekin um fysiskan ágang ella um­sorganartrot. Tí tá eitt barn leggur seg í tannlæknastólin, hava tannlæknar frítt sýni og kunnu lættliga síggja, um barnið hevur skaða ella merki á eitt nú høvdi ella hálsi. Tí var tað upplagt at kanna, í hvønn mun tannheilsufólk í Føroyum leggja merki til vanrøkt av børnum. - Sum tannlæknar og tann­ røkt­arar arbeiða vit øgiliga tætt uppá børnini hvønn dag. Vit hava gott ljós og síggja væl, um okkurt er, sum tað ikki skal vera. Samstundis hava vit eis­ ini ofta samband við familjuna hjá børnunum, sigur Unn Jakob­sen, sum hevur arbeitt í barna­tannrøktini í fleiri ár. Í kanningini hava tey ikki definerað, hvat umsorganar­ trot er, og hvussu álvarsligt tað skal vera. Tað var upp til hvørt einstakt tannheilsufólk at gera av, hvat mann leggur í tað at hava illgruna um um­ sorg­anartrot. Meginparturin hevur havt illgruna Eitt oyðublað varð sent til 71 starvsfólk á tann­heilsu­økin­ um, 44 tannlæknar og 27 tann­ røkt­arar. 51 av hesum svaraðu við fullfíggjaðum upplýs­ing­ um, og tað eru 72 prosent, sum verður mett nøktandi. 31 starvsfólk høvdu onk­un­ tíð í teirra arbeiðslívi havt ill­ gruna um at hava verið í sam­ band við eitt barn ella ungt fólk, sum hevði verið fyri ágangi ella umsorganartroti. Tað svarar til 61 prosent. 17 starvsfólk (33 prosent) høvdu havt illgruna seinastu seks mánaðirnar, meðan fimm Nýggj kanning staðfestir: FØROYSKIR TANNLÆKNAR HAVA OFTA ILLGRUNA UM ÚTSETT BØRN Unn Jakobsen, sum hevur staðið á odda fyri kanningini, er leiðari í Klaksvíkar Kommunalu Barnatannrøkt