mánadagur 4. mars 2019síða 5

5 Mánadagur 4. mars 2019 · Nr. 26 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 G DAGLIGA HOYRT CEBOOK borg­ari inn á facebook bólk­ in, sigur Elin. Talan er um enn ein borg­ara, ið kærir sína neyð. Ferðsl­an á bólkinum er stór. Hann er bara ein av fleiri borg­ar­um, ið skrivar. Nógv skriva inn á bólkin dagliga, og tí fær Elin eisini úr at gera. – Eg royni at lesa alt, sum fólk skriva. Tað er ofta, at eg ikki nái tað, tí tað eru alt ov nógv, ið skriva. Men tað er bara gott, tí tað er sera týdn­ ing­ar­mikið at vit fáa eitt breitt og drúgt kjak um bú­ stað­ar­við­ur­skift­ini í Før­oy­ um, og at so nógv sum gjør­ ligt luttaka í kjakinum, sigur El­in avgjørd. Núverandi bú­stað­ar­til­ boð eru ofta óvirðilig Elin hevur búð í fleiri um­ før­um uttanlands, har hon hev­ur roynt fjølbroyttar bú­ stað­ir. Hon heldur, at tað er løg­ið, at Føroyar ikki hava fleiri tilboð um fjølbroyttari bú­stað­ar­møguleikar. Sum til dømis fleiri íbúðarbygningar við al­mennum og privatum leigu­í­búðum, eigaraíbúðum, luta­í­búð­um, býlingum við smærri húsum og ann­ars alt­ er­n­a­tiv­um bú­fel­ags­skap­um. – Hetta er bæði ó­int­er­es­ sant, ókreativt, ófjølbroytt og ikki minst ófrælst, vil Elin vera við. Elin hevur eisini sjálv følt inn á bein, hvussu tað er at mangla bústað her í Før­ oy­um. Hon minnist, at hon í onkrum føri hevur ver­ið noydd til at ringt til fólk fyri at vita, um teirra leig­u­íbúð var tøk, tí tað simp­ul­t­hen ikki var nakað at finna. Har­ aft­ur­at vísir hon á, at tað eis­ini kemur fyri, at bú­stað­ ar­til­boðini eru óvirðilig. Hon minn­ist aftur á einaferð, har hon flutti inn í eitt kjall­ara­ kam­ar í Havn, sum var 7,5 kvadr­at metur. – Tað var ræðuligt. Har var bara pláss til eina mad­ rass og eitt kuffert. Átta fólk leigaðu hvør sítt kam­ur í kjallaranum, og vegg­ir­nir vóru so tunnir, at alt hoyrd­ ist í­millum. Felags køkurin var pink­a­lítil, og har var bara ó­mál­að betong gólv og so nøk­ur skáp og ein hálvur ovn­ur. Einki borð ella stólar at sita á. Mitt í køkinum stóð brús­an, sum øll 8 fólkini skuldu nýta. So umstøðurnar vóru ikki nøktandi, hvørki so ella so, greiðir Elin frá. Úrslitið varð eisini, at Elin flutti út aftan á stutta tíð og fór til Dan­markar, sum hon hev­ur gjørt meiri enn eina ferð – vegna ónøktandi bú­ stað­ar­møg­u­leikar í Føroyum. Tak yvir høvdið er ein so grundleggjandI Elin heldur framvegis ikki, at føroyski bú­stað­ar­markn­ að­u­r­in ­er nakað fyri hana, ið ikki ynskir at keypa eini stór, dýr hús. – Eg eri als ikki tann ein­ asta, ið havi hesa hugsan. Tað eru fleiri dagliga, sum skriva út á facebook bólkin og til mín privat um sínar hugs­anir og kæra sína neyð. Hetta eigur ikki at vera so, tí tak yvir høvdið er ein so grund­leggj­andi partur í ein­ um væl­ferð­ar­sam­felag. Ein bú­staður er ikki bara eitt í­tøk­i­ligt stað, men tað gevur eis­ini tryggleika og fortreyt fyri at liva ein støðugan ger­ and­is­dag og eitt virðiligt lív. Elin heldur, at tað hevur stór­an týdning at fáa eitt kjak um evnið. Onkursvegna at gera eina kollvelting, tí nú má okkurt henda, vil hon vera við. – Eg elski Føroyar. Álvara, eg ELSKI Føroyar, ger Elin greitt. Tó eru tað ikki nóg nógv­ar ábendingar um, at tað eru rúm fyri slíkum sum mær og mongum øðrum, ið ikki ynskja at taka eitt stórt lán og keypa eini hús. Um tað ikki gongur skjótari við at gera bú­stað­ar­markn­aðin fjøl­broyttari, kann eg ikki búgva í tí landinum, eg elski, sig­ur Elin. Aftur tøgn. Nú skrivaði aftur onkur til Elina. – Er tað aftur á bólkinum, at tað verður skrivað? – Ja, tað er tað. Hesaferð er tað ein eldri kona, sum greið­ir frá, at hon pínist av at hús hennara forfara... Hon er einkja og hevur eini stór hús. Hon skrivar, at hon so feg­in hevði unt eini familju við børn­um húsini, men tað kann hon ikki. Hon má jú eis­ ini búgva onkustaðni sjálv. Hon ynskir sær at búgva í ein­um búfelagsskapi í einum kam­ari ella íbúð við felags køki og øðrum hentleikum sam­an við øðrum, men slíkir bú­fel­ags­skapir finnast ikki í Før­oy­um - enn, greiðir Elin frá. Mest umrødda evnið seinastu árini Soleiðis verður Elin ofta av­ brot­in í gerandisdegnum. Tvey ára gamli bólkurin er sera virk­in. Dag og dagliga. Stór ferðsla av neyðarrópum. Harafturat er Elin eisini nevnd­ar­limur í tvey ára gamla á­hug­a­fel­ag­num “Búgva”, sum ar­beið­ir fyri fjøl­broytt­ari bú­stað­ar­møg­ u­leik­um. – Bæði tey í nevndini í Búgva og sera nógvir av lim­u­num í Búgva eru sera stuðl­andi við at varpa ljós á væntandi bú­stað­ar­møg­ u­leik­arnar í Føroyum. Tey eru einki minni enn fant­ ast­isk, og eg eri sera takk­ som fyri, at vit eru so mong, sum hava sama mál – at fáa fjølbroyttari bú­stað­a­r­ møguleikar í okkara heim­ landi. Bæði til okkum sjálvi og til okkara eftirkomarar, sig­ur Elin. Elin vísir á, at tey, ið hava tørv á einum bú­staði, eru úr ymiskum sam­fel­ags­bólk­u­m og eru ymsa staðni á lívs­ leiðini. Ein av hes­um bólk­u­ num eru einligar mamm­ur og lág­lønt. Til døm­is stóð ein kvinna fram í Degi og Viku og kærdi sína neyð, nú hon bleiv hei­m­leys. Kvinn­u­húsið hevur víst á trup­ul­leikan við, at kvinn­ur­ nar, ið gista har í eina tíð, ikki kunnu fara út í samfelagið aft­ur. Orsøkin er, at tað er ov trupult hjá teimum at fáa ein bústað. Harafturat vísti Bank­ Nord­ik eisini á, at kundarnar oft­ari fáa noktandi svar, tá teir biðja um lán til sethús. Or­søkin er, at húsaprísurin er hægri enn lønarinntøkan. Bara í hesum árinum er set­ hús­a­prís­ur­in hækkaður átta pro­s­ent. Men nú tikkaði aftur hjá El­ini. Facebook boð um, at onk­ur aftur hevur skrivað á bólk­in. Bústaðarneyð og kjak­ bólk­ur­in, sum Elin fyri tveim­um árum síðani setti á stovn, er blivin eitt tað mest um­rødda evnið seinastu ár­ ini – og verður tað helst eina góða tíð afturat – tí enn er trup­ul­leikin langt frá loyst­ ur. Tað eru fleiri dag­ liga, sum skriva til mín privat um sínar hugs­anir og kæra sína neyð Elin Hentze, sum hevur stovnað Facebook-bólkin »Fjøl­broytt­ari bústað­ar­møg­u­leik­ar í Føroyum« heldur, at tað er løg­ið, at Føroyar ikki hava fleiri tilboð um fjølbroyttari bú­stað­ar­møguleikar