týsdagur 12. mars 2019síða 14

Mikudagur 13. mars 2019 · Nr. 30 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 HEILSA Ein vegur úr myrkrinum Sjálvt um mong dragast við sálarsjúku, so er tað kortini fyri mong bæði trupult og smoykið at snakka opið um sjúkuna Vilmund Jacobsen Hvat sigur stjórin, tínir starvs­ felagar og tey, tú umgongst, um tú sigur teimum, at tú hev­ ur sálarkvøl? Tað veit 36 ára gamla, Mika­ ela Sindesen, ein heilan hóp um. Hon hevur verið innløgd á sálarsjúkrahús, og hon hevur fingið eina nýggja útbúgving og eitt fakliga avbjóðandi full­ tíðarstarv. Mikaela Sindesen hevur lagt til rættis sítt sjálvmorð yv­ ir langa tíð og niður í minstu smá­lutir. Tað týdningar­mikl­ asta var at tryggja tá átta ára gomlu dóttrini ein tryggan upp­vøkstur og eina góða fram­ tíð. Flytingin yvir til kærleikan á Jútlandi gekk væl, og dóttirin fall væl til í nýggja skúlanum. Mikaela Sindesen er liðug við bókina til dóttir sína, har hon hevur skrivað niður øll tey ting, sum dóttirin skal vita, tá mamman ikki er sjálv til at for­telja henni tað. Djúp depressión - Eg var í djúpari, djúpari de­ pres­sión, men eg sá tað ikki sjáv. Jú, sjúkari eg gjørdist, tess minni sá eg tað. Og jú minni, eg megnaði í ger­andis­ degn­um, jú meira leyg eg. Eg megn­aði ikki at hava tam­ar­ hald á vanligum tingum, og at enda vildi eg ikki liva meira. Eg kláraði snøgt sagt ikki meg sjálva, sigur Mikaela Sindesen. Frammanundan hevði hon verið ígjøgnum eitt trupult tíð­arskeið, har hon var farin úr einari 80 tímar arbeiðsviku sum bólkaleiðari til eina sjúkra­melding við strongd og ein gerandisdag sum syndr­að­ ist. Mikaela Sindesen var at enda so niðurundir komin, at hon megnaði ikki at keypa inn; hon gloymdi at heinta dóttir sína, og hon megnaði ikki at lesa ein einfaldan tekst. Hon kundi fara út við ruskposanum, men gloymdi at koyra posan í rusk­ílatið, og kom inn aftur við honum. At enda segði hon seg úr starv­inum fyri at flyta til Jút­ land. Har vildi tryggja sína dótt­ir og taka sítt egna lív. Nýggjur lækni Tá hon flutti til Jútlands, fekk hon ein nýggjan økislækna, sum skjótt kundi staðfesta, at okkurt var galið. Læknin helt, at Mikaela Sindesen hevði eina álvarsliga depressión, men kvinn­an vildi ikki góðtaka hesa sjúkugreining. Læknin bílegði anti-de­ press­ivan heilivág, sum hon gekk við til at taka – bert fyri at prógva, at læknin hevði tikið feil. Men, beint ímóti tí, hon hevði roknað við, fór heili­vág­ ur­in at virka, og hon fekk tað nógv betri – ja, hon fekk tað fant­astiskt. - Knapliga kundi eg alt, og eg hevði tað enntá ógvuliga gott. Eitt var, at eg ikki kundi sova, men í staðin málaði eg alt húsið. Eg var púrasta manisk. Sjálvsagt var henda støðan ikki haldbar, og læknin hjá henni syrgdi fyri, at hon fekk ein annan heilivág. - So hendi tað, at eg endaði heilt niðri í kjallaranum aftur, og enn einaferð kom meira ferð á ætlanir mínar um at taka mítt egna lív. Heystfrítíðin var nú beint fyri stavn, og Mikaela Sindesen var til reiðar at fremja sítt sjálv­morð. Men, upprunaligu av­talurnar fyri heystfrítíðina broytt­ust. Sjeikurin hjá henni skuldi nú hava síni trý børn á vitjan, og sjálvmorðsætlaninar vórðu útsettar. Mikaela Sindesen hevðði tíð hjá økislæknanum stutt eftir heystfrítíðina. Hun tordi ikki av avlýsa avtaluna, tí hon visti, hvussu læknin fór at reagera, um hon ikki møtti upp. Í staðin avgerð hon at fara til læknan í vónini um, at lækn­in ikki leggur til merkis, hvussu sjúk hon er. Tvinnir kostir Men, læknin sær skjótt, hvussu vorðið er, og hann gevur henni tvinnar kostir í at velja: Antin ringir hon til sjeikin og fær hann at koyra seg á sálar­ sjúkra­hús – ella ringir læknin eftir løgregluni og fær tey at koyra hana á sjúkrahús. Hon verður alt fyri eitt løgd inn á sálarsjúkradeild í Hors­ ens við tungari depressión og psykot­iskum ábendingum. Her er hon í átta vikur. Spakuliga fær hon tað betri og verður at enda útskrivað til ambulanta viðgerð við sjúku­ grein­ingini, sum verður rópt bipolar líðing – áður kent sum manio-depressiv sjúka. - Mín verð syndraðist. Eg helt fyrst, at hetta var ein depr­essión, sum rakar so mong. Men, bipolar-líðing – ja, tá ert tú rættiliga sjúkur, og sjúk­an er kronisk. Hetta sló meg heilt út av kós. Eg hugsaði, at nú fór eg ongantíð at gerast frísk aftur. Tað var ein yvir­ lækni, sum segði mær, at eg nú kom at taka heilivág alt lívið, og at eg ongantíð fór at koma út aftur á arbeiðsmarknaðin. Hetta kundi eg slett ikki góð­ taka. Hjá Mikaela Sindesen byrj­ aði nú viðgerðargongdin, sum fór at fevna yvir ár. Bæði við heililvági, terapi og sjúkulæru. Kelda: www.helse.dk Michala gjørdist sosialráðgevi Vegamótið hjá Mikaelu Sind­esen byrjaði, tá hon fekk eina ávísing til ein nýggj­an viðgerðara – ein sjúkr­arøktarfrøðing, sum starv­ast hjá einum psyki­ at­ara. - Hetta var fyrstu ferð í sjúkugongdini, at ein fak­ per­sónur segði við meg: ”Tú kanst fáa eitt vanligt lív aftur, og tú kanst liva undir vanligum um­støð­ um…” Øll onnur høvdu av­ skrivað meg og sagt, at eg fór at gera fyritíðar­pen­ sjón­istur. Hesin sjúkra­ røkt­arfrøðingurin var hin fyrsti, ið segði mær nakað annað, og eg gjørdi, soleiðis sum hon mælti mær til at gera. Mikaela Sindesen skuldi leggja sítt lív fullkomiliga um. Hon skuldi skráseta ger­andisdagin niður í minstu smálutir – hvat hon hevði etið, hvussu nógv hon hevði sovið, og um hon hevði gjørt likam­ liga venjingar. Mikaela Sindesen ger nú vikuætlanir uttan inni­ hald, soleiðis at hon spaku­ liga kann læra at slappa av. Hon velur sínar vinir, og hon arbeiðir málrættað við bæði likami og sál. - Hetta var ógvuliga trup­ult. Eg legði jú til merk­is, at eg hevði ong­ antíð lurtað eftir mær sjálv­ari. Eg skuldi byrja heilt av nýggjum, og mítt lív skuldi byggjast upp­aft­ ur frá botni av. Hon heldur, at sam­røð­ ur­nar høvdu stóran týdn­ ing fyri hana, bæði tí, at her var fokus á hana sjálva og barnið. - Eg havi verið ógvuliga heppin at hava møtt teim­ um røttu fólkunum, sigur Mikaela Sindesen. Hon fekk vikusamrøður í seks ár og heldur, at hon hevur havt fleiri enn 300 samrøður hesi árini, og í eina tíð hevði hon eisini sam­røður við psykiatara, sjúkra­røktarfrøðing, fam­ ilju­ráðgeva og fysio­tera­peut. Ávegis hevur Mikaela Sindesen fingið høvi at end­urútbúgva seg og hev­ ur tikið eina útbúgving sum sosialráðgevari. Fyri tveimum árum síðan endaði hon sínar sam­taluviðgerðir og livir í dag eitt vanligt lív saman við sínari 16 ára gomlu dótt­ir og hevur eitt full­tíð­ ara­arbeiði. vilmund@sosialurin.fo - Eg megnaði ikki at hava tamarhald á vanligum tingum, og at enda vildi eg ikki liva meira, sigur Mikaela Sindesen