týsdagur 19. mars 2019síða 17

17 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 19. mars 2019 · Nr. 33 NØVN Lisbeth L. Petersen 80 Tá systirin Beata segði mær í vikuskiftinum, at Lisbeth nýliga hevur fylt 80, mátti eg bara á­sanna, at við árunum eru vit kanska nøgd við at minnast børn og ommubørn, men sjálv­andi veit eg væl, at Lis­beth hevur havt føð­ing­ar­dag um hesa tíðina. Tað eru serliga tvær mynd­ir, sum eg seti í sam­band við hana. Hin fyrra, tá hon fylti 50 og helt mikla veitslu í Havn­ar Klubba og mamma hennara Rakul f. Fonsdal helt sera vakra røðu, har hon m.a. takk­aði fyri versonin, Jákup. Hin mynd­in er fra ólavsøkuaftan í 1988, tá Smyril fór av Havnini við 170 kvinn­um, konum og gentum í aldrinum 3 mán­aðar til 79 ár við kós móti Oslo, har norðurlendsk kvinnuráðstevna skuldi verða. Tað var longu um várið sama ár, at vit í Kvinnufelagnum veruliga fingu orku og eldhuga til hesa verkætlan. Frammanundan høvdu vit havt nógvar ósigrar. Javn­støðulógin, sum var løgd fram á ting í 1979 var feld beint tá í 1988, og orsakað av hesum máli m.a. var samgongan sprongd og umskipað. Heldur ikki var tað gloymt, at løgtingsins for­mans­skapur noktaði føroyskum kon­um at brúka løgtingið til kvinnuting í síni tíð. Tað var ein serligur dagur, tá játtan fekst frá Strandferðsluni at fáa skipið til hesa ætlan. Nei vit fingu ongan stuðul til verkætlanina. Vit rind­aðu sjálvar tað tað kostaði. Smyr­il var bara tikin úr ferðaætlanini í eina viku, tí skuldu vit leggja at í Skot­ landi bæði á veg til Oslo og heim­aft­ ur. Lisbeth stóð á brúgvavonginum og tosaði til alt fólkið niðri á kajuni, sum var komið at siga farvæl og ynska góða ferð. Hon var tá næst­for­ kvinna í Kvinnufelagasamskipan Før­oya (KSF) og varaborgarstjóri í Havn. Hetta gjørdist ein ógloymandi ferð, har vit allar búðu saman í 12 dagar. Fyrst vóru vit í Schrabster, har vit handaðu mótmælisskriv móti Sella­field atomorkuverkinum. Polit­ iska landslagið í Føroyum broyttist eft­ir hesa ferð, og síðan hevur spaku­ liga gingið frameftir hjá føroyskum kon­um bæði í kommunu- og lands­ pol­itikki. Vit vóru fullar av áræði og orku. Tað er eisini eftir hetta, at kvinnu­listar av álvara stinga seg upp, og serliga vestmannakonur gjørdu hol í sjógvin. Men eisini á vanligum listum vóru kvinnur valdar í bygda- og býráð, eins og fleiri kvinnur vóru valdar inn í løgtingið sama ári. Har kundi heldur ikki verið verri. Til løgtingsvalið í 1980 og 1984 var bert ein og sama kvinna vald. Tað var ein stór løta, tá Smyril legði at konga­kai­ ini í Oslo og okkara tvær lands­stýris­ kon­ur Jóngerð Purkhus og nýsetta Karol­ina Petersen stóðu á kajuni. Nú eri eg um at droyma meg burtur til hesa serligu tíð. 3 mánaðir seinni 29. januar 1989, kallaðu vit inn til fundar í Mettustovu til tess at stovna eitt kvinnuhúsfelag. 85 konur úr øllum Før­oyum møttu í himmalsins ódn­ar­ veðri. Hetta var byrjanin til Kvinnu­ húsið. Síðani varð skipað fyri skeiði av ymiskum slagi í Mettustovu eitt nú fyri barnaverndarlimum um ince­ st, har undirvíst varð av serkønum. Eis­ini hetta fíggjaðu vit sjálvar. Í 1992 gjørdist Lisbeth borgarstjóri í Havn í 4 ár fyri Sambandsflokkin. Sat í Býráðnum til ár 2000. Og í tíðarskeiðnum 2001 til 2004 var hon floks­forkvinna Sambandsfloksins. Vert er nevna, at sambandsflokkurin í Bý­ráðnum í Havn , sum hevði verið minsti flokkur, gjørdist størsti flokk­ ur, eftir at hon hevi verið borgarstjóri í 4 ár. Í 1990, 1994 og 1998 var hon vald í løgtingið, og Í tíðarskeiðnum 1990 til 1998 sat hon í Útnorðurráðnum, harav 2 ár sum forkvinna. Í hesum høpi er tað, at Lisbeth fekk borið so í bandi, at Kvinnuráðstevna útnorðurs, sum skuldi vera í Føroyum eftir, at hava verið á Egilstøðum í 1993, men útsett vegna ringu tíðirnar í Føroyum mitt í 90-árunum, sá dagsins ljós í Havn í 1999 undir heitinum Kvinnu­ politiski Verkstaðurin. Sjálv sigur Lisbeth, at alt eyðnaðist sera væl, eina­mest tí Inga Ellllingsgaard, for­ kvinna í KSF, og Bergtóra Hanus­ar­ dóttir, forkvinna í Kvinnufelagnum, vóru so vandaligar við fyri­reik­ing­ar­ ar­beiðinum. 8 tilmæli spurdist burt­ ur­úr til stjørnirnar í Íslandi, Grøn­ landi og Føroyum og lagdar fyri øll ting­ini, t.d. viðvíkjandi størri um­boð­ an av kvinnum í politikki, javnstøðu mill­um kynini, felags tiltøk um harð­ skapi móti kvinnum, viðv. ar­beiðs­ loysi hjá kvinnum og longri barsils­ hvíld. Tað er sama verkætlan, sum vísti á barsilsgrunn sum eina gongda leið viðv. betri barsilshvíld. Í 2001 var Lisbeth vald á Fólkating. Áðrenn tað politiska lívið byrjaði, var Lisbeth ábyrgdarfull sjó­mans­ kona hjá útisiglara og mamma Elsu og Georg. Annars er ikki so løgið, at hon gjørdist politikari, tí sum dóttir Georg Lindenskov Samuelsen og Rak­ul, kemur hon úr ein­um politiskum heimi. Men maðurin Ják­ up, sáli, stuðlaði henni væl eisini. Hon ætl­aði sær at læra til journ­alist eftir stud­ents­prógvið, men tað vildi pápin ikki. Slíkt ar­beiði var alt ov tungt hjá eini kvinnu, metti hann. Tí fór hon á handilsháskúla. Í 2007 fór Lisbeth úr politikki. Lisbeth tók ofta til hesi mongu ár, at felags­skapurin í Mettu­stovu hevði havt miklan týdning fyri hana og givið henni orku til at megna tað, hon skuldi í politikki. Tá tað er sagt, so má leggjast aftrat, at Kvinnu­ felagið er óheft av parta­pol­it­ikki, og tað kláraðu vit væl at liva upp til, hóast virknar í ymiskum flokkum. Ong­atíð var eitt einasta valrit at síggja í Mettustovu. Nógv annað kundi verið sagt um Lisbeth. Áhuga­ vert er, at ikki fyrrenn børnini eru undankomin fer hon uppí politikk. Lisbeth er lætt at umgangast, sum fólk úr Vestmanna bera orð fyri at vera. Tað hevur hon ikki frá fremm­ and­um. Góða Lisbeth! Vit hittast ikki long­ ur í Mettustovu, summar eru fluttar, og mangar eru ikki longur, men vit sum eftir eru: Marjun, Bergtóra og Bergliot gleðast alsamt, tá vit saman við tær hittast hjá hvør aðrari, og vit ikki minst kunnu skemtast og flenna saman - felagsskapskenslan er hin sama. Vit spáddu frá byrjan nógv av tí, sum seinni hendi. Hóast óvæl­ komna­r á tingi einaferð, so vistu vit, at vit fóru at sigra umsíður, og at flokk­ar sum fráleið fóru at bøna kon­ ur og gentur um at koma á vallistan. Onk­untíð tosa vit um lívið umborð á Smyrli og tað, at Strandferðslan hevði ilt við at fáa manning til hesa serligu ferð í 1988. Teir skuldu ikki til skips við "konubáti". Og tá vit hittu teir aftaná ferðina, so høvdu teir ofta á máli, at hatta var teirra besta ferð og spurdu, nær vit ætlaðu avstað aftur. Vit ynskja tær heilsu og alt tað besta framá. Karin Kjølbro Leivur hevði sín serliga skemtiliga form, sum hugbant nógvar potentiellar velj­arar, so tey noyddust at møta og settu eisini tann rætta krossin. Saman við  Ebbu Hentze var Leivur ein av teimum allarheitastu tals­monn­ un­um fyri, at Atli, sum tá var staddur í Mið­eystri, skuldi koma heimaftur til Føroya at arbeiða fyri Javnaðarflokkin, og Leivur stórfegnaðist, tá ið lags­bróð­ ur­in bleiv kosin til løgmans heystið 1970. Ein av teimum beinleiðis politisku fylgjunum bleiv, at Leivur sjálvur varð­ uppstillaður á Javnaðarlistanum til bý­ ráðsvalgið síðst í 1972 og eisini valdur. Við  tí sociala meðviti, sum Leivur hevði, var tað  heilt natúrligt, at hann stutt eftir gjørdist limur og seinni for­ maður í tí socialu nevndini, har hann gjørdi eitt risaarbeiði fyri illastaddar, húsvillar og aðrar treingjandi borgarar. Við  nógv høvi, serliga til høgtíðir vitj­aði Leivur fegin úti á Ellisheiminum, har hann skemtaði og hugnaði sær sam­an við  teimum gomlu, og teirra fund­ir vóru sum rein symbiosa. Eldramál og socialir bústaðir  vóru politiskar aðal-stevnur hjá Leivi.  Hann strídd­ist leingi  fyri at fáa røktar­ heimið  "Lágargarð"  í lag, og tað lukkaðist honum. - Tað er tí rætti­ liga kuriøst, at hann sjálvur skuldi fáa sítt lívskvøld á hesum sama stovni. Leivur kýtti seg nógv fyri, at komm- unan alla hansara tíð  hevði eitt stórt tal av smáum húsaognum, sum kundu leigast bíliga, men hesi til­trongdu socialu býli, vórðu seinni tí­verri seld av einum øgiliga stutt­skygd­um eftir­ manni hjá Leivi, so kommunan nú á døg­um næstan ikki hevur nøkur bílig smá­býli at bjóða sínum ringast still­aðu borgarum.  Tað píndi Leiv í nógv ár, at komm­un­ an eirindaleyst realiseraði sínar "soci­ alu" ognir og harvið sveik sína socialu um­sorgan og empatisku ábyrgd. Ovurhonds blíðskapur í Eiriksgøtu Í tí hugnaliga heiminum hjá Tórdis og Leivi, hevur ørgrynni av fólki vitjað gjøgn­um árini, og blíðskapurin var altíð stórfingin.  Saknurin verður stórur hjá eini risa­ fjøld av kenningum og vinum, men ser­ liga meint verður saknið hjá Tórdis og Hallu, sum hava mist mannin og pápan. Sjálvur havi eg ofta vitjað og sitið sera væl í Eiriksgøtu, og øll míni børn hava havt ógloymiligar løtur saman við tí stuttliga vertinum, Leivi av Skála.  Tey minnast hann við stórum takk­ semi.   Lat meg lýsa frið  yvir minnið  um tann musiska, empatiska og engag­er­ aða skálamannin, sum næstan bleiv ink­arneraður havnarmaður við hesum ørindi, sum abbi hansara, JANUS yrkti um ein av sínum vinmonnum: "Vinir vit vóru tey farnu ár, vinir koma og fara, ei sømir monnum at fella tár, tá ið tynnist í vinaskara." Virgar T. Dalsgaard