hósdagur 28. mars 2019síða 46

VINNUBLAÐIÐ HJÁ MIÐLAHÚSINUM 22 mars 2019 29 1969: Land­s­ handil við olju og salti Í 1969 var eitt ikki sørt vinstra­víð­ gongd uppskot til við­gerðar á tingi. Sosialurin skriv­ aði soleiðis 29. mars í 1969: »Hósdagin legði Poul J. Olsen vegna Javnaðarflokin fram upp­skot um landssølu av olju og salti Sum eitt lið í arbeiðinum at gera fiski­vinnuraksturin so ó­dýran sum gjørligt, verður løg­tingið at átaka sær allan inn­flutn­ing og stórsølu av rá­ olju, smyrjolju, petroleum, ben­ s­ini og salti. Hitt almenna verður ann­ að­hvørt at selja hesar vørur til lægstu prísir, soleiðis at rakst­ ur­in av fiskivinnuni gerst ó­dýr­ arari á hendan hátt, ella eisini til vanligar dagsprísir og letur all­an vinningin á annan hátt koma fiskivinnuni til góðar. Oljuhandil landsins verður at fara frm frá teimum tangum, ið land­ið eigur frammanudnan, sam­stundis sum far­ið verð­ur und­ir sam­ráð­ingar við av­varð­ andi oljufeløg og saltsølur um yv­i­rtøku av teirra olju- og salt­ goymsl­um. Leigumálið um oljutangar lands­ins gongur út í 1971.« 50 ár síðani: Vildu stovna landsbanka í Føroyum Afturhvarv úr SOSIALINNUM 1969 Fyri 50 árum síðani skrivaði Sosialurin um uppskot frá Føroya Javn­að­ar­flokki, sum var til viðgerðar á tingi, um stovnan av landsbanka í Før­oy­um til at reka alt vanligt bankayrki B laðið skrivaði soleiðis: »Eftir hugsan Javn­að­ ar­floks­ins eigur at verða stovn­aður landsbanki við tí enda­ máli sum frálíður at taka við øllum banka­yrki her á landi. Stovnsfæ bankans eigur at vera um eina millión krónur og verð­ur útvegað við innskoti frá øll­um al­ menn­um stovnum. Virkispeningur bankans kann fá­ast til vegar á tann hátt, at all­ir grunnar hins almenna, trygg­ing­ar­ gjøld, skattur, tollur, landskassalán, komm­u­nulán og annars allur al­ mennu peningur veður at seta í og fara um lands­bank­an. Harafturat skulu skip, virki og sotvnar sum lands­kassin letur studning til ella veð­hel­dur fyri, hava skyldu at brúka lands­bankan í sambandi við øll teirra peningaviðurskifti. Grunnar og stovnar sum t. d. húsa­láns­grunn­ur­in, jarð­ar­grunn­ ur­in og bún­að­ar­grunnurin verða sam­skipaðir við og gerast deildir av lands­bankaum fyri harvið at spara nevnd­ar- og stjórnarútreiðslur. Vinningur og avlop lands­bank­ ans verður í fyrsta lagi at seta í lóg­ á­s­ettar grunnar. Annars skal vinn­ing­urin nýtast í almennari tæn­astu, fyrst og fremst við tí end­a­máli at útvega lang­freist­að og ó­dýr lán, endar Javnað­ar­flokk­ur­in við­merk­ingar sínar til uppskotið um at seta á stovn lands­banka.« Sosialurin 29. mars í 1969: »Her í blaðnum eru fleiri ferðir harðla átalað tann prís­pol­i­tikk, sum timb­ur­ gyomsl­ur­nar føra. Nú frætt­ ist frá Prís­ráð­num, at teir júst í hesum døg­um eru við at kanna gjølla møg­u­ leikarnar fyri at fáa timb­ur­ prís­in niðursettan.« Timburprísurin niðursettur? 26. mars í 1969 skrivar Sosialurin fíggjarlógaruppskotið, sum lagt fyri tingið – og tað má sigast, at tøl­ini eru vaksin nógv seinastu hálvu øldina. Tá løgtingsfíggjarlógin fyri 1969/70 var til viðgerðar fyri 50 ár­um síðani, var uppskot lands­ stýr­is­sins til fíggjarlógina 89 mill­ i­ón­ir og 188.000 krónur. Tað er munur á tølu­num hjá Kristinu Háfoss í dag. Havandi í huga, at seinasta løgtings­fíggj­ar­lóg­ar­upp­skotið var upp á góðu hálvu sættu mill­ i­ard, so sæst, at tølini á løg­tings­ ins fíggjarlóg eru einar 63 ferðir størri í dag, enn hon var fyri fimm­ti árum síðani.« Tá var løg­tings­fíggj­ar­ lóg­in 89 milliónir krónur bensinsølan hjá Shell í Vágs­ botni miðskeiðis í sekst­i­ár­u­ num Lýsing frá Shell í Sosialinum í mars 1969 Timburgoymslurnar hjá Balslev og Timb­ur­ handli­num vóru tá á Eystaru Bryggju