týsdagur 16. apríl 2019síða 8

Mikudagur 17. apríl 2019 · Nr. 45 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jóan Pauli Joensen Hvakk ikki sørt við, tá eg herfyri læs, at tveystjørnaða Michelin mat­stova okkara ikki hevði fing­ið end­ur­nýggj­að loyvið frá Yvir­frið­ ing­ar­nevndini til at kunna verða frammi við Gjónna longur enn til 1. sep­tember. Yvirfriðingarnevndin skal hava stóra tøkk fyri ta avgerð, sum hon tók í fyrstu atløgu, tá KOKS fekk loyvi at halda til frammi við Gjónna. Við hesi víðskygdu avgerð eig­ur nevndin ein stóran part av ær­uni fyri, at KOKS er komið á hægstu tindarnar. Tað kann væl verða, at hvørki án­ar­arnir av KOKS, ella Yv­ir­frið­ ing­ar­nevn­din, tá tey góvu KOKS ser­loyvi, í­mynd­aðu sær, at KOKS frammi við Gjónna fór at gerast ein rimm­ar suksess. Viðhvørt er tað so, at tað henda stór ting, sum púra taka ein av fót­ um og broyta nógv til tað betra. Tá snýr tað seg um at kenna sína vitj­un­ar­tíð og duga at taka ímóti. KOKS frammi við Gjónna er vorðin ein sólskinssøga og alt gongur upp á tað besta. Tað er ongin orsøk til nú at fara at ristast á hondunum, tí tann fyrsta avgerðin var skilagóð og røtt, og tað er ikki minni skilagott at leingja loyvi uppaftur longri. Vit eiga at taka lógvatak um KOKS og forða fyri, at matstovan kemur at standa á berajólum, tí tað skal ikki nógv fant­asi til fyri at síggja fyri sær tær álv­arsomu avleiðingarnar fyri Før­oy­ar, um KOKS má siga alt frá sær frá 1. september? Tað eru stór sannlíkindi fyri, at kon­sept­ið KOKS fer í søguna. Starvs­fólk­ini á KOKS mugu finna sær okk­urt annað, fólk sum hava bí­lagt á KOKS fáa ein vátan vøtt, báð­ar Michelin stjørnurnar slókna. Latið tí KOKS sleppa at vera frammi við Gjónna til matstovan um skamma stund flytur til eitt upp­aft­ur betri og blívandi stað. Eitt væleydnað konsept Tá tú etur á KOKS, kemur tú fyrst til leysa hjallin Skerpa, har tú fært okk­urt smávegis gott at eta og drekka. Síðan verður tú koyrdur í jeppi fram til Gjónna. Upplivilsið at koyra eftir hesum bøk­luta og hol­uta vegi er eitt sjáld­ samt upplivilsi í sjálv­um sær. Vegurin er í hvussu so er einki broytt­ur. Tað er náttúran sjálv, sum røk­ir hann, og neyvan nak­ar annar. Í sjálvari matstovuni, har tað er lágt mill­um syllarnar og ein fornur hugni inn­and­ura, gloymir tú teg burt­ur í ein­um gastronomiskum par­a­dísi við perfeksjón. Matstovan verð­ur í høv­uðs­heit­ um rikin av ung­um eldhugaðum fólki undir 30 ára aldur, sum er ein kon­trast til tað gamla. Tað er im­po­ n­er­andi. Við sínum tveimum Michelin stjørn­um hevur KOKS lyft allar Før­oyar upp til tindar, tá tað um mat­stov­u­vinnu ræður. KOKS er sum ímynd av Før­oy­ um, eitt gull­nám, sum ríkar okkum øll. Tað átti at talt nógv hjá einum mat­fram­leið­andi landi sjálvt at hava eina mat­stovu við tveimum Mich­elin stjørn­um, sum borðreiðir við tí, sum vit hava. Køn høvd hava roknað út, at við høvd og gørnum leggja gast­ro­tur­ist­ar­nir, sum koma til Føroyar at eta á KOKS, yvir 50 milliónir eftir seg, og tað er ikki púra einki at fáa í um­far í føroyska samfelagnum. Kanska er avgerðin hjá Yv­ir­frið­ ing­ar­nevndini bara tikin so hiss­ini, uttan stórvegis innanhýsis disk­ u­sjón, tí at tíðin fyri fyri­bils­góð­ kenn­ing­ini er farin. Alt veldst um, hvar tú stendur, eisini tá ein avgerð verð­ur tikin. Einki stendur í stað, og flyt­ur tú teg, ber til at síggja so nógv annað, sum eygað ikki sá við fyrstu atløgu. Avgerðin hjá Yvirfrið­ing­ar­ nevnd­ini kann koma at blíva til eina trag­isk-komiska Monthy Phy­ t­on kom­ediu, har alt tað frálíka kon­sept­ið hjá KOKS, sum er kent og væl um­tókt um allan heim, fer fyri skeyti av einum gomlum skúri, sum neyv­an nakar fyrr hevur gáað eftir. Fitti køkurin hjá KOKS fellur sum er betri inn í pagana landslagið enn ein gam­al avfallin skúrur. Tað er ikki av ong­um, at vit siga eini hús í fleirtali. Til eini gomul føroysk hús hoyrdu fleiri hús. Í ringasta føri ber til at taka køkin niðuraftur og seta ein skúr up­paftur í sama líki, sum hann, ið var har frammanundan. KOKS er ikki ein glíðibreyt At KOKS er komið so langt, hevur fing­ið meg at hugsa um latínska orða­takið per aspera ad astra, sum merk­ir gjøgnum trupulleikar móti stjørn­unum, ella sagt eitt sindur øðr­vísi Non est ad astra mollis e terris via, sum merkir, at vegurin frá jørðini til stjørnurnar er ikki lætt­ur. Tá KOKS longu nú hevur vun­n­ ið tvær stjørnur, átti Yvir­frið­ing­ar­ nevnd­in at víst sítt stórtøkni eina tíð aft­urat og sæð KOKS sum eitt gull­nám í føroyskari mentan, sum tek­ur tað gamla við inn í tað nýggja á ein sera sámiligan hátt. Eg dugi ikki við mínum besta vilj­að at skilja argumentini fyri, at loyv­ið ikki kann leingjast eina tíð aft­urat. Eg dugi ikki at síggja nakað lut­fall millum friðingaratlitini og tann týdning, sum KOKS hevur fing­ið frammi við Gjónna fyri alt før­oyska samfelagið. Talan kann neyv­an vera um eina glíðibreyt til ampa fyri føroyska náttúru ella anti­kvarisk áhugamál, tí so ofta kem­ur tað ikki at verða, at Michelin stjørn­ur fara at skemma føroysku nátt­úr­una ella gamla føroyska bygn­ings­mentan. Køkurin - ella steik­a­r­húsið, sum tey høvdu nevnt tað fyrr, fer neyvan at hava við sær, at tað brádliga skuldi komið at standa eitt Hilton hotell við Hviltkinnavatn, men um tað kom upp á tal, vildi eg verðið tann fyrsti at mótmælt. Eins og kirkjubømúrurin er ein minn­is­varði frá miðøldini er KOKS ein varði í 21. øld, men enn er ov tíð­liga at gera KOKS til ein minn­ is­varða. KOKS er ein sólskinssøga Matstovan KOKS er ein sól­skins­ søga, sum kann sammetast við, at før­oyska fótbóltslandsliðið spældi seg til endaleikirnar í EM ella VM. KOKS er komin av einum mið­vís­ um áhaldandi framtaki, ið hevur ført á mál. Matstovan hevur í dag heilar tvær Michelin stjørnur. Ísland við sín­um mongu frálíku matstovum hevði eina Michelin stjørnu, men misti hana tíverri um somu tíð, sum Før­oyar fingu eina afturat. Tað vóru tey fólk, sum vóru sterk í trúnni uppá, at Føroyar høvdu eina framtíð sum eitt gas­ tron­o­miskt land, eru tey nevnd, eru tey kend. Í 2011 var komið so langt, at før­ oysk­ar matstovur vórðu umrøddar í Den Danske Spiseguide. Tað var sama ár, sum KOKS sá dagsins ljós á Hot­ell Føroyum. Leif Sørensen og Kar­en Visth vórðu frammanundan sett í starv, og Poul Andrias Ziska kom í læru. Tey bæði Poul Andr­ias Ziska og vínkennarin Karen Visth mynda í dag saman við sín­um dugnaligu starvsfólkum mat­stov­una frammi við Gjónna. Einglarnir fara at syngja KOKS samstarvar við frálíkar veit­ ar­ar av allari fyrsta floks føroyskari rá­vøru: fiski, seyðakjøti, fugli, har­ um, hummarum, kræklingum, øð­ Tíðargreinin verður skrivað av skiftandi fólkum, sum ikki dagliga eru knýtt at blaðnum. Evnini eru ymisk, men viðgera øll okkurt evni, sum er viðkomandi fyri tíðina júst nú. KOKS – per as gjøgnum trupulleik Jóan Pauli Joensen hugleiðir um KOKS frammi við Gjónna, sum myndugleikarnir nú sýnast at tveita á dyr. Millum bleikjur, seyð og heiðafugl hevur KOKS sameinað føroyska náttúru og nýskapandi føroyska matmentan til eitt søguligt nýbrot í føroyskari mentan. Tað stendur ikki á at fáa matglað fólk til KOKS. Latið KOKS sleppa at vera frammi við Gjónna til matstovan um skamma stund flytur til eitt betri og blívandi stað Úthúsið, sum er sett í stand at hýsa køkinum. Síðani myndin varð tikin er eisini flag lagt at tekjuna