týsdagur 23. apríl 2019síða 31

31 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 24. apríl 2019 · Nr. 46 Unglingi fyllir 60 Í samband við føðingardagin hjá bróður fór eg at hugsa um, hvat man kundi tikið fram. Vit vóru saman nátt og dag, ja bókstavuliga, tí vit svóu saman í »etagesongini« til vit vóru trøll­vaksnir. So eyðvita er nógv sum kann takast framm.Ì stað­in, fari eg at nevna eitt til­ dragilsi frá tannárunum. Hetta sum eg her greiði frá lýsir bróðir: Hansara loyalitet, ósmadni, eldhuga yvirtalingar­ evni og hjartaligheit. Hetta fór fram fyri mong­ um, mongum árum síðani. Tá ið alt, sum ikki var at sova, eta og arbeiða var skeivt. Eitt annað sum var nógv uppi í tíðini, var orðadrátturin um rútmiskan tónleik. Nei tað var forferdiligt, nei tað rætta var pumpiorgul og denslags. Mitt í øllum hesum orða­ drátt­inum hendur nakað, ein am­erikumaður Pat Boon at navni kemur til Føroyar. Hann var komin til trúgv og feraðist runt og hevði konsertir víða hvar. Og mín sann um ikki hann kom higar at halda kon­ sert uppi í høllini á Nabb. Hann búði á Hafnia, og aftan á morg­unmat lat hann seg í snjóhvíta trenings drakt og so út at renna. Okkara lanndsmen høvdu ongantíð sæð slíkt, at ein vaksin maður fór stór­leyp­ andi uttan at tað, hvørki var rakstur ella grindadráp. Táttur var yrktur um Pat, gospel, pop og kondimaður er. Nú fingu arðir blóð upp á tonna, og roynd var gjørd at fáa svenskan bólk at kom henda­ vegin. Samuelsons var navnið. Fýra brøður sum høvdu sungið saman nøkur ár. Teir vóru altíð sera væl greidd­ir og vóru altíð í snjóhvítum skjúrt­um, við ónaturliga long­um flipp­ um. Sonni, sum var sterkt ávirk­ aður av hesum nýggja rák­in­ um, ætlaði at fara á konsert, men ikki bara tað, men ætlaði at forføra meg at koma við. Eg helt meg til “de syngende hus­ mødre”, longur strekti eg meg ikki, hóast tað var júst tá ið Miles Davis fór sína sigur­s­ gongd. Fyri at gera søguna stutta, so yvirtalaði bróðir meg at koma norður at lurta. So uppran dagurin, og eg fór norður til Havnar, uppsnoll­að­ ur í mynstrutari heima­bundn­ ari troyggju, gulum terlen­ buks­um við pressi og fót­form­aðum skóm. Á veg norður um Skop­un­ar­ fjørð byrji eg at føla meg undarliga til passar, skjálvta og denslags. Á Bursatanga stend­ur bróðir fyri mær og fær meg niðan til lítlumostur, kon­sertin skal ikki verða fyri enn kvøldið eftir. Í stovuni sita tey og síggja sjónvarp, tey hyggja eftir ein­ um leiki frá kongiliga teatr­in­ um. Hetta var, tá ið man spældi videobond. Góðskan var altíð vánalig, og hetta kvøldið var heilt út av lagi,tað blinkaði og flimraði so gott sum konstant. Dess abbin var komin oman at síggja, hann komenteraði alla tíðina, og tók til, hvussu fant­ ast­iskt hetta var. Hjá mær var verri, eg var inn­hentaður av eini um­far­ sjúku. Sum eg siti, kennist tað sum eg standi á høvdinum, men sjónvarpi stendur á gólv­ in­um, at endanum sær mostir, at her er heilt galið og fær meg í song. Tað sum ikki hevði verið bleiv nú, eg upplivdi, at dýnan royndi at rulla seg inn í lógvarnar, eg spenti ímóti, ja eg bardist við dýnuna. Ja hetta er nokk tað nærmasta eg havi verið deyðanum. Nå aftur til bróðir, hann kom yvir til mín og royndi at for­telja mær tað nýggjasta av front­inum, men eg gekk stadi­ vekk á hondunum. Sonni hevði gjørt nógv fyri at eg skuldi uppliva hetta. Hann hevði eisini keypt bilett, sum ikki var bílig, vikulønin var tá 162 dkr. So upprann løtan, tá ið Samuel­son trein á pallin, og bróð­ir var sum væntað á blett­ in­um ikki aftast, men á fremsta bonki. Hann var ikki einsa­mallur, nei, hann hevði an­skaffað sær ein battarí­ drivn­an bandupptakara, til stødd­ar sum ein marg­arin­ pakki. Tað bleiv trýst dúliga á “rec­ord,” inntil bandið var fult bæði síðu A og B. Tað er nokk óneyðugt at for­klára, at hesin Philips band­ spælari ikki kundi tað ljóð, sum 16 spor upptakari við dol­ by, suround osv. kann prestera. Nå Samulsons blivu lidnir, og bróður kom ginandi av Nabb oman í Janstovugøtu at endurspæla konsertina fyri sjúklinginum. Men desverri hoyrd­ist bara óuppdrigdnir tann­áringar skrála, og langt, langt aftanfyri hómaðist onk­ ur syngja: “Kãrligheden, kãrligheden”. Eg vóni, at hesar reglur lýsa, hvussu tú er, og hvat tú hevur verið fyri mær. Hjartaliga tilukku við 60 ára degnum. Svenning. Einasta viðgerðin er vónin Røða hildin á 16. veðurlagsverkfallinum 19. apríl 2019. Góðu verðurlagsverkfallsfólk! Bjørg Dam Hettar er higartil besti dagur á árinum, sólin skínur, tað er langi fríggjadagur og øll eru smílandi og glað. Men tað sum vit fylkjast um í dag eru veðurlagsbroytingar á jørð­ ini, og tað er hvørki jaligt, gleðiligt ella behagiligt at røða um. Men veðurlags­ broyt­ingar eru, og skal lív verða lagað okkara børnum, so krevjast óbehagiligar av­ gerð­ir, politiskar broytingar og broytingar hjá tær og mær. Hevur tú roynt at verða ordi­liga ordiliga bangin. At hava hjartabankan, sveitta og bara hava ta einu ræðuligu mynd­ina í høvdinum alla tíð­ ina, tann eina tankan sum mel­ur runt og runt. Líkamikið hvat tú gert og hvønn veg tú vendir tær, so fylgja ræðuligu tankarnir og myndirnar við. Hettar er angist. Í dag stúra alt fleiri børn og ung um fram­tíðina, um hvat globala upp­hitingin fer at gera. Hvat dálk­ing og yvirnýtsla av nátt­ úrutilfeinginum fer at gera. Tey hava eco-anxiety, um­ hvørvisangist. Svenska Greta Thunberg er orsøkin vit eru savnaði her í dag. Sjálvt um hon einans er 16 ár, so hevur hon longu skrivað seg í søgubøkurnar, tí hon í august í fjør setti seg utt­anfyri svenska Ríkisdagin við einum skelti, har tað stóð "skol­strejk för klimatet". Tí, sum hon segði, hví skuldi hon ganga í skúla og útbúgva seg til eina framtíð, sum kanska ikki er. Hví skal hon læra fakta, tá týdningarmiklastu fakta, ikki hava týdning fyri sam­felagið? Her sat hon hvønn dag fram til valið. Eftir valið hev­ ur hon streykað hvønn fríggja­dag, og so við og við hava onnur kring allan heim­ in tikið undur við hennara veð­ur­lags­verk­falli. Greta fekk depression og angist tá hon varð bara 11 ár. Hon fekk trinnar diagnosur m.a. Aspergers, ið er eitt slag av autismu og hon sigur, at hon sær heimin svart ella hvítt. "Entin røkka vit okkara málum, ella gera vit ikki". Hon sigur sjálv, at tað er As­ perg­ers, ið er orsøkin til at hon sær tað sum er skeift við okk­ara skipanum, og at tað er Asperg­ers sum ger, at hon ikki bara spælir eftir teimum sosi­alu reglunum, sum vit onn­ur gera. Eftir at hon merkti umhvørvis­broyt­ing­ ar­nar á egnan kropp, tá skóg­ ar­eldar og hitabylgja herjaði í Svøríki í fjørsummar, so valdi hon at fara í veðurlagsverkfall við tí kravi, at Svøríki skal lækka CO2 útlátið sambært París sáttmálanum. Tað er ræðslan og óttin fyri at hon og børnini í dag onga framtíð hava, sum fær hana at handla. Sum hon sig­ ur "I don’t want you to be hope­full, I want you to panic". Greta verður samanborin við Pippi og Joan de Arc. Hon er júst komin á listan hjá Time yvir tey 100 fólkini við mest ávirkan í 2019. Hon er inn­stillað til Nobel heiðurs­ løn­ina og hon ferðast víða, har hon talar fyri heimsins leið­arum. Alt hetta hóast hon hevur autismu, kundi onkur hugsað. Men hettar er eitt sól­strálu­ dømi uppá, hvussu evna­rík, klók og týdn­ing­ar­mik­il menn­ iskju eru, sum hava aðrar mátar at síggja heim­in, enn tey sokallaðu norm­alu. Í hes­ um fólkum hava vit eitt týdn­ ingarmikið til­feingi, sum tó krevur at sam­felagið megnar at lofta teim­um, og geva eitt nú børn­um við autismu, ADHD og øðr­um diagnosum ta rúmd, til­lag­ingar og hjálp sum krevst. Í mínum barnaárum í 1980’unum varð tað ikki um­ hvørvið vit vóru stúrin um, tí tá var tað kalda kríggið og atom­bumburnar í fylti tíð­ indini, og tað vóru russar vit KJAK NØVN Framhald á síðu 32