hósdagur 25. apríl 2019síða 20

VINNUBLAÐIÐ HJÁ MIÐLAHÚSINUM 12 apríl 2019 26 Hallur av Rana - Lat meg fyrst siga, at eg eri samdur í, at tað var tørvur á at endurskoða okkara fiski­vinnuskipan, men eg haldi, at broyt­ ing­arnar áttu at verið gjørdar stigvíst. Orðini eigur Jógvan Jespersen, sum til dagligt er stjóri í Felagnum Nóta­skip. At hann ikki er heilt samdur í fiski­vinnu­ ný­skipanini, ið bleiv samtykt í desember 2017, er eingin loyna, men kortini ásannar hann, at tað var neyðugt við nøkrum broyt­ingum. Men eftir hansara tykki gekk tað ov skjótt fyri seg. - Tá tú spreingir skipanina fyri høvuðs­ vinnuna í einum landi í luftina, so setir tað stór krøv til tað, ið tú ætlar at seta í staðin. Tí átti fiskivinnunýskipanin at verið útsett í minsta lagi eitt ár, so stundir vóru at gera eitt gott lógararbeiði, og at gera tær neyðugu analysurnar av avleiðingunum, sigur hann. Politisk óvissa Stjórin í Felagnum Nótaskip vísir eisini á tað óhepna í, at landsstýrið, ið framdi ný­skipanina, ikki hevði neyðuga parla­ mentariska meirilutan aftanfyri seg og tí var neyðugt at keypa stuðul frá øðrum pørtum á tingi. Tað er ein støða, ið við­ virkar til eina ávísa politiska óvissu innan fiski­vinnuna, tí eingin veit hvat hendir, um ein nýggjur meiriluti sleppur framat aftaná komandi løgtingsval. Og tað er ein óvissa, ið ikki tænir vinnuni. - Sjófeingislógin hevur gjørt karmarnar hjá fiskivinnuni ótryggari. Eins og í øðum londum livir fiskivinnan við fleiri óvissum sum eitt nú skiftandi fiskaprísum, olju­prís­ um og lívfrøðiligum fyritreytum. Í Før­oy­ um hevur fiskivinnan harumframt fingið eina sera stóra politiska óvissu um, hvat fram­tíðin hevur at bjóða, vísir hann á. Tað er fleiri táttir í nýggju skipanini, ið Jógvan Jespersen ikki metir rigga í verandi løtu, men hevur hann serliga hug at finnast at nýggju kvotaskipanini. - Eg haldi, at stórir partar av fiski­vinnu­ ný­skipanini, sum eru settir í verk, ikki virka væl. Fyrr vóru kvoturnar knýttar at einum skipi. Tað vóru 60-70 veiðiloyvi, sum tað bar til at halda skil á, og skipanin hevði gott gjøgnumskygni. Nú eru tað persónar ella feløg, sum eiga kvoturnar, og rættindahavarar kunnu verða ein og hvør. Tú skal ikki longur eiga eitt skip fyri at eiga eina kvotu. Tú skalt bara útvega tær eitt skip at fiska fyri teg, sigur hann. Nýskapan og virðisøking Ein partur av nýskipanini, ið veruliga hevur verið fyri atfinningum, er menn­ingar­ kvoturnar, ið ein meting­ar­nevnd hevur heimild at lata feløgum kring landið. Sjálv­ ur heldur Jógvan Jespersen, at tær eru eitt gott hugskot, men at nevndin hevur gjørt eitt vánaligt arbeiði at útluta tær. - Tað er uttan iva eitt gott hugskot við menningarkvotum, men tær áttu eftir míni meting bert at verið útlutaðar til verk­ ætlanir, sum veruliga umboða ný­skapan og virðisøking. Verkætlanin hjá eitt nú Sjó­gæti um at fara undir roykja makrel og sild, haldi eg umboðar nýskapan og virðis­øking, sigur hann. Og hann finst at, at tær menn­ingar­ kvotur, ið eru latnar, ikki tykjast at føra til tað nýskapan og virðisøking, ið man hevði vónað. - Eg haldi ikki at metingarnevndin og Fiskimálaráðið høvdu eina hepna hond við hesi útluting. Tú kanst spyrja, hvat er meiningin við at útluta makrel og sild til at frysta á vanligum flakavirkjum, tá vit hava trý nýmótans móttøkuvirkir til pelagiskan fisk. Hetta førir ikki til nýskapan ella virðis­ øking. Tvørturímóti, sigur hann og leggur afturat. - Tú kanst somuleiðis spyrja, hví túsundtals tons av svartkjafti vórðu luta út til fyrrverandi vanlig flakavirkir til virkingar, tá ein og hvør visti, ella átti at vita, at tey fóru ikki at taka ímóti hesum fiski. Úrs­litið er, at hesin fiskur verður landaður til Havs­ brún. Tað er ikki nýskapan ella virðis­øking. Uppboðssøla ikki egnað Meðan Jógvan Jespersen skilur tankan við menningarkvotum, so tekur hann als ikki undir við eini uppboðssølu av veiði­ rættindum. - Eftir míni meting er uppboðssøla ikki eitt egnað amboð til at útluta kvotur. Tú nýtist ikki at fara longur í grundgevingini, enn at onkur onnur fiskivinnutjóð hevði havt uppboðssølu sum amboð til útluting av kvotum, um hetta var eitt egnað am­ boð, sigur hann. Sambært honum hava royndirnar hjá vinnuni higartil víst, at prísurin, ið kvoturnar verða seldar fyri, í mongum førum er so mikið høgur, at tað ikki lønar seg at fara til fiskiskap. - Hetta er fjórða árið vit royna upp­ boðs­sølur, og mynstrið hevur verið tað sama. Tað verður bjóðaður ein so høg­ur prísur, at fiskiskapurin í nógvum før­um ikki er lønsamur, sigur Jógvan Jesper­sen og leggur afturat. - Tað eru serliga kvotur av uppi­sjóvar­ fiski, sum eru seldar á uppboði. Hesin útlutingarháttur hevur við sær, at kvot­ urnar verða pettaðar sundur í smáar Uppboðssøla ikki egnað til at útluta kvotur - TÁ TÚ SPREINGIR SKIPANINA FYRI HØVUÐSVINNUNA Í EINUM LANDI Í LUFTINA, SO SETIR TAÐ STÓR KRØV TIL TAÐ, IÐ TÚ ÆTLAR AT SETA Í STAÐIN. TÍ ÁTTI FISKIVINNUNÝSKIPANIN AT VERIÐ ÚTSETT Í MINSTA LAGI EITT ÁR, SO STUNDIR VÓRU AT GERA EITT GOTT LÓGARARBEIÐI, OG AT GERA TÆR NEYÐUGU ANALYSURNAR AV AVLEIÐINGUNUM, SIGUR JÓGVAN JESPERSEN, STJÓRI Í FELAGNUM NÓTASKIP - Tað er uttan iva eitt gott hugskot við menningarkvotum, men tær áttu eftir míni meting bert at verið útlutaðar til verkætlanir, sum veruliga umboða nýskapan og virðisøking.