mikudagur 15. mai 2019síða 20

HÓSDAGUR 16. MAI 2019 SOSIALURIN 56 20 PÆTUR HJALMAR EVENSSON E in veggjalús er ein lítil reyð­brún teka, sum liv­ ir av blóði - líka sum ein vampýrur. Um náttina kemur hon fram at súgva blóð úr tær, meðan tú svevur fyri síðan at fjala seg aftur. Hesi ótespi­ligu skordýrini eru blivin alsamt meira vanlig í Føroyum seinastu árini. Tað leggja tey íð hvussu er merki til hjá Skaða­ djóratænastuni, har tey hava úr at gera við at koma veggjalúsum til lívs. - Tað er ein stórur trupulleiki, sum í roynd og veru ikki hevur verið í Føroyum áður. Tað hevur næstan verið eitt púra ókent fyri­brigdi, men nú síggja vit tað oftari og oftari, sigur Heini Magnussen, sum eigur og rekur Skaða­djóratænastuna. Spreiðir seg skjótt Avbjóðingin við veggjalúsum er, at tær spreiða seg so skjótt, og um tær fyrst koma inn um gátt, kann tað vera sera trupult at sleppa av við tær aftur. - Tær nørast so ógvuliga skjótt. Um veggjalýs eru staðfestar í einum rúmi, so mugu rúmini við síðuna av, niðri undir og uppi yvir reinsast. Avbjóðingin við teimum er, at tær eru ógvuliga mót­støðuførar móti flest øllum týn­ingarevnum. Vegg jalýs krógva seg allastaðni - eitt nú í stik­kontakt­ um, á náttborðum, aftan fyri mynd­ir á vegginum, aftan fyri gólv- og loftlistar, ímillum fjalir­nar í seingjarbotninum og í gardinum. Kemur frá útlondunum Seinastu fáu árini hevur føroyska ferðavinnan av álvara tikið dik á seg, samstundis sum før­oy­ingar eru farnir at ferðast meira. Sambandið við útheimin, har veggjalús higartil hava trivist, er styrkt munandi í mun til, hvussu avskornar Føroyar annars eru frá umheiminum. Møgu­leikin fyri at føroyingar og ferða­fólk ótilvitað dragsa veggja­lýs til Føroya við sær í kufferti­num er tí væl størri enn fyrr. - Tað fara bara at koma fleiri og fleiri veggjalýs, tess fleiri fólk ferðast til og úr Føroyum, sigur Heini Magnussen og staðfestir: - Veggjalúsin er komin fyri at vera. Trívast á gistingarhúsum og AirBnb-heimum Skaðadjóratænastan hevur fast eftirlit á fleiri føroyskum gist­ ing­ar­húsum fyri at fyri­byrgja trupulleikanum við veggja­lús­ um har. - Gistingarhúsini vita, hvussu stórur trupulleikin við veggja­ lúsum er uttanlands, tí fær mann fyrst hendan trupulleikan, so er tað ringt at sleppa av við tað. Tað sær mann til dømis á fínum gist­ ingarhúsum í Danmark, har tey ikki vita síni livandi ráð, sigur Heini Magnussen. Í takt við at fleiri ferðafólk koma til Føroya, er talið av før­oy­ingum, ið leiga síni hús ella sína íbúð út við AirBnb-tæn­astuni, eisini vaksið alsamt. - Tað eru øgiliga ofta so­ vorð­nir bústaðir í Føroyum, ið verða raktir av veggjalúsum. Tað síggja vit ofta, sigur Heini Magnussen. Kann blíva umfatandi Umframt uppgávur á gist­ing­ar­ húsum kemur tað meira enn so fyri, at Skaðadjóratænastan fær fyrispurningar frá privatfólki. - Tá onkur í húsarhaldinum hevur verið uttanlands og ferðast í longri tíð, til døm­is fjakkað, er vanligt, at veggja­lýs koma við, sigur Heini Magnus­ sen. Um tað kemur í eitt heim, so kann tað blíva ein rættiliga dýrur umgangur at fáa alt við­ gjørt. - Hóast vit hava nógva útgerð til hetta, so mugu vit ásanna, at tað væl kann taka heilt langa tíð at koma trupulleikanum til lívs. Onkuntíð skulu tað tvær ella tríggjar viðgerðir til, fyrr enn húsið ella rúmið er heilt tómt fyri veggjalúsum, sigur Heini Magnussen. Brúka serliga útgerð Skaðadjóratænastan hevur ser­ liga útgerð, sum verður brúkt til at týna veggjalúsum. - Glóðheitur dampur er tað einasta, sum riggar at drepa tær við. Vit hava brillur á og brúka myrkar gardinur og eitt øgiliga kraft­igt Ein óvælkomin blóðsúgvandi souvenir: VEGGJALÚSIN ER KOMIN FYRI AT VERA Tað fara bara at koma fleiri og fleiri veggjalýs, tess fleiri fólk ferðast til og úr Føroyum, sigur Heini Magnussen frá Skaðadjóratænastuni Veggjalúsin er ein teka og ikki ein lús. Á latíni eitur hon “Cimex lectularius”, og á enskum verða hon kallað “bed bug”. Hon er umleið 0,5 - 0,6 cm til støddar