mánadagur 27. mai 2019síða 10

10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 27. mai 2019 · Nr. 60 TÍÐINDI Mangla amboð at meta um órímiliga húsaleigu Endamálið er at fáa leiguprísin niður við at geva leigunevndini heimild til at lækka leiguna fyri ein bústað, har leigan verður mett at vera ov høg. Men har eru eingi hagtøl ella annað at meta út frá, og Bústaðir meinar, at hetta fer at gera tað verri hjá teimum veiku at fáa bústað Pætur Hjalmar Evensson Leigunevndin, sum kæru­ mynd­ug­leiki í trætumálum mill­um leigara og útleigara, hevur higartil havt heimild til at forfjóna eina hækking av leigu­prísi. Men nú skal leigu­ nevndin eisini hava heimild at lækka ein frammanundan av­ tal­aðan prís millum útleigara og leigara. Eftir uppskoti frá desember 2018 kann leigunevndin lækka leiguna, verður tað mett, at leigað verður út fyri okursprís. Í viðmerkingunum til lógar­ broytingina verður eitt nú víst á, at “Tað er leigunevndin, sum í hvørjum einstøkum føri má meta um, hvørt avtalaða leigan er rímilig. Nevnast skal tó, at heimildin er ætlað sum eitt am­boð í teimum støðum, har avtal­aða leigan liggur lutfals­ liga greitt omanfyri kostn­að­ arstøðið á leigumarknaðinum annars.” Hava ikki neyðugu amboðini Men leigunevndin metir seg ikki hava neyðugu amboðini til at meta um hetta, og tí ber ikki til at meta um, hvørt ein givin leiga er órímilig í mun til kostnaðarstøðið á leigu­markn­ aðinum. Í ársfrágreiðingini hjá leigunevndini fyri 2018 stend­ ur skrivað: - Tað ber ikki til at gera met­ ingar við støði í  “kostnað­ar­ støð­inum á leigu­markn­að­in­ um annars”, tá kostnaðarstøðið á føroyska leigumarknaðinum ikki er greinað og ongi hagtøl ella annað finst, ið lýsir, hvat kostnaðarstøðið á føroyska leigu­marknaðinum er. - Skal taka støði í stødd og góðsku Tí mælir leigunevndin til, at hagtøl um kostnaðarstøðið á leigu­marknaðinum verða savnað og greinað við støði í skil­markaðum meting­arstøð­ um. - Hesi metingarstøði kunnu t.d. taka støði í landafrøðiligu staðsetingini, stødd, góðsku og um leigumálið verður leigað út við ella uttan innbúgv, ljóðar tað frá leigunevndini. Nógv mál Leigunevndin sær fyri sær, at hendan broytingin fer at kasta munandi meira umsitingarligt arbeiði av sær. Bara í fjør fekk leigunevndin nevniliga nógvar kærur um hækking av húsa­ leigu, ið leigari metti sum órími­liga. Sambært ársfrágreiðingini hjá leigunevndini vóru 60 mál skrásett í 2018. Harav vóru 23 kærur,  26 skrivligir fyri­spurn­ ing­ar, umframt 11 mál av øðr­ um slag.  Til samanberingar skrá­setti leigunevndin 39 mál í 2017, harav 20 kærur, 12 fyri­ spurn­ingar og 7 mál av øðrum slag. Tey veiku koma at standa fyri skotum Almenna bústaðarfelagið Bú­ staðir hevur gjørt við­merk­ing­ ar til uppskotið og finnst at tí. Bústaðir kallar hetta eina sjáld­sama avmarking í avtalu­ frælsinum millum partarnar. - Tað er ikki vist, at broyt­ ing­in fer at hava við sær, at leigu­prísirnir vera lægri, skriv­ ar Bústaðir í viðmerking. Bústaðir stúrir fyri, at hend­ an heimildin fer at ganga út yvir tann veika partin í sam­ felagn­um sæð í mun til bústað­ ar­neyðina. Tí um leigan er ov høg, so kann leigarin kæra av­ tal­aða leiguprísin til leigu­ nevnd­ina. Men tað fer útleig­ ar­in ikki at tíma - og fyri at sleppa undan hesum, so leigar við­komandi heldur til ein, sum er betur fyri búskaparliga. Tí stúrir Bústaðir fyri, at tey, sum eru illa fyri, ikki fáa líka góðan møguleika at fáa íbúð, og at hetta eisini kann raka tey, sum Almannaverkið hevur í privatum leigu­bústøð­ um. Bústaðir meinar, at tað rætta heldur vildi verið at víðkað um útboðið av leigu­bú­ støð­um fyri at tryggja rími­lig­ an leiguprís, tí við fleiri bústøð­um tryggjar mann, at leigu­prísurin ikki verður trýst­ ur ov høgt upp. - Hetta er bara til óvanligar støður Eyðgunn Samuelsen, lands­ stýris­kvinna í Almannamálum, sig­ur, at heimildin hjá leigu­ nevnd­ini ikki er ætlað til van­ lig­ar støður. Tí væntar hon ikki, at leigarar fara at misnýta møguleikan at kæra. - Hetta er bara ætlað til óvan­ligar støður, har leigan er greitt órímilig. Ein óvanlig støða er, um tú leigar í einum kjall­ara, sum er í ringum standi og leigan kortini er høg. Tú kanst jú ikki gjalda 10.000 fyri ein kjallara, um har er soppur í ella um vindeyguni eru brotin, sigur Eyðgunn Samuelsen. Almannamálaráðið tekur und­ir við, at vitanin um kostn­ að­arstøðið á føroyska leigu­ markn­aðinum í løtuni ikki er nøkt­andi. Almannamálaráðið hevur tí valt at fara at kanna, hvussu eitt betri hagtals­grund­ arlag kann fáast til vega. - Hetta er nakað nýtt, har mann má uppbyggja eina praks­is og finna standard leigu­ prísir. Vit hava so fá am­boð, sum nú er, so í byrjanini má mann finna ein leist at um­sita eftir, sigur Eyðgunn Samuel­ sen og vísir á, at komm­un­ur­ nar fara at skráseta leigu­mál, har metingarstøði sum stødd og staðseting verða ásett.