mikudagur 26. juli 2000síða 2

3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 141 - 26. juli 2000 gult cyan magenta svart gult cyan magenta svart Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Hjørdis Árnadóttir Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Edvard Joensen Rúnar Reistrup Dia Midjord Stefan í Skorini Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Fax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: P/F Prentmiðstøðin Sosialurin Oddagrein Fløskubrot, plastikk- fløskur og umhvørvislógin Í EINI grein í lýsingarblaðnum, sum Sosialurin gav út um vikuskiftið, vísti eitt av blaðfólkunum á tað keðiliga og óhepna við glasfløskum og fløskuknúsi á tjóðarhátíð okkara, ólavsøkuni. Hann hevði grein í sínum máli, og spurningurin um íløt átti at verið tikin upp aftur við atliti til umhvørvislógina. TAÐ skerst ikki burtur, at víða hvar – í bygd og í bý, í fjøru og haga – eru fløskubrot ein um- hvørvisskemd. Vit kunnu taka eina fulla fløsku út við okkum, men vit – ella nøkur av okkum – tíma ikki at taka eina tømda og lætta fløsku heim við aftur, hóast tað skuldi verið nógv laga- ligari at koyrt hana í lumman ella í skjáttuna. HETTA er partvíst ein spurningur um hugburð hjá tí einstaka og partvíst er tað ein spurningur, hvønn politikk, vit reka á hesum øki. Sjálvandi átti hvør einstakur av okkum at tikið tað, sum er tikið út ella keypt á vegnum, heimaftur ella koyrt tað í eitt ruskílat. Men so er ikki í nógvum førum. ORSØKIRNAR eru fleiri. Ein er, at pantið, sum latið verður fyri fløskur, er í so lítið til at fólk altíð lata fløskurnar inn aftur. Tí átti pantið at verið hægri – so mikið høgt, at tað gjørdi mun. Ein onnur orsøk er, at ruskíløtini eru ov fá, bæði í bygdum og í býum, á almennum plássum og í teimum mest vanligu ferðingarplássum í náttúr- uni. Ein triðja orsøk er so hugburðurin, sum nevndur er omanfyri. HARAFTURAT kemur spurningurin, um tað er neyðugt í heila tikið at hava glasfløskur í dag. Tað eru jú serliga tær, sum eru til ampa og skaða. Meginparturin av sodavatni verður í dag selt í plastikkfløskum, og vit kunnu keypa bæði útlendskt og føroyskt øl í plastikkfløskum. Tað eru ikki fleiri tómar fløskur at síggja, síðani øl fekst í plastikkfløskum, og pant fæst eisini fyri tær. Tí átti plastikkfløskur kanska at verið ein gongd leið, samstundis sum pantið varð hækk- að. TÁ »stubby-fløskurnar« vórðu bannaðar fyrst í sjeytiárunum, tí tær kundu ikki latast inn og vóru ein umhvørvisskemd, varð eisini bannað at flyta inn øl og sodavatn í dunkum. Í grannalondum okkara verður nógv øl selt í dunkum, men onga- staðni síggjast dunkar í náttúruni, á strondum ella øðrum savningarstøðum, hvørki í Skotlandi, Íslandi ella í Danmark. Har nógv verður selt í dunkum, sum jú er eitt vinarligt og lætt ílat. EINKI verður broytt til á ólavsøku, men vit kunnu minna á at leggja teimum ungu í geyma, um ikki at blaka fløskur og annað rusk frá okkum á alfaravegi og í vøkru náttúru okkara. Góða Annika, Vit kendust úr Hoydølum, har tú gekk ein klassa undir mær, og eisini sambandið til Nólsoyar gjørdi, at eg kendi teg uppaftur betur. Vit plagdu altíð at práta á veg inn til Havnar ella út til Nólsoyar. Tú vart ein persónur, sum man støðgaði á og gav sær stundir at tosa við, ein persónur mær veruliga dámdi at tosa við, eg kendi, at tú skilti teir tankar og kenslur, ið lógu aftan fyri samrøðuna; tankar og kenslur, ið stungu djúpari enn tað vanliga „hvussu gongur?“ - „fínt og hjá tær....“ Djúpari enn eitt forhastað SMS prát. Eg sakni teg, títt blíða andlit og gevandi lyndi ómetaliga nógv. Tað er so undarligt at hugsa sær...leygarkvøldið, tann lagnudag, sat eg á helluni í gomlu Hoyvíkini og hugsaði um framtíðina, hvussu alt skuldi verða, og um hvat eg skuldi gera, tá summarið var av... eg hugdi út á víkina, niður í taran og læt tankarnar ferðast frítt. Ein tjaldurs- grælingur gekk so friðarligur niðri við sjóvarmálan og hugdi at mær, hesum heldur ókenda gesti. Sólin skein, men lotið var kalt. Tað er løgið at vita, at beint undir mær lá tú Annika og hvíldi. Eisini tú hevði leitað tær niðan, ikki fyri at lata tankarnar ferðast ella hugsa um, hvat skuldi henda í morgin, tí tað visti tú longu frammanundan. Nei, tú hevði funnið friðin á havsins botni...og friður veri við tær tú lívsins blóma. Góðu Jens Kjeld og Marita, nú sita tit so eina eftir við minninum um dóttur tykkara Anniku, henda lívsins blóma við rótum so djúpum. Tó er eitt sum eingin kann taka frá tykkum, og tað eru tey fræ, sum hon so væl og virðiliga sáddi, meðan hon var millum okkum, goymið tey væl, síggið tey vaksa og festa røtur, og gleðist um allar tær lívsins blómur, sum halda á at vaksa so leingi sum vit liva.... Jesus verði hjá tykkum. Við djúpari samkenslu og tøkk Birita Til minnis um Anniku Gulklett P.S her er ein kvøða til tín og verðina, bygt á ørindi, sum abbi tín plagdi at taka til: „Til Anniku og Verðina“ Eygu mega glitra og muðurin hann lær hylur tað, ið eingin sær Blómur mega grógva Og sólin víða sær Undir døkku mold ei nakar nær Við lívsins strond tað leikar hart og væna rósan strongd man kenna í næstrans eyga alt so fjart teim neyðarróp tá ei upprenna BN Stjørnur mega skína og mánin tykjast nær á havsins botni ljós so fjar JUSTINUS LEIVSSON EIDESGAARD Býráðslimir í Havn fáa skriv frá útlendingum, sum harmast, at føroyingar halda fram við grindadrápi. Í einum telduposti til Elin Lindenskov, býráðslim í Havn, skrivar hálendingurin Cor van de Water, at før- oyingar skuldu heldur skip- að fyri grindasafari, har ferðafólk kundu uppliva ríka djóralívið við Føroyar, heldur enn at vit á barbar- iskan hátt týna hetta. Cor van de Water skrivar, at vanliga so hevur hann virðing fyri, at fólk eru ymisk og at tey liva ymiskt. Øll hava sín hátt at halda sær á gamni, alt eftir hvørju mentan tey koma frá. „Men eg kann ikki góð- taka, at djór verða torturer- aði bara fyri at fólk skulu hava tað stuttligt. Tit eiga mína virðing, um tit finna ein annan hátt at stuttleika tykkum. Hann mælir til, at før- oyska ferðavinnan heldur fer at gera nakað burturúr grindahvalinum, soleiðis at ferðafólk kunnu njóta hann livandi. Her er peningur at vinna. Mælir til grindasafari Sum vant skipar Bragdið fyri Ólavsøkurenning. Renningin verður sum síðsta ár skipað í 6 bólkum 1. og 2. bólkur eru dreingir og gentur sum eru fødd í 91 ella seinni. 3. og 4. bólkur eru dreingir og gent- ur fødd 87 - 90. 5. og 6. bólkur eru menn og kvinn- ur. Renningin flutt Orsakað av nógva virk- seminum á Eystaru bryggju hóskvøld, lossing o.a. verð- ur renningin flutt frá Eyst- aru Bryggju til P.-økið á Skálatrøð. Tíverri vóru fyri- reikarnir ikki varugir við hetta fyrr enn Ólavsøku- skráin var farin til prent- ingar. Tí stendur í skránni at renningin byrjar og endar við Farstøðina, men sun nevnt verður byrjað og endað á P-økinum á Skála- trøð. Ólavsøkurenningin í fjør Í fjør var luttøkan metstór, 160 rennarar íalt. Bólk 1, dreingir 9 ár, vann Øssur Debes Eiriksfoss úr Bragd- inum, har vóru 52 luttak- arar. Bólk 2, gentur 9 ár, vann Jenny Svaboe úr Mið- vági, har vóru 29 luttakarar. Bólk 3, dreingir 13 ár, vann Ólavsøkurenningin verður hósdagin Olaf Berg úr Havn, har vóru 24 luttakarar. Bólk 4, gent- ur 13 ár, vann Helga Djur- huus, úr Havn, har vóru 13 lutakarar. Bólk 5, menn, vann Guttorm Sørensen úr Treystinum, har vóru 32 luttakarar. Bólk 6, kvinnur, vann Sunnuvá Bjarnastein, úr Bragdinum. 10 kvinnur luttóku í fjør. Grand prix renningin 2000 Ólavsøkurenningin er sam- stundis síðsta umfar av Grand Prix renningini í ár. Spenningurin er stórur bæði hjá kvinnum og monnum, hjá kvinnum stendur kapp- ingin millum Sunnuvu Bjarnastein og Rigmor N. Joensen, hjá monnunum er kappingin millum Boga Lenvig og Guttorm Søren- sen. Somuleiðis eru bæði liðini hjá Bragdinum so at siga jøvn í liðkappingini áðrenn síðstu kapping. Tilmelding á staðnum Bragdið endar við at boða frá at renningin er fyri øll, stór sum smá, og minnir á at tilmelding er á staðnum kl. 18.00 og byrjað verður at renna kl 18.30 27. juli. ∆ JÚSTINUS LEIVSSON EIDESGAARD Í dag dugir valla nakar at ímynda sær eina Ólavsøku uttan at útvarpslurtið er ein partur av henni, ein stórur partur og Ólavsøkan er eis- ini ein stór avbjóðing hjá útvarpsmanningini. Fleri beinleiðis frásagnir og sendingar vera og aftur í ár er verður Parnassið á Hotel Hafnia karmurin um prát og tónleik. Sent verður bein- leiðis í hjartanum á Ólav- søkuni, oman og niðan eftir Áarvegnum. -Vit fara at senda um alla ólavsøkuna. Vit byrja longu um morgunin ólavsøkuaftan við ymiskum tilfari, sum hevur við ólavsøkuna at gera. Frá klokkan 11.00 til Útvarpið víða um á Ólavsøku -Okkara skylda er eisini at gera Ólavsøku fyri tey, íð ikki eru á Ólavsøku, sigur Jógvan Jespersen, útvarpsstjóri Møtir, kovboyhattar og gott lag á skíggjan 12.00 verður ein barna- sending og aftan á døgurða fram til kappróðurin klokk- an 15.00 verða ymiskar meira seriøsar sendingar, sigur Jógvan Jespersen, út- varpsstjóri. - Ein av okkara medar- beiðarum hevur funnið fram til eina ólavsøkusending, sum danska útvarpið gjørdi í 1955. Hann hevur leitað í savninum hjá danska út- varpinum. Í hesi sendingini fáa vit fáa vit eitt sindur av stemmninginum frá Ólav- søku fyri 45 árum síðan, sigur Jógvan Jespersen, út- varpsstjóri. Ólavsøkudag verður sent beinleiðis frá gudstænastuni í Dómkirkjuni, frá skrúð- gonguni og frá tingfundin- um klokkan 13.00. Seinna- partin verður sent beinleiðis frá fólbólti. Í sambandi við Ólavsøk- una gevur útvarpið í ár út eina fløgu við kendum slagarum frá sekstiárunum, sum útvarpið hevur verið við at framleitt. Har verða fleiri kendir, eitt nú „Kenna tit Rassmus.“ Tað eru okk- ara fremstu tónleikarar, sum hava skipað fyri. Karmurin um sendingarnar hjá okkum á Ólavsøku verður miðbýurin og vit fara at práta beinleiðis við vælhýrdar ólavsøkugestir, sigur Øssur Winthereig, tíðindastjóri í Sjónvarp Føroya JÚSTINUM LEIVSSON EIDESGAARD Sjónvarpið er reint tekniskt eitt sindur tyngri miðil at arbeiða við enn útvarpið og upptøkuhøli í ovaru hædd- ini hjá P/F Thomas Dam. Her fara vit at gera prát við fólk. Vit hava eisini gjørt brúk av broytingunum í miðbýnum og vit fara at Fútin stevnt Watson Fútin, M. Nepper Christensen, hevur stevt Paul Franklin Watson, tí hesin ikki hevur góðtikið tvey sektaruppskot fyri brot á føroyska lóg. Tað eina sektaruppskotið er upp á 50.000 krónur og hitt er upp á 100.000 krón- ur. Fútin veit ikki at siga, nær málini koma fyri í rættinum. je Watson uttan- fyri markið „Ocean Warrior“ liggur beint uttanfyri tríggjar fjórðingar og bíðar eftir grind. Í gjár var hann staddur eystanfyri og mánadagin vóru tveir hálendskir journalistar, sum eru við Watson í landi í Havn. Watson segði við The Guardian í seinastu viku, at hann fer at vera undir Føroy- um næstu mánaðarnar, fyri einaferð med alla at steðga føroyska grindadrápinum. je sjónvarpið hevur á ólavsøku funnið tvey pláss í miðbý- num, har ein fittur partur av virkseminum fer at ganga fyri seg. - Vit hava innrættað eitt senda beinleiðis úr garðin- um hjá G, beint aftanfyri Sparikassan. Har verður í løtuni gjørt eitt sokallað amfieteatur. sigur Øssur Wintereig, tíðindastjóri í SvF. - Vit fara at senda úr garðinum hjá G frá klokkan 19.00 til 21.30 og vit eru spentir upp á hetta. Tað skuldi borið til at fingið stemmingin á Ólavsøku við. Um hetta mundi vera eisini tvey møti, eitt niðri við Bókhandilin og eitt uttan- fyri Ebenezer. Her verður eitt sindur av hvørjum, sangi, gestum, kovboyhatt- um og so víðari, sigur Øssur Winthereig. - Vit fara at brúka alt krútið ólavsøkuaftan og slakka eitt sindur av Ólav- søkudag. Eini 15-20 fólk vera til arbeiðis. Vit fara eisini at senda frá kappróðri og øðrum ítrótti, men hetta verður ikki beinleiðs, heldur sum innsløg. Nýggjar upp- tøkur av føroyskum dansi verða eisini at síggja í sjón- varpinum á ólavsøku, sigur Øssur Winthereig.