hósdagur 6. juni 2019síða 18

FRÍGGJADAGUR 7. JUNI 2019 SOSIALURIN 65 18 Endaliga úrslitið gjørdist, at danski Javnaðarflokkurin og teir flokkar, ið peika á Mette Frederiksen sum forsætisráðharra, teir eru Sosialistiski Fólkaflokkurin, Radikalt Vinstra og Eindarlistin, fáa tilsamans 91 umboð á Fólkatingi og sostatt meiriluta HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO M ette Frederiksen tók í gjárkvøldið tak fyrsta og týdn­ing­ar­ miklasta stigið til at gerast næsti forsætisráðharri í Danmark. Tað gjørdi hon, tá reyði blokkurin í donskum politikki vann ein sannførandi sigur á fólka­tingsvalinum. Endaliga úrslitið gjørdist, at danski Javnaðarflokkurin og teir flokkar, ið peika á Mette Fred­erik­ sen sum for­sætis­ráð­harra, teir eru Sosialistiski Fólkaflokkurin, Radi­ kalt Vinstra og Eindarlistin, fáa til­ sam­ans 91 umboð á Fólkatingi og so­statt meiriluta. Aftrat teimum 91 eru tey 5 um­boðini hjá Alternativinum, ið peika á Uffe Elbæk sum forsætis­ ráð­harra, og tey av norður­atlant­ isku umboðunum, ið kunnu vænt­ ast at peika á Mette Frederik­sen. Blái blokkurin fekk ein framm­ aná á valinum í gjár og fekk tá av­ tornaði einans 75 tingfólk. Tá eru tey 4 tingfólkini hjá Nye Borg­elige ikki tald við, tá Lars Løkke Ras­ mus­sen hevur gjørt greitt, at tað kem­ur ikki upp á tal at samstarva við flokkin, ið ynskir at trekkja Dan­mark úr altjóða sáttmálum og samstarvi um flóttafólk. Og um midnáttarleitið ásannaði Lars Løkke Rasmussen, formaður fyri Vinstra og forsætisráðharri, at neyvan var nakað grundarlag hjá honum at halda fram. - Kæru vinir. Vit hava fingið eitt fantastiskt gott val. Men valdið skiftir. Tí ringdi eg fyrr í kvøld til Mette Frederiksen og for­taldi henni, at eg í morgin klokk­an 11 ætli at fara til Hennara Há­tign Drotningina og boða frá val­úrs­lit­ in­um. Út frá tí fari eg at leggja frá mær og heita á hana at innkalla til drotningaumfar, segði hann í røðuni í valhølunum hjá Vinstra. Stutt eftir kom Mette Fred­ eriksen inn í valhølini hjá Javn­ að­arflokkinum til stór­an fagnað frá hennara við­halds­fólk­um. Har staðfesti hon, at danir høvdu valt eina nýggja kós. - Góðu danskarar. Tit hava valt at Danmark skal hava ein nýggjan meiriluta, at Danmark skal hava eina nýggja kós. Og tit hava valt, at Danmark skal hava eina nýggja stjórn, segði hon. Reyðu stuðulsflokkarnir sigraðu Hóast valdið í donskum politikki skifti frá bláa til reyða blokkin, so vóru tað ikki teir stóru flokkarnir, ið avgjørdu valið. Danski Javnaðarflokkurin fekk 25,9 prosent av atkvøðunum, ið er ein afturgongd á 0,4 prosentstig, men úrslitini aðrastaðni gjørdi, at flokkurin vann eitt umboð aftrat. Æruna fyri framgongdina hjá reyða blokkinum eiga í staðin fyri stuðulsflokkarnir Sosialistiskur Fólka­flokkurin og Radikala Vinstra. Radikala Vinstra fekk størstu framgongdina á valinum í gjár við 4 prosentum og tvífaldar flokk­urin talið av umboðum frá 8 til 16. Sosialistiski Fólkaflokkurin fekk 7,7 prosent og eina framgongd á 3,5 prosentstig, ið eisini er ein tví­ faldan av umboðum frá 7 til 14. Síðsti stuðulsflokkurin í reyða blokkinum, Eindarlistin, hevði eina lítla afturgongd á 0,9 pro­sent­ stig og fekk 6,9 prosent á valinum. Tað svarar til 13 umboð, ið er eitt færri enn til seinasta val. Hørð krøv Mette Frederiksen gjørdi í sigurs­ tal­uni í gjár greitt, at hon ætlar at Javnaðarflokkurin skal skipa stjórn einsamallur, men at tað er ein stjórn, ið er klár at samstarva við teir flokkar, ið ynskja eitt kon­ strukt­ivt samstarv. Talan verður tó neyvan um eina lætta uppgávu, tí stóra framgongdin hjá bæði Radi­kala Vinstra og Sosialistiska Fólka­ flokk­inum byggja millum annað á, at flokkarnir í valstríðnum hava sett hørð krøv til eina nýggja stjórn. Radikala Vinstra hevur millum annað kravt eina uppgerð við førda flóttafólkapolitikkinum, ið danski Javnaðarflokkurin hevur stuðlað, meðan fíggjarpolitikkurin hjá flokkinum skilur seg munandi frá tí hjá restini av reyða blokk­in­ um, har flokkurin millum annað vil hækka pensjónsaldurin hjá teimum, ið ikki eru niðurslitin. Krøv sum Javnaðarflokkurin hig­ ar­til hevur avvíst. Sosialistiski Fólkaflokkurin gjørdi tíðliga í valstríðnum greitt, at tey hava tvey ófrávíkilig krøv til eina nýggja stjórn. Tað fyrsta er ein minsta norm­ er­ing á dagstovnaøkinum, so at tað í minsta lagi eru ein vaksin til hvørji trý børn í vøggustovunum, og ein vaksin til hvørji seks børn í barna­gørðunum. Seinna kravið er at strika loftið hjá teimum, ið fáa pengahjálp frá tí almenna. METTE VANN FÓLKATINGSVALIÐ Vermund: Pernille Vermund, forkvinna fyri nýggja flokkin í donskum politikki. Mynd: Ritzau Scanpix Lars løkke: Lars Løkke Rasmussen á røðarapallinum hjá Vinstra í gjár