mánadagur 17. juni 2019síða 9

9 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 17. juni 2019 · Nr. 68 TÍÐINDI Skulu stovna felag sum skjótast at gera tunnilin SUM SKJÓTAST Mælt verður til at stovna partafelagið Suðuroyartunnilin sum skjótast, tí tað er neyðugt at fara undir fyrireikingarnar beinanvegin, so at tað er klárt at bora í 2023 Áki Bertholdssen Eitt alment partafelag, sum skal gera Suðuroyartunnlin eig­ur at verða stovnað sum skjót­ast. Tað sigur arbeiðs­ bólk­urin, sum hevur kannað møgu­leikarnar fyri at gera undir­sjóvartunnil til Suður­oy­ ar. Samstundis eigur eisini ein verk­lagslóg um at gera tunn­il­ in, eisini at verða gjørd sum skjótast. Endamálið við tí er, at Løg­ tingið kann seta partapening í felagið so farast kann undir neyðugu forkanningarnar og fyrireikingarnar. Tá ið komið er á mál við fyrireikingunum, kann endalig støða takast til um farast skal undir verkætlanina, sigur ar­ beiðsbólkurin. Góðar royndir Arbeiðsbólkurin vísir á, at í sam­band hinar undirsjóv­ar­ tunl­arnar, hava myndug­leik­ar­ nir stovnað almenn partafeløg, at standa fyri at fyrireika, byggja og at reka tunlarnar. Har­afturat hava feløgini sjálvi staðið fyri at útvega fígging til tunl­arnar. –  Hetta hevur víst seg at rigga sera væl og tí er eingin orsøk til at skipa ætlanina at gera Suðuroyartunnlin øðrvísi. Tí eigur eitt alment partafelag, P/F Suðuroyartunnilin, at verða sett á stovn, sigur ar­ beiðs­bólkurin at fyrireika, byggja og reka Suður­oyar­ tunn­ilin, umframt at fáa fígg­ ing­ina til vega. Men arbeiðsbólkurin stað­ fest­ir samstundis, at tað verð­ ur eisini neyðugt at finna eina sam­haldsfasta fígging til Suð­ ur­oyartunnilin, akkurát sum til Vága- og Norðoyatunnilin. –  Tá undirsjóvartunlar eru bygdir í Føroyum, hevur leist­ ur­in verið partvís samhalds­ føst fígging og partvíst brúk­ ara­gjøld. Í sambandi við Vága- og Norð­oyatunnilin var meiri enn helvtin samhaldsføst fígging. Í Eystur- og Sandoyar­tunl­ in­um, er partapeningurin bara 15 prosent av íløguni, men Eyst­uroyartunnilin verður mett­ur at geva so nógv av sær, at tað var nóg mikið. Suðuroyartunnilin er ikki líka burðardyggur fíggjarliga. 27 prosent Spurningurin er tí, hvussu stór­ur partur skal koma frá tí al­menna og hvussu stórur part­ur kann fíggjast við tunn­ ils­gjaldi. Verður íløgan í ein nýggjan Smyril ístaðin settur í felagið sum partapeningur, svarar tað til, at 27 prosent av verk­ætl­an­ ini verður goldin sum parta­ pen­ingur. Lutfalsliga er hetta mun­andi minni enn tað, sum varð sett Vága- og Norð­oya­ tunn­ilin. – Suðuroyartunnilin verður óivað størsta einstaka íløgan hjá landskassanum. Fyri at av­ marka vágan, kunnu virðini í hin­um undirsjóvartunlunum gagn­nýtast, soleiðis at teir verða við til at fíggja Suður­ oyar­tunnilin, tí so verður fígg­ ing­in bíligari, sigur arbeiðs­ bólk­urin. –  Hetta er tó ein politiskur spurn­ingur, men tað er helst ikki eitt krav, fyri at byggja Suð­uroyatunnilin, leggja tey afturat. Verður politisk semja um at ver­andi undirsjóvartunlarnir skulu verða við til at fíggja ein Suð­uroyartunnil, kann hetta gerast við at stovna eitt yvir­ skipað felag, sum eigur øll tunnils­feløgini. Síðani gjalda tunnilisfelagið vinningsbýtið av yvirskotinum í tað yvirskipaða felagið. Tað yvirskipaða felagið kann so læna felagnum, sum eigur og rekur Suðuroyartunnilin, pen­ ing til at rinda sínar skyldur, ella til at hækka partapeningin í P/F Suðuroyartunnilin. –  Á hendan hátt verður fíggj­arliga haldførið hjá Suð­ ur­oyartunlinum munandi styrkt, sigur arbeiðsbólkurin. Bíligasta loysnin Arbeiðsbólkurin sigur, at tað er bíligast at landið tekur lán til verkætlanina og so lænir pen­ingin aftur til felagið, sum skal standa fyri Suðuroy­ar­ tunl­inum. Við slíkari fígging veðheldur landskassin 100 prosent fyri verkætlanini. Spurningurin er um ein slík fígging fer at fáa avleiðingar fyri virðis­met­ing­ ina av Føroyum, soleiðis at rent­an av skuldini hjá lands­ kass­anum hækkar. –  Hetta er torført at meta um, men við at at gera eina væl grund­aða verkætlan átti tað at verið møguligt at haft eina óbroytta virðismeting, ella “rating”. – Fíggingin av Eystur- og Sandoyartunlinum hevur higar­til ikki ávirkað “ratingina” av Føroyum, sigur arbeiðs­bólk­ur­in. Ein annar máti er at tunnuls­felagið sjált tekur lán. Tá veðheldur landskassin ikki fyri øllum, men tryggjar kort­ ini lánsveitarunum, at teir fáa rent­ur og avdráttir, tá ið tað fell­ur til gjaldingar. Hesin leistur bleiv nýttur til at fíggja Eystur- og Sand­oyar­ tunnilin, sigur arbeiðsbólkurin. Tað ber eisini til at lata privatar fyritøkur gera tunn­ ilin við landskassastuðuli, men tað heldur arbeiðsbólkurin ikki vera eina gongda leið, tí vit hava longu góðar royndir av at stovna almenn partafeløg til slíkar verkætlanir. Hendan stabbamyndin, hvussu gongdin í skuldini til ein Suðuroyartunnil verður. Skuldin verður í hæddini frá 2029-2032, men so minkar hon, og í 2048 er hon burtur Arbeiðsbólkurin sær fyri sær, at Landið byrjar longu næsta ár at seta partapening í P/F Suðuroyartunnilin, men serliga árini frá 2025 til 2039, skal Landið seta 50 milliónir í tunnilin um árið. Tilsamans skulu 800 milliónir setast í tunnilin í partapengum - tað sama sum tað kostar at byggja ein nýggjan Smyril