mánadagur 1. juli 2019síða 2

Mánadagur 1. juli 2019 · Nr. 74 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Føroyingar verða mangan spei­ rikn­ir fyri allar tunlarnar, sum vit hava bygt kring landið. Og tað kann mangan tykjast sum stór­læt­is­ør­ skap­ur, so bæriligar nógvar ætl­anir eru. Men tað eru tó tunlar, sum eru neyð­gir at gera – eitt dømi um tað er tunn­ilin til Hvalbiar, sum fyrsta skot­ið varð latið av hósdagin. Samstundis er hetta fyrstu ferð, at ein tunnil verður skiftur út við ein nýggjan tunnil. Tað er als einki at ivast í, at tað var eitt risastórt framstig, tá Hval­ bi­ar­tunn­ilin var tikin í nýtslu í 1963 – sum landsins fyrsti tunnil. Tunn­il­in til Sandvíkar kom nøkur ár seinni – eftir at tunlarnir norður um Fjall vóru gjørdir. Eisini teir skulu skfitast út við nýggan tunnil inn­an stutta tíð. Samferðslukervið hevur so ó­ met­a­liga stóran týdning fyri menn­ ing­ina av samfelagnum. Tunl­ar­nir eru eitt, men vit hava eisini alt vega­net­ið í Føroyum, sum javnt og samt er bygt út síðani fyrsti bilurin kom til landið í 1922. Nýggja tíðin setir nýggj og strang­ari krøv. Tað sum var stórt í 1963 í Hvalba verður roknað sum lítið í dag. Men tey sum eru von at koyra ígjøgnum góðu tunlarnar á meg­in­land­i­num norðanfyri, hveppa seg við, tá tey skulu í­gjøgn­ um trongu og vátu tunlarnar í Suð­ur­oy og á Borð­oynni. Bara tað at teir eru gjørd­ir í sekstiárinum sig­ur okkum, at teir als ikki kunnu brúk­ast í dag. Hygg­ið bara eftir vega­kervinum og hugs­ið so um, hvussu støðan hevði ver­ið, um til døm­is Havnin hevði sama veg­a­ sam­band, sum var í 1963. Tá var tað longsta strekk­ið, sum havn­ar­fólk kundu koyra, helst av Hvít­a­nesi og til Kirkju­býggjar. Eingin Oyggj­ar­ veg­ur og eingin onnur farleið norð­ ur­eftir. Samferðslan skal mennast – og nú lív er blást aftur í vónina hjá fólki í eitt nú Fámjin, Dali, Tjørn­u­ vík og Gjógv – so kunnu vit rokna við, at hesi tunlar verða heilt skjótir. Far­ið er í gongd við Dalstunnilin, so hini skulu nokk koma. Men hvussu stórar og glasiligar hesar verkætlanirnar eru, so klára vit altíð at gera onkrar, sum eru upp­aftur størri og ógvusligari. Suð­ur­oy­ar­tunn­lin er dømi um slíka ætl­an. Vit eru helst øll samd um, at hann kemur fyrr ella seinni. Spurn­ ing­urin er bara nær. Og so hvørt sum tøkn­in mennist, so verður helst laga­lig­ari at gera slíkan tunnil. Vit sum veljarar kunnu so bara vóna og vænta, at so mikið av skili er í, at tað ikki fer at standa á. EIN NEYÐUG DAGFØRING Fá kenna rættindini tá flogfarið er seinkað Tá tú hevur havt somu farleið í 55 ár er neyðugt at endurnýggja Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Fýra út av fimm í kann­ing kenna ikki rætt­in til endurgjald av ferð­a­seðli eftir at fimm tíma seinking Um summarið eru vit meira á flogi enn aðrar tíðir á árinum. Men fá kenna síni rættindi, um flog­farið er seinkað. Tað skrivar Jyllands-Post­ en. Ein kanning frá For­brug­ er­rå­d­et Tænk í Danmark vísir sam­bært blaðnum til dømis, at fýra út av fimm ikki vita, at ev­ropiskt flogfelag eftir fimm tím­ar seinking skal bjóða ferð­ a­fólku­num at fáa pengarnar fyri ferð­a­seð­il­in aftur. Fleiri enn helvtin av teim­um spurdu høvdu verið seink­að í meira enn tveir tím­ar ella høvdu upplivað, at ferð­in hevur ver­ið av­lýst. Av teim­um vóru bara fýra pro­sent sum høvdu fingið síni rætt­indi á skrift, meðan 40 pro­sent siga, at tey als ikki høvdu fingið nakra kunning. Harumframt kenna fleiri tað so­leiðis, at tað er trupult at fáa endurgjald. Soleiðis sigur bara hvør fjórði, sum hevur kært til eitt flog­felag, at tað var lætt, tá tey skuldu seta seg í sam­ band við flogfelagið. Meginparurturin sigur, at fel­agið als ikki vendir aftur inn­an tveir mánaðir, at tey máttu rykkja fleiri ferðir, ella at tað var trupult at fáa út­ gold­ið endurgjald. Vibeke Myrtue Jensen, sum ráð­gevur innan umhvørvi og flutn­ing hjá Forbrugerrådet Tænk, harmast. Hon sigur at flog­fel­øg­ini hava skyldu til at lata fólki rætt­indini á skrift, tá flog­før verða avlýst, ella eru seink­að longri enn tveir tímar. Sum flogferðafólk í ES hev­ ur tú fleiri góð rættindi, um tú verð­ur seinkað ella fært aðrar trup­ul­leikar á ferðini. Men reglarnir eru fløktir, og tú kanst ikki rokna við, at øll flog­ferð­a­fólk kenna hesar regl­ar. Yv­ir­skipað kunnu vit siga, at flog­fel­øg­ini eru ov vána­lig at upplýsa um rætt­ ind­ini, sigur hon við Jyllands- Post­en. /ritzau/ Tá eitt flogfar er seinkað í fleiri enn tveir tímar, hevur tú sum ferðafólk krav upp á at fáa rættindini á skrift. Men í kann­ ingini hjá Forbrugerrådet Tænk svara bara fýra prosent, at tey hava finigð hesi rættindi Tveir bátar syrgja fyri dramatikki TÍÐINDI SÍÐA 8-9 Gott tón­lei­k­ a­til­tak í Vágsbotni Skjótt fer at bera til hjá ís­ lend­ingum at fáa sær kyns­ neu­tral eftirnøvn. Siður er í Íslandi at nýta gomlu eftirnavnaregluna, sum vit eisini høvdu í Før­oy­um, við pápa ella mammu saman við sonur ella dótt­ir – sum fortelur okk­um kynið. Men ein lóg um kyn, sum varð samtykt í síðstu viku letur upp ein triðja møgu­leika, tá tað snýr seg um eft­ir­nøvn. Í staðin fyri at brúka eina end­ing, sum vísir, um tú ert dóttir ella sonur, so let­ur lóg­in upp fyri at nýta merk­ing­ina »bur«, sum merk­ir barn. Ein persónur, sum hvørki heldur seg vera mann ella kvinnu og harvið ikki sum son­ur ella dótt­ ir nakr­an, kann velja sær nýggja alt­ern­a­tiv­ið, um við­ kom­andi er skrásettur sum kvenn- ella kallkyn. Lógin kann fáa stór­an týdning millum trans­per­ són­ar í Íslandi. /ritzau/TT Kynsneutral eftir­ nøvn­ í Íslandi Íslendska forsætisráðfrúan, Katrin Jakobsdóttir, hevur kunnað um ein lóg, sum letur upp møguleikan fyri kynsneutralum eftirnøvnum Mynd: John Thys/Ritzau Scanpix KAPPRÓÐUR SÍÐA 16-17