hósdagur 22. august 2019síða 20

FRÍGGJADAGUR 23. AUGUST 2019 SOSIALURIN 96 20 FUGLALÍV Trupult at meta um burðardygd við ongum hagtølum Merkingar av náta vísa, at hetta er ein fuglur og stovnur, sum er staðbundin. Tað merkir, at tann náti, tú sært í Føroyum, er ein føroyskur stovnur. - Alt, sum hendir við føroyska nátanum, hendir tískil í føroyskum sjóøki, sigur fuglafrøðingur VILMUND JACOBSEN N átaveiðan, sum nú ligg­ ur beint fyri stavn, er nógv tann størsta veið­an í Føroyum. Tó at eingi neyv hagtøl eru, hevur leingi verið greitt, at eins og ann­ar sjófuglastovnur, er eisini nátastovnurin nógv minkaður. Herfyri hevði KvF forvitnisliga sam­røðu við fuglafrøðingin, Jó­ hannus Danielsen, sum hevur kannað ferðamynstrið hjá náta, og her er hann eitt nú komin eftir, at føroyski nátastovnurin er rættiliga staðbundin. Fuglurin er hóttur Í samrøðuni vísir fuglafrøðingurin á, at bæði í Føroyum og aðrastaðni hevur verið hildið, at nátin klárar seg væl, og at her eru eingir trupul­leikar. - Men, tá hugt verður eftir tøl­ um gjøgnum fleiri ár, síggja vit, at nátastovnurin nógvastaðni er skramblaður niður. Hetta er hent so mikið skjótt og nógv, at hóast tað framvegis er nógv til av náta, hevur niðurgongdin verið so ógvuslig, at nátin er fluttur úr ein­ ari kategori - ella bólki - har sagt verður, at einki er at gremja seg um, til, at nátin nú er hóttur. Tað merkir, sigur fugla­frøð­ing­ urin, at nátin ikki er hóttur beint nú, um hugt verður eftir talinum. - Men, hyggja vit eftir nið­ur­ gongdini – hvussu ógvuslig henda hevur verið, og um hetta sleppur at halda fram – ja, so gongur tað so ógvuliga skjótt niður á bakka. Tíski verður nátin nú bólkaður sum stovnur í einari hóttari støðu, sigur Jóhannus Danielsen. Hvør er orsøkin? Men, hvussu metir fugla­frøð­ ing­urin so, at støðan er við náta­ stovninum í Føroyum? - Ja, tað er ein góður spurningur. Vit hava tvær teljingar í Føroyum, sum eru rættiliga lokalar, og sum báðar vísa eina niðurgongd. Vit hava alt - ja, alt ov vánalig tøl til at kunna siga meira neyvt um, hvussu støðan er við okkara náta­ stovni. Fuglafrøðingurin heldur tað vera trupult at siga, hví náta­ stovn­urin minkar, men hann held­ur, at ein orsøk eisini kann vera plastdálkingin, tá vit vita, at 90 prosent av fuglinum hevur - Allastaðni á planetini er náttúran ógvuliga kroyst av okkum menniskjum, sigur fuglafrøðingurin, Jóhannus Danielsen Nátin hevur stabiliserað seg í einari lægri legu - Nátin gjørdi eitt lop niður eftir einaferð í nítiárunum, tá minni bleiv av fuglinum, men eg haldi, at nátin seinnu árini líka sum hevur stabiliserað seg á einum rímiliga jøvnum, men væl lægri støði, enn tá hann var mestur, sigur Jens-Kjeld Jensen VILMUND JACOBSEN Jens-Kjeld Jensen, sum bæði hevur fingist nógv við fugl seinastu hálvu øldina og hevur fylgt við fugli og øðrum livandi í føroysku náttúruni, heldur ongan iva vera um, at nátin eins og sjófuglur ann­ars hevur verið fyri stórari minking. Eins og fuglafrøðingurin, Jó­ hannus Danielsen, vísir hann til trupulleikan, at eingi neyv hagtøl eru yvir eitt nú veiði av sjófugli og eggum, og at vit tískil í størri mun enn at vita bara mugu gita. - Nógv av tí, sum vit siga, byggir tískil á eygleiðingar. Í sínum arbeiði og við sínum áhuga fyri fugli og øðrum lívi í føroysku náttúruni gjøgnum fleiri ár hevur Jens-Kjeld Jensen sam­band við fuglafrøðingar, eins og hann eisini hevur samband við heimildarfólk ymsastaðni kring landið. Hann hevur eisini onkur støð í Nóls­oy, sum hann hevur eygleitt gjøgnum árini, og hann hevur sam­band við fólk aðrastaðni, sum eisini gera sínar eygleiðingar. - Mínar eygleiðingar við náta í heyst siga, at tað er rímiliga væl vorpið, og tað sama havi eg fingið at vita úr eitt nú Sumba. Jens-Kjeld Jensen heldur eisini, at nátungin í ár er rímiliga búgvin og verður floygdur á leið um somu tíð, sum hann plagar. - Tíðin, nær nátungin flýgur úr reiðr­inum, er á leið hin sama á hvørjum heysti, og tíðin kann kanska snúgva seg um einar 2-3 dag­ar hvørju megin tað vanliga, um vit so kunnu siga. Hann vísir á, at eitt er sjálv búningin, og annað er veðrið og ættin, sum ivaleyst eisini hevur sín týdning fyri, nær ungin flýgur úr reiðrinum. - Men, eg haldi, at teir ungar,